Avropadakı vulkan hər an oyana bilər Alimlər fəlakət barədə xəbərdarlıq edir

Alimlər Yunanıstanın Santorini adasının altında nəhəng bir maqma kamerası kəşf ediblər. 

Qaynarinfo "TwojaPogoda” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, süni intellekt alqoritmlərindən istifadə edərək, onlar 300 milyon kubmetr ərimiş süxur aşkar ediblər. Seysmik məlumatların təhlilinə əsaslanan bu cəsur kəşf məşhur arxipelaqın gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğurur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, maqma istənilən an yuxarı hərəkətə başlaya bilər. Proses 2024-cü ilin yayında başlayıb. Həmin dövrdə adada 28 mindən çox zəlzələ qeydə alınıb, onların bəzilərinin gücü 5 baldan çox olub. Hakimiyyət fövqəladə vəziyyət elan edib, məktəbləri bağlayıb və minlərlə turisti təxliyə edib.

Böhran 2025-ci ilin fevralına qədər davam edərək Egey dənizi regionunda geniş təşvişə səbəb olub.

Maqmanın hərəkəti izlənir

Müasir texnologiyalar sayəsində alimlər maqmanın hərəkətini demək olar ki, real vaxt rejimində izləyə biliblər. Ərimiş süxur yer qabığının dərin qatlarından qalxaraq dəniz dibindən təxminən 4 kilometr aşağıda dayanıb.

Maqma Santorini ilə sualtı Kolumbo vulkanı arasında yerləşir və ətraf süxurlara güclü təzyiq göstərir. Hələlik səthə çıxmasa da, püskürmə riski real olaraq qalır.

Ehtimal edilir ki, Kolumbo vulkanının sualtı partlayışı 20 metr hündürlüyə çatan sunami yarada bilər. Belə dalğalar 30–60 dəqiqə ərzində Yunanıstan, Türkiyə və Krit sahillərinə çata və limanlar ilə infrastrukturu məhv edə bilər.

Sunami təhlükəsi və tarixi nümunələr

Mütəxəssislər hesab edir ki, sunami hətta vulkandan 100 kilometr uzaqda yerləşən adalara da təsir göstərə bilər. Dağıntıların Aralıq dənizinin şərq hissəsinin böyük bir ərazisini əhatə edəcəyi ehtimal olunur.

Tarix də bu təhlükəni təsdiqləyir. Təxminən 3600 il əvvəl Santorinidə baş verən güclü püskürmə minoy sivilizasiyasının məhvinə səbəb olub. 1650-ci ildə isə Kolumbo vulkanının fəaliyyəti yüzlərlə insanın həyatına son qoyan sunami ilə nəticələnib.

Nəzarət və hazırlıq tədbirləri

Hazırda Yunanıstan bölgədə monitorinqi gücləndirib. Adada 50-dən çox seysmograf, xüsusi şamandıralar və peyklər vasitəsilə hərəkətlər izlənir.

Alimlər bildirirlər ki, mümkün təhlükə zamanı əhalinin təxliyəsi üçün təxminən 48 saat vaxt olacaq. Lakin pik mövsümdə bölgədə 50 minə qədər turistin olması bu prosesi çətinləşdirir. Təxliyyənin əsasən bərələr vasitəsilə həyata keçirilməsi planlaşdırılır, çünki kül buludları hava nəqliyyatını iflic edə bilər.

Hazırda Santorinidə vəziyyət sabitdir, lakin mütəxəssislər diqqətli olmağa çağırırlar. Süni intellekt daha dəqiq proqnozlar verməyə kömək etsə də, alimlər vulkanın vəziyyətini "qapaqlı qaynar qazan”a bənzədirlər — təzyiq artır, lakin bu hər zaman görünmür.

Aydın