Auto 2025: BYD Teslanı geridə qoydu…

...2025-ci il təkcə Rusiyada deyil, həm də qlobal miqyasda Çin avtomobilləri ili oldu. Çin avtomobil istehsalçılarının qlobal bazardakı payı 38 faizə çatdı.

Auto 2025: BYD Teslanı geridə qoydu. Toyota və Volkswagen dəbdən düşür. Dizel günləri saylıdır.

Yekun nəticələr hələ hesablanmayıb, amma hətta ilkin məlumatlar belə almanları və yaponları paxıllıq etməyə vadar etməlidir.

Onların dominantlıq dövrü bitib. Deyəsən, əbədidir. İlin ilk 10 ayında Çin avtomobil ixracatı 14,3 faiz artaraq rekord həddə - 112 milyard dollara çatıb.

İlin sonuna qədər Çin avtomobil ixracının 6,8 milyon avtomobili keçəcəyi gözlənilir.

Çinlilər özləri təqdirəlayiq vətənpərvərlik nümayiş etdirirlər, öz avtomobil markalarına üstünlük verirlər. Onların daxili bazardakı payı Toyota və Volkswagen kimi ənənəvi liderləri əvəz edərək təxminən 70 faizə çatıb.

Yeri gəlmişkən, Çin marka satışlarında yeni elektrik avtomobillərinin payı təxminən 80 faizə çatıb (satılan 10 avtomobildən 8-i təmiz elektrik və ya hibriddir).

Bəs bu Çin liderləri kimlərdir?

İlin Brendi, əlbəttə ki, BYD-dir. Çindəki kütləvi satışları sayəsində BYD tarixdə ilk dəfə olaraq təmiz elektrik avtomobillərinin satışında Teslanı üstələyib.

Üstəlik, Çin şirkəti aprel ayında ilk dəfə Avropa satışlarında Teslanı üstələyib və o vaxtdan bəri çevik strategiya (elektrik və hibrid avtomobillərin kombinasiyası) sayəsində liderliyini qoruyub saxlayıb.

Oktyabr ayında BYD bir ayda 440.000-dən çox avtomobil sataraq tarixi rekord qırıb (müqayisə üçün, AvtoVAZ 2025-ci ildə 350.000-dən az avtomobil satıb).

Xiaomi. Bu yaxınlara qədər hər kəs bu markanın mobil telefonları haqqında bilirdi, amma indi onlar avtomobil idarə edirlər.

Əlbəttə ki, Apple heç vaxt öz elektrik avtomobilini yarada bilməyəcək. Samsung da yarada bilməyəcək.

Lakin Xiaomi hər ay 40.000-dən çox avtomobil satır. Digər liderlər arasında Geely (ayda 300.000-dən çox avtomobil) və Chery Group (ayda 1 milyondan çox) var.

Qərbin Çin avtomobillərinin uğurunu qəbul etməkdən başqa çarəsi yoxdur.

BYD Seagull, Dünya Avtomobil Mükafatları tərəfindən 2025-ci ilin ən yaxşı şəhər avtomobili seçildi və Time-ın ən yaxşı ixtiralar siyahısına daxil edildi. Bundan əlavə, çinlilər 2026-cı ildə qlobal liderliyini qorumaqla yanaşı, həm də bazarda daha böyük bir pay əldə etmək üçün bütün şəraiti yaratdılar.

Məsələn, GAC Group yüksək tutumlu bərk vəziyyətdə olan batareyalar üçün dünyada ilk tammiqyaslı istehsal xəttini işə saldı.

Bu batareyalar elektrikli nəqliyyat vasitələrinin ürəyidir.

Batareya nə qədər güclüdürsə, elektrik avtomobilinin məsafəsi də bir o qədər uzundur. Tesla, giqafabrikləri ilə, Çinin asanlıqla mənimsədiyi istehsal həcmlərini yalnız xəyal edə bilər.

Çinlilər yüksək enerji sıxlığına malik batareyalara (600 Vt/kq-a qədər) malik avtomobillərin (məsələn, Chery) prototiplərini təqdim etdilər. Sadə dillə desək, bu, elektrik avtomobillərinin tək bir yükləmə ilə 1300 km-ə qədər məsafə qət etməsinə imkan verir. Bundan əlavə, 1200 kVt-dan çox gücə malik sistemlər hazırlanmışdır ki, bu da doldurma müddətini kökündən azaldır. Gələcəkdə bu, mobil telefon kimi bir dəqiqədən az olmalıdır.

Çin şirkətləri (məsələn, Changan) muxtar sürücülük və ağıllı interfeyslər üçün süni intellekt sistemlərini kütləvi şəkildə tətbiq etməyə başlayıblar.

...Amma ən maraqlısı odur ki, çinlilər bu cür uğura necə nail olublar? Əlbəttə ki, bu, hökumətin dəstəyi olmadan mümkün olmazdı.

Si Cinpinin şəxsi nəzarəti altında Çin hökuməti avtomobil sənayesini dəstəkləmək üçün bir sıra maliyyə alətləri yaratmışdır.

Hökumət yeni bazarları ələ keçirmək üçün birbaşa subsidiyalardan çevik vergi güzəştlərinə və təchizat zəncirinin dəstəyinə keçib.

Ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyat vasitələrinin (elektrik, hibrid və hidrogen nəqliyyat vasitələri) alıcıları 2025-ci il ərzində 10 faiz alış vergisindən tamamilə azad edildilər. Lakin, dekabr ayında tələbatın artmasına səbəb olan 1 yanvarda azadolma yarıya endiriləcək.

Avtomobil istehsalçıları tədqiqat və inkişaf üçün vəsait toplamaq məqsədilə yaşıl istiqrazlar buraxırlar.

Dövlət və özəl fondlar (məsələn, AIIB-nin dəstəyi ilə Ping An Leasing), xüsusən də prefektura və rayon səviyyəli şəhərlərdə elektrik nəqliyyat vasitələrinin lizinqinə və şarj infrastrukturunun inkişafına yüz milyonlarla dollar ayırırlar. Çinin milli büdcəsinin bir hissəsi magistral yollar boyunca və kənd yerlərində milli ultra sürətli şarj şəbəkələrinin yaradılmasına ayrılır.

Hökumət həmçinin milli mübadilə proqramına başlayıb. Hökumət köhnə yanma mühərrikli nəqliyyat vasitələrini yeni elektrik nəqliyyat vasitələri ilə dəyişdirən vətəndaşlar üçün subsidiyaları fəal şəkildə maliyyələşdirir.

Təkcə 2025-ci il üçün bu proqram çərçivəsində 3,2 milyondan çox müraciət təqdim edilib.

Görünür, Çində dizelin günləri saysız-hesabsızdır.

Əli Babayev