Icma.az
close
up
RU
Alimlər okean iqliminin gələcəyini tədqiq ediblər

Alimlər okean iqliminin gələcəyini tədqiq ediblər

Icma.az, Azertag saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bakı, 19 noyabr, AZƏRTAC

ABŞ, Fransa və Rusiyadan olan okeanoloqlar okeanın daxili xaosunun riyazi modellərin cərəyanların və digər proseslərin davranışını dəqiq proqnozlaşdırmaq qabiliyyətinə təsirini hərtərəfli araşdırıblar. Bu tədqiqat onlara qlobal okean iqlimində proqnozlaşdırılma hüdudlarını aşkar etməyə imkan verib. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə TASS agentliyi Moskva Fizika və Texnologiya İnstitutunun (MIPT) Elmi Kommunikasiya Mərkəzinə istinadla məlumat verib.

MIPT-nin baş tədqiqatçısı Takaya Uçida tədqiqatın nəticələrini şərh edib: “Biz okeanın müxtəlif təsir növlərinə fərqli reaksiya verdiyini aşkar etdik. Əgər onu böyük və yavaş bir qüvvə ilə itələsəniz, tək bir varlıq kimi reaksiya verir və bu reaksiyanı proqnozlaşdırmaq mümkündür. Lakin əgər ona öz daxili burulğanlarının tezliklərində təsir etməyə çalışsanız, o, əslində təsirinizi görməzdən gəlir və enerjini xaotik hərəkətində dərhal dağıdır”.

Alimlər izah etdiyi kimi, qlobal okean və onun daxilindəki mövcud sistemlər planetin iqliminin formalaşmasında və istiliyin ekvatordan qütblərə yayılması prosesində əsas rol oynayır. Böyük, nizamlı cərəyanlara əlavə olaraq, hidrosferdə müxtəlif xaotik ortamiqyaslı burulğanlar da yaranır. Bu burulğanlar enerji mübadiləsi aparır, “qlobal cərəyan konveyeri” ilə iqlimə davamlı qarşılıqlı təsir göstərir və okeanın xarici amillərə reaksiyasına müdaxilə edir.

Beynəlxalq okeanoqraflar okeanın xarici təsirlərə reaksiyasının yalnız proqnozlaşdırıla bilən hissəsini təsvir edəcək möhkəm bir riyazi model yaratmağın mümkünlüyü ilə maraqlanıblar. Bu ideyanı rəhbər tutaraq, tədqiqatçılar okean hövzəsinin ideal ədədi modelini hazırlayıblar və onların hər biri az fərqli ilkin şərtlərlə başlayan 1 deyil, 120 simulyasiya işlədib.

Bu modeldən istifadə edən tədqiqatçılar bu orta, proqnozlaşdırıla bilən sistemin iki əsaslı fərqli təsir növünə necə reaksiya verdiyini sınaqdan keçiriblər: bu, bütün okean hövzəsini əhatə edən genişmiqyaslı, yavaş külək dəyişikliyi və okeanın öz xaotik burulğanlarına ölçüsü və tezliyi baxımından oxşar ortamiqyaslı qüvvələr toplusudur. Hesablamaların nəticələri okeanın bu təsirlərə paradoksal reaksiyasını ortaya qoyub.

Birinci halda, model xarici təsirə ardıcıl və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə reaksiya verib və okeanın küləkdən aldığı enerjini necə payladığı və dəyişdiyi barədə yaxşı bir proqnoz verib. İkinci halda, burulğanlı küləkdən gələn bütün enerji demək olar ki, dərhal birbaşa xaotik komponentə ötürülüb. Bu, burulğanların orta vəziyyətinə əsaslanan sadələşdirilmiş modellərin tamamilə səhv proqnozlar verməsinə səbəb olub.

“Bu o deməkdir ki, okeanın orta vəziyyətini bilmək dəqiq proqnoz vermək üçün kifayət deyil. Bu cür proqnozlar vermək üçün genişmiqyaslı dövriyyə ilə burulğanlar arasındakı “rəqsi” hərtərəfli başa düşmək lazımdır, bu proses isə real vaxtda baş verir”, - deyə Uçida sözlərini yekunlaşdırıb.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 19 Noyabr 2025 14:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see319

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see319

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see316

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see312

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see294

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see293

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see278

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see275

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see269

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see269

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see267

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see265

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see259

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see256

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see254

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see243

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see240

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see235

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see219

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri