Antonio Quterreş ŞƏT Sammitində çoxtərəfliliyi gücləndirməyə çağırıb

Bakı, 2 sentyabr, AZƏRTAC

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bazar ertəsi Çinin Tiencin şəhərində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Sammitində çıxışı zamanı çoxtərəfliliyi gücləndirməyə, Qəzzada, Ukraynada və onun hüdudlarından kənarda sülhə çağırıb.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, Baş katibin sözlərinə görə, 10 üzv dövlətdən ibarət Avrasiya bloku əhalisi və coğrafiyası baxımından dünyanın ən böyük regional təşkilatıdır. A.Quterreş liderlərə deyib ki, “biz çoxqütblü dünyaya doğru irəliləyirik” və bu, həm reallıq, həm də fürsətdir. Onun sözlərinə görə, inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar ticarət, diplomatiya və inkişafı yenidən formalaşdırır, lakin eyni zamanda ədalətsizliklər və fikir ayrılıqları genişlənir. Baş katib çoxtərəfliliyi gücləndirmək, qanunun aliliyini qorumaq üçün prinsipial liderliyə ehtiyac olduğunu vurğulayıb. O əlavə edib: “Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı daha dinc, əhatəli və davamlı gələcəyin formalaşmasına kömək etmək üçün unikal mövqeyə malikdir”.

BMT rəhbəri sülh və təhlükəsizlikdən başlayaraq dörd prioritet istiqaməti qeyd edib. O, Ukraynadakı müharibəyə toxunaraq deyib: “BMT Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüquqa və Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə uyğun olaraq ədalətli, hərtərəfli və davamlı sülhə aparan atəşkəsin vaxtıdır”. O, həmçinin Sudanda, Myanmada, Afrikada, Əfqanıstanda və onun hüdudlarından kənarda mülki əhalinin qorunmasına, dialoqun təşviqinə və sülhün təmin edilməsinə çağırıb. “Sizin diplomatiya və gərginliyin azaldılması sahəsində liderliyiniz, həmçinin terrorizm və transmilli təhdidlərə qarşı səyləriniz vacibdir”, -deyə Baş katib liderlərə müraciət edib.

Baş katib inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ədalətli təmsilçiliyi təmin etmək məqsədilə qlobal maliyyə arxitekturasında islahatlara çağırıb: “Biz artıq 1945-ci ildə deyilik və institutlarımız bugünkü reallıqları əks etdirməlidir”.

A.Quterreş iqlim böhranı məsələsinə də toxunub: “Biz uçma nöqtəsinə çatırıq və emissiyaların əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasına ehtiyacımız var. Qlobal emissiyaların 80 faizinə cavabdeh olan G20 ölkələri bu məsələdə liderlik etməlidir”. O, bütün hökumətləri bu ilin noyabrında Braziliyada keçiriləcək COP30 iqlim konfransına qədər yeni iqlim fəaliyyət planları təqdim etməyə çağırıb. Baş katib vurğulayıb: “Biz, həmçinin 2030-cu ilə qədər iqlim maliyyəsini 1,3 trilyon dollar çatdırmaq üçün aydın yol müəyyən etməliyik. İnkişaf etmiş ölkələr öz öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. Bizə uyğunlaşma ilə bağlı irəliləyiş lazımdır”.

O, uyğunlaşma maliyyəsini ikiqat artırmağa, erkən xəbərdarlıq sistemlərini genişləndirməyə, dayanıqlı infrastruktur qurmağa və bərpaolunan enerjiyə keçidi sürətləndirən mədən yanacaqlarını mərhələli şəkildə dayandırmağa çağırıb.

Texnologiya sahəsində əməkdaşlıqdan bəhs edən Baş katib qeyd edib ki, fəaliyyət üçün son sahə rəqəmsal əməkdaşlıqdır, çünki yeni texnologiyalar həm imkanlar, həm də risklər gətirir. Onun sözlərinə görə, BMT Baş Assambleyası bütün ölkələrə şərait yaratmaq və parçalanmanın qarşısını almaq üçün iki mexanizm - Müstəqil Elmi Şura və Süni intellektin idarə olunması üzrə Qlobal Dialoq (AI) yaradıb. “Bu mexanizmlər BMT-nin unikal çağırış gücündən istifadə etməklə qlobal süni intellekt sahəsində əməkdaşlıq üçün sıçrayışı qeyd edir”, -deyə o vurğulayıb.

“İnsan amilini birinci yerə qoyun”, deyən Baş katib bildirib ki, BMT-nin 80 illik yubileyi qeyd olunduğu üçün ölkələr XXI əsrdə beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirməlidir. O, bu baxımdan Çinin elan etdiyi “çoxtərəflilikdə lövbər salan və BMT ilə beynəlxalq sistemin və beynəlxalq hüquqla dəstəklənən beynəlxalq nizamın qorunmasının vacibliyini vurğulayan Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsünü alqışlayıb.