AVROPA 24 BƏNDLİK SÜLH PLANINI AÇIQLADI Tam mətn

ABŞ Ukraynadakı müharibəyə son qoymaq üçün 28 maddəlik planını təqdim etdikdən və bu plan Moskvanı həddindən artıq dəstəklədiyinə görə tənqid olunduqdan sonra Avropa ölkələri öz əks-layihələrini hazırlayıblar.

“The Telegraph”-ın qeyd etdiyi kimi, bu Avropa planı Amerika təklifindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir və bir çox cəhətdən Ukrayna üçün daha əlverişlidir. Amerika təklifləri Kreml üçün həddindən artıq əlverişli olduğuna görə geniş tənqid olunub: onlar böyük ərazilərin Rusiyaya verilməsini, Ukrayna ordusunun sayının azaldılmasını və NATO qoşunlarının Ukraynada mövcudluğunun qadağan edilməsini tələb edir.

Avropa və Amerika sənədləri arasındakı əsas fərqlərdən biri Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin sayına "heç bir məhdudiyyət qoymamaq" tələbidir.

Avropa Planının 24 Maddəsi

- Davamlı sülh və təhlükəsizlik üçün qalıcı bir təməl yaratmaq məqsədilə müharibəyə son qoymaq və onun təkrarlanmamasını təmin etmək üçün tədbirlər.

- Münaqişənin hər iki tərəfi havada, quruda və dənizdə tam və qeyd-şərtsiz atəşkəsə sadiqdir.

- Tərəflər dərhal ABŞ və Avropa ölkələrinin iştirakı ilə atəşkəs monitorinqinin texniki məsələləri üzrə danışıqlara başlayacaqlar.

- ABŞ və Ukraynanın tərəfdaşlarının rəhbərlik etdiyi beynəlxalq atəşkəs monitorinqi tətbiq olunacaq. Monitorinq əsasən uzaqdan - peyklərdən, PUA-lardan və digər texnologiyalardan istifadə etməklə, mümkün pozuntuları araşdırmaq üçün çevik yerüstü komponentlə həyata keçiriləcək.

- Atəşkəs pozuntuları barədə məlumat vermək, eləcə də islahedici tədbirləri araşdırmaq və müzakirə etmək üçün mexanizm yaradılacaq.

- Rusiya bütün deportasiya edilmiş və qanunsuz olaraq köçürülmüş Ukrayna uşaqlarını qeyd-şərtsiz geri qaytaracaq. Bu proses beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən dəstəklənəcək.

- Tərəflər bütün hərbi əsirləri "hamının hamıya" prinsipi ilə dəyişdirəcəklər. Rusiya bütün saxlanılan mülki şəxsləri azad edəcək.

- Atəşkəsin davamlılığını təsdiqlədikdən sonra tərəflər təmas xətti boyunca ailələrin yenidən birləşməsinə icazə vermək də daxil olmaqla humanitar addımlar atacaqlar. Ukraynanın suverenliyinə hörmət edilir və təsdiq edilir. Ukrayna neytrallığa məcbur edilmir.

- Ukrayna gələcək təcavüzün qarşısını almaq üçün 5-ci maddəyə bənzər şəkildə ABŞ-dən də daxil olmaqla, güclü, hüquqi cəhətdən məcburi təhlükəsizlik zəmanətləri alır.

- Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə və ya müdafiə sənayesinə, o cümlədən beynəlxalq əməkdaşlığa heç bir məhdudiyyət qoyulmur.

- Zəmanətçi dövlətlər qoşulmaq istəyən Avropa ölkələri və qeyri-Avropa dövlətlərindən ibarət xüsusi qrup kimi formalaşır.

- Ukrayna Ukrayna hökuməti tərəfindən dəvət edilən dost qüvvələrin mövcudluğu, silahlanması və əməliyyatları barədə müstəqil şəkildə qərar verir.

- Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü Alyans daxilində konsensusdan asılıdır.

- Ukrayna Avropa İttifaqının üzvü olur.

- Ukrayna NPT (Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqavilə) çərçivəsində nüvə silahı olmayan dövlət statusunu saxlayır.

- Ərazi məsələləri tam və qeyd-şərtsiz atəşkəsdən sonra müzakirə olunacaq və həll ediləcək.

- Ərazi danışıqları mövcud nəzarət xətti nəzərə alınmaqla başlayır.

- Tərəflər razılaşmalar əldə edildikdən sonra onları zorla dəyişdirməməyi öhdələrinə götürürlər. Ukrayna Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası (ABŞ-nin iştirakı ilə) və Kaxovka bəndi üzərində nəzarəti bərpa edəcək. Nəzarətin ötürülməsi üçün mexanizm yaradılacaq.

- Ukrayna Dnepr çayı boyunca maneəsiz keçid və Kinburn burnu üzərində nəzarət əldə edəcək.

- Ukrayna və tərəfdaşları məhdudiyyətlər olmadan iqtisadi əməkdaşlıq edəcəklər.

- Ukrayna tam bərpa olunacaq və Rusiya dövlət aktivləri də daxil olmaqla, Rusiya zərəri kompensasiya edənə qədər dondurulmuş qalacaq, maliyyə kompensasiyası alacaq.

- 2014-cü ildən bəri Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalar yalnız davamlı sülh əldə edildikdən sonra qismən və tədricən yumşaldıla bilər və müqavilənin pozulması halında avtomatik olaraq bərpa olunma ehtimalı var.

- Bütün ATƏT dövlətlərinin iştirakı ilə Avropa təhlükəsizlik arxitekturası üzrə ayrıca danışıqlara başlanılacaq.