Alimlər Malidə tapılan 4,1 milyard il əvvələ aid Mars meteoritini tədqiq ediblər

Bakı, 30 oktyabr, AZƏRTAC

Alimlərin apardıqları son tədqiqatın nəticələrinə görə, 2022-ci ildə Malidə tapılan və 4,1 milyard il əvvələ aid olduğu ehtimal olunan meteorit Marsın qədim qabığı və su tarixi haqqında nadir məlumatlar təqdim edir.

AZƏRTAC “Science” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, NASA tərəfindən maliyyələşdirilən tədqiqatçılar Sahara səhrasında tapılan təxminən 800 qram ağırlığında olan “Teghaza 001” meteoritinin Marsda yarandığını və Yer kürəsində indiyə qədər kəşf edilmiş ən qədim kosmik nümunələrdən biri olduğunu müəyyən ediblər.

Malidəki düzənliyinin adını daşıyan bu meteorit təxminən 435 məlum Mars meteoritindən biridir. NASA-nın “Jet Propulsion” laboratoriyasına görə, tədqiqat tərkibində maqmatik və ya vulkanik mineralların fərqli birləşməsi olan meteoritin ilkin xarakteristikasını təqdim edir. Bu minerallar Marsın qabığının maqmanın soyuması və daha sonra yeraltı sular tərəfindən dəyişdirilməsi zamanı necə əmələ gəldiyi barədə ipucları verir. İyun ayında “Science Advances” jurnalında dərc edilmiş ayrı bir araşdırmada meteoritin su tərkibi və planetin erkən səthinə təsiri araşdırılıb.

“Yalnız diqqətlə araşdırmağa başladıqdan sonra bu meteoritin həqiqətən unikal olduğunu anladıq”, - deyə tədqiqatın aparıcı müəllifi və Cənubi Kaliforniyadakı JPL-in tədqiqatçısı Yanq Liu bildirib. Məqalənin müəlliflərindən biri onu Mars üçün “Rosetta daşı” adlandırıb.

“Teghaza 001” Yer kürəsində tapılan ən qədim üç Mars meteoritindən biridir. Digərlərinə demək olar ki, tamamilə bir mineraldan ibarət olan “ALH84001” və təxminən 2,1 milyard il əvvələ aid “Qara cazibə” daxildir.

Meteoritin mineral tərkibi NASA-nın “Mars Reconnaissance Orbiter” missiyası tərəfindən planetin kraterli cənub dağlarında müşahidə edilən materiala bənzəyir. Dəqiq mənşəyi hələ məlum olmasa da, tədqiqatçılar onun mineralogiyası və kimyasına uyğun bir neçə potensial yer müəyyən ediblər.

“Bu, əslində, Marsın əvvəllər heç vaxt nümunə almadığımız hissəsinə aid olan Qırmızı planetin qabığının ilk parçasıdır. O, su və qayanın qarşılıqlı təsirini və hətta su itirərkən Mars atmosferinin izini ehtiva edir”, - deyə NASA-nın “Silikon vadisində” yerləşən tədqiqat mərkəzinin alimi Li Saper bildirib.