Anım Günü: şəhidlərin xatirəsinə dərin ehtiram nümunəsi

Vətən müharibəsində, eləcə də ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda həyatını itirmiş şəhidlərin xatirəsi ölkəmizdə dərin ehtiramla yad olunur. Anım Günü bizə Zəfərin yalnız tarixi nəticəsini deyil, həmin Qələbənin arxasında dayanan böyük fədakarlığı, insan talelərini, yarımçıq qalan arzuları xatırladır.

Prezident İlham Əliyevin 2 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 27-si ölkəmizdə Anım Günü elan edilib. Sərəncamda Vətən müharibəsində qəhrəmanlıq göstərən hərbçilərin, arxa cəbhədə çalışan mülki insanların, bütövlükdə xalqın birlik və həmrəyliyinin xüsusi əhəmiyyəti qeyd olunur. Hər il sentyabrın 27-də saat 12:00-da bir dəqiqəlik sükutla şəhidlərin yad edilməsi ümumxalq ehtiramının mühüm ifadəsinə çevrilib.
Azərbaycan uzun illər Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normaları əsasında, siyasi və diplomatik vasitələrlə həllinə çalışdı. 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası Azərbaycanın ərazilərindəki hərbi əməliyyatlarla bağlı 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələr qəbul etdi. Bu sənədlərdə atəşin dayandırılması, işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması, münaqişənin danışıqlar yolu ilə həlli kimi məsələlər əksini tapırdı. Lakin uzun illər ərzində münaqişənin həlli mümkün olmadı. Cəbhə xəttində gərginlik, hərbi təxribatlar, yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulması vəziyyətin mürəkkəbliyini artırırdı. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri, 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətində baş verən silahlı toqquşmalar da qarşıdurmanın davam etdiyini göstərirdi. Nəhayət, 27 sentyabr 2020-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərinə və yaşayış məntəqələrinə atəş açması ilə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar başladı. Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına keçdi və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi ölkənin müasir tarixində həlledici mərhələyə çevrildi.
Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun hərbi imkanlarını, əsgər və zabitlərimizin peşəkarlığını, xalqımızın birlik və həmrəyliyini nümayiş etdirdi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər rayonlarının bir sıra ərazilərinin, Hadrut qəsəbəsinin, Şuşa şəhərinin azad olunması müharibənin gedişində mühüm mərhələlər oldu. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad edilməsi Zəfərin simvolik və strateji məqamlarından birinə çevrildi. 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması razılaşdırıldı. Sənədə əsasən, Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması təmin edildi. Lakin bütün bu nailiyyətlərin arxasında böyük insan itkisi dayanırdı. Şəhidlərimizin hər birinin taleyi ayrıca bir həyat hekayəsidir. Onların arasında ailəsini, övladlarını, valideynlərini, dostlarını geridə qoyaraq Vətənin müdafiəsinə qalxan insanlar vardı.
Şəhidlərin fədakarlığı Azərbaycan xalqının milli yaddaşında əbədi yaşayacaq. Onlar Vətənin müdafiəsinin, dövlətçilik məsuliyyətinin, milli həmrəyliyin ən yüksək nümunələrindən birini yaradıblar. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu Qələbəni bizə bəxş edən qəhrəman əsgər və zabitlərimiz bizim qürur mənbəyimizdir.
Son illərdə yaradılan memorial məkanlar, muzeylər və abidələr Zəfər tarixinin gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Bakıda yaradılan Zəfər Parkı bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2024-cü il noyabrın 8-də açılan parkda 44 günlük Vətən müharibəsini ifadə edən 44 metr hündürlüyündə, 44 sütunlu Zəfər tağı yaradılıb. Parkın əsas ideyalarından biri şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, Vətən müharibəsinin tarixinin qorunmasıdır. 2025-ci il noyabrın 8-də açılan Zəfər Muzeyi də bu yaddaşın mühüm məkanlarından biridir. Muzeydə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun tarixi, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi, 44 günlük müharibə, Şuşanın azad olunması, qəhrəmanların döyüş yolu, dövlət suverenliyinin bərpası, eləcə də azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işlərinə həsr olunmuş səkkiz ekspozisiya zalı yaradılıb. 2025-ci il sentyabrın 27-də Gəncədə açılan Memorial Kompleks isə Vətən müharibəsi zamanı raket hücumları nəticəsində həlak olmuş mülki şəxslərin xatirəsini əbədiləşdirir. Kompleks müharibənin acı nəticələrinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından da mühüm yaddaş məkanıdır.
Şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın ən mühüm göstəricilərindən biri onların ailələrinə, qazilərə və müharibə iştirakçılarına göstərilən diqqətdir. Vətən müharibəsindən sonra şəhid ailələrinin sosial müdafiəsi, qazilərin müalicəsi və reabilitasiyası, mənzil və məşğulluq məsələlərinin həlli istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilib. “YAŞAT” Fondunun fəaliyyəti də bu istiqamətdə mühüm mexanizmlərdən biri kimi formalaşıb. Eyni zamanda Vətən müharibəsində göstərilən şücaətin dövlət səviyyəsində qiymətləndirilməsi məqsədilə “Zəfər” və “Qarabağ” ordenləri, eləcə də müxtəlif medallar təsis olunub. Belə addımlar hərbi xidmətin, fədakarlığın və Vətən qarşısında borcun dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir.
Şəhidlərin adı tariximizin ən müqəddəs səhifələrindən birində əbədi yaşayacaq. Onların həyatı, mübarizəsi və Vətən uğrunda göstərdikləri fədakarlıq gələcək nəsillərə böyük məsuliyyət aşılayır. Çünki şəhidlərin xatirəsinə ən böyük ehtiram onların uğrunda can verdiyi Vətənin dəyərini bilmək, dövlətçiliyi qorumaq, milli birliyi yaşatmaqdır.

Nurlan Həsənov
Milli Məclisin deputatı