Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Alimlər okean iqliminin gələcəyini tədqiq ediblər

Alimlər okean iqliminin gələcəyini tədqiq ediblər

Icma.az, Azertag saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bakı, 19 noyabr, AZƏRTAC

ABŞ, Fransa və Rusiyadan olan okeanoloqlar okeanın daxili xaosunun riyazi modellərin cərəyanların və digər proseslərin davranışını dəqiq proqnozlaşdırmaq qabiliyyətinə təsirini hərtərəfli araşdırıblar. Bu tədqiqat onlara qlobal okean iqlimində proqnozlaşdırılma hüdudlarını aşkar etməyə imkan verib. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə TASS agentliyi Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutunun (MIPT) Elmi Kommunikasiya Mərkəzinə istinadla məlumat verib.

MIPT-nin baş tədqiqatçısı Takaya Uçida tədqiqatın nəticələrini şərh edib: “Biz okeanın müxtəlif təsir növlərinə fərqli reaksiya verdiyini aşkar etdik. Əgər onu böyük və yavaş bir qüvvə ilə itələsəniz, tək bir varlıq kimi reaksiya verir və bu reaksiyanı proqnozlaşdırmaq mümkündür. Lakin əgər ona öz daxili burulğanlarının tezliklərində təsir etməyə çalışsanız, o, əslində təsirinizi görməzdən gəlir və enerjini xaotik hərəkətində dərhal dağıdır”.

Alimlər izah etdiyi kimi, qlobal okean və onun daxilindəki mövcud sistemlər planetin iqliminin formalaşmasında və istiliyin ekvatordan qütblərə yayılması prosesində əsas rol oynayır. Böyük, nizamlı cərəyanlara əlavə olaraq, hidrosferdə müxtəlif xaotik ortamiqyaslı burulğanlar da yaranır. Bu burulğanlar enerji mübadiləsi aparır, “qlobal cərəyan konveyeri” ilə iqlimə davamlı qarşılıqlı təsir göstərir və okeanın xarici amillərə reaksiyasına müdaxilə edir.

Beynəlxalq okeanoqraflar okeanın xarici təsirlərə reaksiyasının yalnız proqnozlaşdırıla bilən hissəsini təsvir edəcək möhkəm bir riyazi model yaratmağın mümkünlüyü ilə maraqlanıblar. Bu ideyanı rəhbər tutaraq, tədqiqatçılar okean hövzəsinin ideal ədədi modelini hazırlayıblar və onların hər biri az fərqli ilkin şərtlərlə başlayan 1 deyil, 120 simulyasiya işlədib.

Bu modeldən istifadə edən tədqiqatçılar bu orta, proqnozlaşdırıla bilən sistemin iki əsaslı fərqli təsir növünə necə reaksiya verdiyini sınaqdan keçiriblər: bu, bütün okean hövzəsini əhatə edən genişmiqyaslı, yavaş külək dəyişikliyi və okeanın öz xaotik burulğanlarına ölçüsü və tezliyi baxımından oxşar ortamiqyaslı qüvvələr toplusudur. Hesablamaların nəticələri okeanın bu təsirlərə paradoksal reaksiyasını ortaya qoyub.

Birinci halda, model xarici təsirə ardıcıl və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə reaksiya verib və okeanın küləkdən aldığı enerjini necə payladığı və dəyişdiyi barədə yaxşı bir proqnoz verib. İkinci halda, burulğanlı küləkdən gələn bütün enerji demək olar ki, dərhal birbaşa xaotik komponentə ötürülüb. Bu, burulğanların orta vəziyyətinə əsaslanan sadələşdirilmiş modellərin tamamilə səhv proqnozlar verməsinə səbəb olub.

“Bu o deməkdir ki, okeanın orta vəziyyətini bilmək dəqiq proqnoz vermək üçün kifayət deyil. Bu cür proqnozlar vermək üçün genişmiqyaslı dövriyyə ilə burulğanlar arasındakı “rəqsi” hərtərəfli başa düşmək lazımdır, bu proses isə real vaxtda baş verir”, - deyə Uçida sözlərini yekunlaşdırıb.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:163
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 19 Noyabr 2025 14:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see352

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see333

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see313

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see307

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see305

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see297

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see288

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see272

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see272

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see257

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see251

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see242

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see233

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see229

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see228

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see226

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see222

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see217

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see214

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri