Arzuları göyərdən məktəb yolları

Hər il sentyabrın 1-i gələndə elə bilirəm yenə səhər məktəbə gedəcəyəm... Sonra istər-istəməz məktəb illərini xatırlayıram. Doğrusu, o illər mənim üçün o qədər də rahat olmayıb. Kəndimizdə məktəb olmadığından orta təhsilimi bitirənədək 3 təhsil ocağında oxumuşam. O qədər sinif yoldaşım olub ki, indi kiminlə hansı məktəbdə oxuduğumu dolaşıq salıram. Bu 3 məktəb uşaqlığımın unudulmaz ünvanlarıdır. Müəllimlərim, şagird yoldaşlarım, sinif jurnalına və dəftərlərimə yazılan “5”-lər ürəyimdə yaşayır...

Birinci sinifdə oxuyurdum. Qış tətilinə az qalmışdı. Amma şaxta, qar qışdan əvvəl gəlmişdi. Əynimə böyük qardaşımın köhnə paltosunu geyinmişdim. Palto mənə çox gen idi. Əllərimi paltonun ciblərinə qoymaq istəyirdim, çünki barmaqlarım şaxtadan sızıldayırdı. Fəqət qalın parçadan tikilmiş torbaya oxşayan “məktəbli çantamı”n ipi qırıldığına görə onu çiynimdən aşıra bilmirdim. Ayaqlarımı qabaqda gedən yuxarı sinif yoldaşlarımın ləpirlərinə qoyurdum ki, qırov barmaqlarımı keyitməsin. Qonşu Hacıuşağı kəndinə isə hələ xeyli vardı.

Bilirdim ki, torpaq örtüklü, divarlarına göy şirə çəkilmiş sinif otağımız indi əməlli-başlı istidi. Yəqin Şahmurad müəllim orada jurnala qeydlər edə-edə bizi gözləyir. O, bizi görən kimi irəli çıxıb “bir hadisə olmayıb ki?” - deyə soruşur. Sonra sobanın yanına düzüb isinməyimizi gözləyir. Arada məndən soruşur ki, Səməd, yay gözəldi, yoxsa payız? Gözlənilməz sualdan özümü itirirəm. Ürəyimdə Allaha yalvarıram ki, barmaqlarımın ucundakı gizilti tezliklə ötüb keçsin.

Müəllim mənim cavabımı gözləmədən deyir:

– Bütün fəsillər gözəldir. Ancaq gərək fəslin gözəlliyini duyasan...

Mən ibtidai təhsilimi o məktəbdə başa vurub, sonra rayon mərkəzinə getdim... Sonra 4 il təhsil aldığım Ağsu şəhərindəki məktəbə getmişdim. Uşaqlıq arzularımın qanad açdığı məktəbin sinif otaqlarında, həyətində, sanki, uçurdum. Elə bil yuxudaydım. Gördüklərimin yuxu olmadığını bilsəm də, bu yuxuya inanmaq istəyirdim. Əslində, hər şey yuxu kimi şirin gəlirdi mənə. Amma hər yeri, sanki, sürtüb köhnəltmişdilər.

Qəribə idi, elə bil, baxdığım otaqların işığı da azalmışdı. Bəlkə bu, bizə dərs deyən müəllimlərin ötən illər ərzində dünyalarını dəyişməsi, ya da o illərdə bizim əkdiyimiz ağacların çoxunun qocalması, quruması ilə bağlı idi. Bəlkə məni indi bu məktəbdə heç kəs tanımırdı ona görə... Hər halda bunun bir səbəbi vardı. Bir az gec də olsa o səbəbi tapdım. Bu əlahəzrət Zaman idi və mən zaman qəribi idim.

* * *

Sovetin vaxtında Bakıda lisey tipli bir məktəb (1 saylı fizika-riyaziyyat və kimya- biologiya təmayüllü internat məktəb. Hazırda fizika-riyaziyyat və informatika liseyi adlanır) təkcə respublikamızda deyil, İttifaq miqyasında ad çıxarmışdı. 9-10-cu sinifləri o məktəbdə oxudum. O 2 ildə gecə-gündüzüm olmadı. Oxuduq, özü də yorulmaq bilmədən.

Amma sonra yazıb-yaratmağa meyil məni BDU-nun jurnalistika fakültəsinə apardı. Qəbul imtahanında Xalq şairi, akademik Bəxtiyar Vahabzadə və professor Musa Adilov “Anadır hər kişiyə öz Vətəni” adlı yazıma “əla” yazmışdılar. Bəxtiyar müəllim universitet radiosunda həmin yazıdan bir parça oxumuşdu. Elə bil, dünyanı mənə vermişdilər... İllər sonra mən çalışdığım qəzetdə “Ana dili və Vətən məhəbbəti” adlı məqalə yazmışdım. Həmin yazı Bəxtiyar Vahabzadənin Türkiyədə nəşr olunmuş 2 çildlik kitabları haqqında idi. Şair haradansa telefon nömrəmi öyrənib mənə zəng etmişdi. Bu, belə demək olarsa, sevimli şairimizin mənə ikinci “əla”sı idi. Arada soruşdu ki, ixtisasın nədir? Bildirdim ki, jurnalistika fakültəsini bitirmişəm. Fürsətdən istifadə edib onu da dedim ki, mənə qəbulda yazıdan “əla” yazmısız...

Sinif yoldaşlarımın 11-i indi həkim, 2 nəfəri elmlər doktorudur. Müəllim, mühəndis olanlar da var. 25 nəfərin 23-ü elə birinci il istədikləri fakültələrə qəbul olunmuşdular... Mən həmişə o məktəbdə oxuduğuma görə fəxr edirəm.

Hərdən yolumu məktəbimizin yanından salıram. Maraqla 3-cü mərtəbədə yerləşən sinif otağımıza doğru boylanıram. Həmin dəqiqələrdə uşaqlıq və yeniyetməlik çağlarıma qayıdır, müəllimlərimin şirin səsini eşitmək istəyirəm. Qəfil elə bil kimsə məni yarımçıq yuxudan oyadır. Başa düşürəm ki, o çağlar illərin son baharı kimi payız dumanı arxasında əbədilik gizlənib...

Bir neçə gündən sonra dərs ilinin ilk zəngi çalınacaq. Küçələr şıx geyinmiş məktəblilərlə, uşaqlarının əlindən tutub məktəbə tələsən valideynlərlə, rəngarəng avtomobillərlə dolub-daşacaq. Hər yanda bir həyəcan qarışıq, sevinc hissi yaşanacaq. Bu anlarda ürəyimdən bir arzu keçəcək: kaş dərs ili yenə sentyabrın 1-i (xahiş edirəm, bu istəyə görə məni qınamayın) başlanaydı.

Heyif deyildi...

Səməd MƏLİKZADƏ,
yazıçı-publisist