AQEM ə üzvlük: beynəlxalq əməkdaşlığa açılan yeni qapı

Müasir dünyada beynəlxalq təşkilatlara üzvlük dövlətlər üçün yalnız diplomatik status deyil, həm də öz maraqlarını ifadə etmək, tərəfdaşlıq əlaqələrini genişləndirmək və qlobal problemlərin həllində iştirak etmək imkanıdır. Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) məhz bu məqsədlərə xidmət edən mühüm beynəlxalq platformalardan biridir. Onun əsas fərqi müxtəlif siyasi və iqtisadi xüsusiyyətlərə malik dövlətləri ortaq məxrəcə gətirərək sülh, təhlükəsizlik və qarşılıqlı etimad naminə əməkdaşlığa təşviq etməsidir.
AQEM-ə üzvlük müəyyən hüquqi şərtlərə və siyasi öhdəliklərə əsaslanır. Təşkilatın qaydalarına görə, üzv olmaq istəyən dövlətin ərazisinin ən azı bir hissəsi coğrafi baxımdan Asiyada yerləşməlidir. Həmin dövlət AQEM-in sədrinə müraciət etməli, təşkilat çərçivəsində qəbul edilmiş prinsiplərə və qərarlara əməl etməyə hazır olduğunu bildirməlidir. Üzvlük məsələsi müvafiq prosedurlar çərçivəsində üzv dövlətlərin razılığı ilə həll edilir. Namizəd ölkənin təşkilatın əsas sənədlərinə qoşulması da bu prosesin mühüm hissəsidir.
Bu şərtlər göstərir ki, AQEM-ə üzvlük sadəcə təşkilatın sıralarına qoşulmaqdan ibarət deyil. Bu, dövlətlər arasında münasibətlərin beynəlxalq hüququn prinsipləri, suverenliyə hörmət, daxili işlərə qarışmamaq və mübahisələrin dinc yolla həlli əsasında inkişaf etdirilməsinə yönəlmiş öhdəlikdir. Təşkilat daxilində qərarların konsensus əsasında qəbul edilməsi isə üzv dövlətlərin mövqelərinin nəzərə alınmasını və ortaq razılığın əhəmiyyətini ön plana çıxarır.
Üzvlük dövlətlərə siyasi dialoqda iştirak etmək, iqtisadi əlaqələr qurmaq, nəqliyyat və logistika imkanlarını genişləndirmək, ekoloji problemlər və yeni təhlükəsizlik çağırışları üzrə təcrübə mübadiləsi aparmaq üçün əlavə imkanlar yaradır. Bununla belə, bu imkanların konkret nəticələrə çevrilməsi avtomatik baş vermir. Hər bir ölkənin fəallığı, təşəbbüsləri və tərəfdaşlarla qarşılıqlı fəaliyyəti əldə ediləcək nəticələrin səviyyəsini müəyyənləşdirir.
AQEM-in 2026-cı il Bakı Zirvə Görüşündə Laos Xalq Demokratik Respublikasının təşkilata 29-cu üzv dövlət kimi qəbul edilməsi üzvlük prosesinin aktual nümunəsidir. Laosun bu addımı Asiyada çoxtərəfli əməkdaşlığa marağın davam etdiyini göstərir. Yeni üzvün qəbulu təşkilatın coğrafi əhatəsini genişləndirməklə yanaşı, müxtəlif regionlar arasında əlaqələrin inkişafı üçün də əlavə imkanlar yaradır.
Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyinin 2026–2028-ci illər üçün uzadılması isə ölkəmizin təşkilat daxilindəki rolunu davam etdirmək, üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığı gücləndirmək və qəbul edilmiş təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə töhfə vermək baxımından əhəmiyyətlidir. Bu mövqedən səmərəli istifadə etmək Azərbaycanın diplomatik nüfuzunun möhkəmlənməsinə, iqtisadi tərəfdaşlıqların genişlənməsinə və regional əlaqələndirici rolunun inkişafına xidmət edə bilər.
Nəticə etibarilə, AQEM-ə üzvlük dövlətlər üçün hazır üstünlüklər paketi deyil, əməkdaşlıq yolu ilə yeni imkanlar qazanmaq vasitəsidir. Burada əsas məsələ təşkilata daxil olmaqla kifayətlənməmək, onun prinsiplərinə sadiq qalmaq, ortaq təşəbbüslərdə fəal iştirak etmək və qarşılıqlı etimadı real nəticələrlə möhkəmləndirməkdir. Çünki beynəlxalq əməkdaşlığın həqiqi dəyəri üzvlüyün özündə deyil, bu üzvlüyün xalqların rifahına və dövlətlər arasında davamlı münasibətlərə verdiyi töhfədədir.

Əjdər Məmmədhəsənov
YAP Sədərək rayon təşkilatının fəal üzvü,
Sədərək kənd ƏPT – sədri