Arsax Almatıda: səhv, yoxsa təxribat? KONKRET

Beynəlxalq münasibətlərdə simvollar bəzən rəsmi bəyanatlardan heç də az məna daşımır. Bu, xüsusilə dövlətlər arasında etimadın bərpası və yeni gündəmin formalaşdırılması istiqamətində mürəkkəb proses getdiyi dövrlərə aiddir. Bir kontekstdə yalnız mədəniyyət elementi kimi qəbul edilə bilən məqam digər şəraitdə kifayət qədər müəyyən siyasi məna qazana bilər.

KONKRET.az xəbər verir ki, məhz buna görə Almatıda konsert səhnəsində baş vermiş son hadisə xüsusi diqqət çəkir. Qazaxıstanın aparıcı musiqi kollektivlərindən birinin səhnəsində «Arsax» adlı əsər səsləndirilib. Bu termin onilliklər ərzində erməni separatçı qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisinə münasibətdə istifadə olunub. Azərbaycan-Ermənistan normallaşması prosesinin davam etdiyi bir şəraitdə belə seçimi siyasi kontekstdən tamamilə kənarda qəbul etmək çətindir.

Üstəlik, söhbət Azərbaycanı Qazaxıstanla strateji tərəfdaşlıq, ortaq türk və tarixi köklər, eləcə də son illərdə nəzərəçarpacaq yaxınlaşmanın bağladığı ölkədən gedir. Məhz buna görə Almatıda baş verən hadisə Azərbaycanda təkcə suallar deyil, həm də xüsusi narahatlıq doğurur.

Bəs nə baş verib?

Sentyabrın 11-də Almatıda şəhər gününə həsr olunmuş Kurmanqazı adına Qazaxıstan Milli Xalq Musiqi Alətləri Orkestrinin 93-cü konsert mövsümünün açılışı keçirilib. Müxtəlif müəlliflərin əsərlərinin yer aldığı zəngin konsert proqramında erməni bəstəkar Ara Gevorkyanın «Arsax» kompozisiyası da səsləndirilib.

Musiqi əsərinin ifa olunması, şübhəsiz ki, özlüyündə mədəni həyatın bir hissəsidir. Lakin bu halda əsərin adı və «Arsax» termini ətrafındakı siyasi kontekst hadisəyə tamamilə başqa məna verir. Azərbaycanda Qarabağa münasibətdə bu addan istifadə siyasi baxımdan həssas məsələdir, çünki bu söz erməni separatizminin və Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının simvollarından biri kimi qəbul olunurdu.

Bu səbəbdən «Arsax»ın Qazaxıstanın aparıcı milli musiqi kollektivlərindən birinin səhnəsində səsləndirilməsi təbii olaraq suallar doğurur. Xüsusilə erməni revanşistlərinin Qarabağla bağlı özlərinin yaratdığı saxta təsəvvürləri qoruyub saxlamaq üçün mədəni və tarixi gündəmdən istifadə etməyə davam etdiyi bir vaxtda. Mövcud şəraitdə belə hər hansı simvolik addım obyektiv olaraq Azərbaycan-Ermənistan normallaşmasının yekunlaşmasına qarşı çıxan qüvvələr tərəfindən istifadə oluna bilər.

Bu hadisənin məhz Qazaxıstanda baş verməsi də xüsusi təəssüf doğurur. Azərbaycan qərb və Rusiya platformalarında təşkil olunan bu cür təxribatlara artıq təəccüblənmir, onları gözləyir və öz imkanları çərçivəsində vaxtında qarşısının alınması üçün qabaqlayıcı tədbirlər görür. Lakin Qazaxıstan tamam başqa haldır.

Azərbaycanı və Qazaxıstanı yalnız strateji tərəfdaşlıq deyil, həm də dərin tarixi, mədəni və qardaşlıq münasibətləri bağlayır. Son illərdə Bakı və Astana siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələrdə əməkdaşlığı ardıcıl şəkildə inkişaf etdirərək əhəmiyyətli dərəcədə yaxınlaşıblar. Bununla yanaşı, Qazaxıstan dəfələrlə dövlətlərin ərazi bütövlüyü prinsipini dəstəklədiyini nümayiş etdirib.

Məhz buna görə Almatıda «Arsax» adlı əsərin səsləndirilməsi xüsusilə ağrılı qarşılanır. Təbii olaraq sual yaranır: bu, məlumatsızlıqdan irəli gələn səhv idi, yoxsa qəsdən törədilmiş təxribat? Konsert proqramını hazırlayanların səhlənkar yanaşması, yoxsa Azərbaycan-Ermənistan barışığına qarşı çıxan qüvvələrin maraqlarına xidmət edə biləcək şüurlu addım?

Rəsmi açıqlamalar olmadan bu suala birmənalı cavab vermək vaxtından əvvəl olardı. Lakin mövcud şəraitdə belə bir əsərin siyasi həssaslığını nəzərə almamaq da mümkün deyil. Xüsusilə Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin mürəkkəb mərhələdən keçdiyi, köhnə ritorikanı qoruyub saxlamaq üçün revanşist qüvvələr tərəfindən istifadə oluna biləcək istənilən addımın tərəflər arasında etimadın möhkəmlənməsinə obyektiv olaraq xidmət etmədiyi bir vaxtda.

Başqa bir məqam da vacibdir: söhbət xalqlar arasında mədəni mübadilənin məhdudlaşdırılmasından getmir. Əksinə, məhz mədəniyyət cəmiyyətlərin qarşılıqlı hörmətinə və yaxınlaşmasına xidmət etməlidir. Lakin mədəni mübadilə münaqişənin ağrılı səhifələrini yenidən aktuallaşdıra biləcək siyasi narrativlərin təbliği meydanına çevrilməməlidir.

Bu baxımdan, Qazaxıstan tərəfi baş verənlərlə bağlı aydın izahat verməlidir. İctimaiyyət «Arsax» kompozisiyasının konsert proqramına kimin tərəfindən daxil edildiyini, repertuarın hansı meyarlarla formalaşdırıldığını və bu əsərin siyasi baxımdan həssas kontekstinin nəzərə alınıb-alınmadığını bilməyə haqlıdır.

Qazaxıstanın özü üçün də belə bir hadisənin aydınlaşdırılması xüsusilə vacibdir. Məhz vaxtında və dəqiq verilmiş izahat baş verənlərin arxasında siyasi niyyət dayandığı ilə bağlı istənilən ehtimalı aradan qaldıra bilər.

Söz Qazaxıstanındır… (Mənbə: 1news.az)

Natiq Səlim,
KONKRET.az