Alimlərdən kabus zərrəcikləri ilə bağlı KƏŞF

Alimlər rekord dərəcədə yüksək enerjiyə malik neytrino aşkar ediblər. Bu zərrəciyin ifrat kütləli qara dəlikdən qidalanan və kainatın ən güclü hissəcik sürətləndiricilərindən biri hesab olunan blazarın fəaliyyəti nəticəsində yarandığı ehtimal edilir.
Bizim.Media xəbər verir ki, "Space.com" nəşrinin yaydığı məlumata görə, sözügedən neytrino Aralıq dənizində yerləşən "KM3NeT" dərin dəniz neytrino teleskopu tərəfindən qeydə alınıb.
Onun enerjisi indiyədək qeydə alınmış ən güclü neytrinonun enerjisindən təxminən 30 dəfə yüksəkdir.
"Kabus zərrəcikləri" nədir?
Neytrinolar mətbuatda və elm dünyasında "kabus zərrəcikləri" adlandırılır, çünki onlar demək olar ki, kütləyə malik deyillər, elektrik yükləri yoxdur və adi maddələrlə qarşılıqlı əlaqəyə girmədən onların daxilindən asanlıqla keçirlər. Belə bir zərrəciyi tutmaq üçün suyun 3450 metr dərinliyində yerləşən "KM3NeT" kimi nəhəng detektorlara ehtiyac var.
Aşkar edilmiş zərrəciyin enerjisi təxminən 220 milyard milyard elektron-volt təşkil edib ki, bu da Böyük Adron Kollayderinin (CERN) fəaliyyəti zamanı əldə edilə bilən maksimum enerjidən 30 000 dəfə çoxdur.
Kosmik sürətləndiricilər: Blazarlar
Blazarlar mərkəzində maddələri aktiv şəkildə udan ifrat kütləli qara dəliklərin yerləşdiyi qalaktikaların aktiv nüvələridir. Onlar kosmosa, birbaşa Yer kürəsi istiqamətinə güclü relyativistik hissəcik axınları və radiasiya şüalandırırlar.
"KM3NeT" kollaborasiyasının təmsilçisi Məryəm Bendaman (Meryem Bendahman) mövzu ilə bağlı mühüm məqamlara toxunub:
"Bu zərrəciyin mənşəyinin bir neçə mümkün izahı var. Onlardan biri ultra-yüksək enerjili kosmik şüaların relikt şüalanma ilə qarşılıqlı təsiridir. Lakin neytrinonun blazarlar kimi ekstremal kosmik sürətləndiricilərdən gəlməsi ehtimalı da olduqca yüksəkdir".
Alimlər blazarların maqnit sahələrini, enerji paylanmasını və digər parametrlərini nəzərə alaraq xüsusi model hazırlayıblar. Simulyasiya göstərib ki, məhz bu cür obyektlərin məcmusu qamma-şüalanma məlumatlarına zidd olmadan rekord enerjili neytrinoların yaranmasını tam izah edə bilir.
Kəşfin elmi əhəmiyyəti
 

Əgər bu fərziyyə təsdiqlənərsə, elm dünyası blazarların və qara dəliklərin hissəcikləri yer üzündəki müasir sürətləndiricilərin imkanlarını qat-qat üstələyən enerjiyə qədər necə sürətləndirə bildiyini daha dərindən başa düşəcək. M.Bendaman qeyd edib ki, əvvəllər heç vaxt bu qədər yüksək enerjili neytrino müşahidə olunmayıb və bu kəşf kosmik proseslərin öyrənilməsində yeni bir pəncərə açacaq.

Tədqiqatın nəticələri nüfuzlu "Journal of Cosmology and Astroparticle Physics" elmi jurnalında dərc olunub.
Bizim.Media