Avropada gənc miqrantların qarşılaşdığı çətinliklər ARAŞDIRMA

Avropada gənclərin təxminən 14%-i (15-29 yaş) öz vətənindən kənarda doğulub. Bu gənclər yerli həmyaşıdları ilə müqayisədə sosial-iqtisadi baxımdan daha zəif vəziyyətdədirlər. Eurostatın 2023-cü il məlumatına görə, qeyri-AB ölkələrinin vətəndaşı olan gənclər təhsilini erkən tərk etməyə 3 dəfə, yoxsulluq və təcrid riskinə isə iki dəfə daha çox məruz qalırlar. Onların işsizlik səviyyəsi də əcnəbi olmayan gənclərdən 1,4 dəfə çoxdur. Məsələn, gənc miqrantların yoxsulluq riski Almaniyada 46,8%, İtaliyada 46,1%-dir. Belə nəticələr Avropa birliyi üçün ciddi xəbərdarlıqdır bu gənclər cəmiyyətə inteqrasiya etməkdə yardım gözləyir.

Lent.az çətinlik yaşayan miqrantlarla bağlı araşdırmanı təqdim edir:

Almaniyada

Almaniyada miqrant gənclərin həyatına dair təəssüf ki, həm müsbət, həm də mənfi məqamlar var. Şərqi Almaniyada məskunlaşmış miqrant gəncin sözlərinə görə, o, “Ausländer raus"! - yəni “Əcnəbilər, çıxın"! şüarını tez-tez eşidib və yerli əhalinin bəzilərinin ehtiyac hiss etməyən münasibətini görüb. Onun üçün ən acı cəhət isə dəstək əskikliyi olub. O, Saxoniya-Anhalt əyalətində alman dili kurslarına buraxılmayıb, sosial yardımdan məhrum edilib. Bu səbəbdən gündəlik həyatda, iş və ya kurs tapmaqda dil bilməmək təhlükəli əngəl olub. Eyni zamanda, vergiyə cəlb edilmədiyi halda belə ailəsinə məhrum qayğı, deportasiya qorxusu da onu hər zaman narahat edib. Peşə təhsilinə, ya da işə düzəlmək üçün lazım olan sənədlərin yubanması da onu “sistemdə ilişib qalmaq” hissi ilə üzləşdirib. Belə hallar miqrant gənclərdə tənhalıq və izolyasiya hissi yaradır, onların gələcək həvəsini sınayır.

Fransada

Fransada vəziyyət daha mürəkkəbdir xüsusən himayəsiz gənc qaçqınların durumu ürəkaçan deyil. Bəziləri 15 yaşında təkbaşına gəliblər. Onlardan çoxu xüsusi mühakimə proseslərinə məruz qalır. Onları yaşa görə uşaq kimi tanıyıb təhsil və sığınacaq şəbəkəsinə cəlb etmək əvəzinə, kimsə gənc olduğunu sübut edə bilməsə, küçəyə atırlar. Məsələn, Marseldə apardığımız araşdırmaya görə, bu uşaqların 50%-i ilkin sorğuda uşaq sayılmayıb və dərhal küçəyə buraxılıb. Nəticədə onlar bir həftədən çox qatardakı pillələr arasında, küçələrdə yatır, xeyriyyəçilərin dəstəyinə möhtac qalır. Məhkəmə apellyasiyaya qədər isə 75% hallarda yenidən uşaq kimi tanınsa da, bu proses aylarla vaxt aparır. Yol boyu üzləşilən travmalar da təsirsiz ötüşmür. Çoxu baş ağrısı, yuxusuzluq, stress kimi psixi problemlərə düçar olur. "Biz bu uşaqlarda gəzib gələn yoluqdan travma əlamətlərini çox görürük”, - deyə yardımçılar qeyd edir.

İtaliyada

İtaliyada da minlərlə gənc təkbaşına gəlib. Bir BMT hesabatına görə, 2014-2018-ci illərdə 70 mindən çox himayəsiz uşaq dəniz yolu ilə Avropaya keçib onların 90%-i 15-17 yaş aralığındadır. Hazırda bu uşaqlardan təxminən 60 mini 18 yaşına çataraq gənclikdən yetişkinliyə keçid dövründə dəstəyə ehtiyac duyur. Bu gənclər üçün “üçqat keçid” çətinliyi var. Bir tərəfdən yeniyetmədən böyüyə, digər tərəfdən doğulduğu ölkədən tamam yeni cəmiyyətə ayaq açmalı, həm də yol boyu yığılan travmalarla mübarizə aparmalıdırlar. Həmin hesabatda göstərilir ki, sənədlərin alınmasının ləngiməsi, ayrı-seçkilik və irqçilik, təhsil və iş imkanlarına maneələr, həmçinin psixoloji yük gənclərin adaptasiyasını ləngidir. Qadınlar üçün isə əsas təhlükələrdən biri cinsi zorakılıqdır. Bütün bu məhdudiyyətlər olmadan, uğurlu inteqrasiya şansı çox azalar.

Gənc miqrantlar Avropa üçün həm çağırış, həm imkan deməkdir. Onların hekayələri göstərir ki, Avropaya gəlmək üçün səylər çoxdur lakin rəsmilərdən, yerli cəmiyyətdən adekvat dəstək olmadıqca, bu gənclər öz potensialını tam açıqlaya bilməyəcək. Statistikaya görə, problem qaçqınlara xas deyil. Onlar yüzlərlə universitetdə təhsil alır, sənayedə işləyir, mədəniyyətlərarası körpü rolunu oynamağa cəhd edir. Lakin etibarlı mənbələr vurğulayır ki, ədalətsiz sistem gənclərin ümidini qıra bilər. UNICEF və UNHCR vurğulayır ki, İtaliyaya gələn həmin 60 min gəncə indidən dəstək verilməsə, onlar böyüklükdə böyük çətinliklərlə üzləşəcək. Bu faktlar göstərir ki, Avropada gənc miqrantların problemləri mütərəqqi həllər tələb edir. Gələcəkdə bu uşaqların təhsil alması, işlə təminatı və təhlükəsizliyi üçün daha çox resurs ayrılması gözlənilir, çünki onların uğuru Avropanın da ümumi rifahına bağlıdır.