Alimlər Günəşin necə zəlzələlərə səbəb ola biləcəyini kəşf ediblər

Alimlər təkcə günəş aktivliyinin zəlzələlərə səbəb ola biləcəyini aşkar etməyiblər. “Chaos” jurnalında dərc edilən araşdırmaya görə, tədqiqat bu təsirin əsas mexanizminin termal olduğunu müəyyən edib.
Seysmologiya sahəsində çoxlu kəşflərə baxmayaraq, alimlər hələ də zəlzələlər haqqında az-çox dəqiq proqnozlar verə və onların baş verməsinə təsir edən bütün təbii və antropogen amilləri nəzərə ala bilmirlər.
Əvvəlki məqalələrin birində Tsukuba Universitetinin (Yaponiya) alimləri günəşin aktivliyi ilə zəlzələlərin tezliyi arasında statistik əlaqə qurmuşdular. Onlar yeni işlərində bu əlaqənin əldə olunma mexanizmini müəyyən etməyə çalışıblar və əsas mexanizmin Günəşin verdiyi istilik olduğu qənaətinə gəliblər.
Alimlər kompüter modelləşdirmə və hesablama metodlarından istifadə edərək, 2000-ci il yanvarın 1-dən 2021-ci il avqustun 31-dək Yeni Zelandiyada, Yaponiyada və Balkanlarda qeydə alınmış zəlzələlərin məlumat toplusunu təhlil edərək, onları günəş aktivliyi və yer səthinin temperaturu ilə bağlı məlumatlar ilə müqayisə ediblər.
Məlumatların təhlili göstərdi ki, Yer səthinin temperaturunda günəş aktivliyi nəticəsində yaranan dəyişikliklər zəlzələlərə, xüsusilə dayaz zəlzələlərə təsir edə bilər. Bunun səbəbi, temperaturun yüksəlməsi süxurları daha kövrək edir və tektonik plitələrdə təzyiqi dəyişə bilər.
"Məqsədimiz istilik enerjisinin günəş aktivliyi ilə zəlzələləri əlaqələndirməkdə mühüm rol oynadığını göstərmək olsa da, biz istiliyin özünün zəlzələlərə saysız-hesabsız müxtəlif yollarla təsir edə biləcəyini aşkar etdik,"- araşdırmada deyilir.
Almaz Həsənli