Ayaqların yaddaşında bir torpaq var...

Şahanə MÜŞFİQ

Keçən günlərdə bir əhdin izi ilə Bakıdan payi-piyada yola düşən cütlüyün xəbərini oxuyanda şairin o məşhur misrası yadıma düşdü: "Yollar dünyada çoxdur..." Bu yol onları əhdinə, Vətəninə aparan yol idi. Bu qayıdış təkcə Vətənə dönüş yox, əhdin yükünü çiyninə götürüb, torpağın hər qarışını hiss edərək, nəfəs-nəfəs geri qayıtmaq idi. Elə bu zaman yol daha dərin, daha müqəddəs görünür. Əslində insan deyil yolu keçən, yol keçir insanın içindən...

Yusif və Bahar Nəcəfovların hekayəsi məhz belə bir dönüşün, belə bir yolçuluğun hekayəsidir. Onlar əhd etmişdilər: "Əgər Laçın azad olunarsa, ora piyada gedəcəyik". Bu söz uzun illər qəlblərində yaşadı, zaman-zaman sınağa çəkildi. Sözlər unudula bilərdi, bəhanələr tapıla bilərdi, həyatın çətinlikləri, yorğunluqları, zamanın əli bu vədi gözlədə bilərdi. Amma olmadı. Çünki bu, sadəcə bir söz deyildi. Bu, torpağa, vətənə, şəhid ruhuna deyilmiş bir vəd idi. Onlar bu sözü asfaltın üstünə deyil, torpağın altına yazmışdılar.

Laçın... Bu ad özü-özlüyündə bir hekayədir. Uzun illər boyu həsrətlə, nisgillə, içi boşalmış cümlələr kimi çəkilib gəldi dildə. Qarabağ kimi, Xocalı kimi, Şuşa kimi hər kəsin ürəyinin yaralı tərəfi olan Laçın. Orada doğulanlar üçün o, itirilmiş uşaqlıq, gənclik, unudulmaz xatirələr idi. Orada doğulmayıb, amma Qarabağı sevənlər üçün isə Laçın xəyalların ümumi adı... İndi bu ad azadlıqla birləşib və bu azadlığın içində sadiqlərin əhdi var.

Yusif bəy təkcə bu yürüşün qəhrəmanı deyil. O, həm də bir dövrün, bir vətənsevər nəslin təmsilçisidir. Əfqanıstanda döyüşüb. Birinci Qarabağ müharibəsində vuruşub. Həyatı boyu torpağın hər qarışına ürəyini qoymuş insanlardan biridir. Vətən onun üçün xəritədə bir bölgə deyil, sinəsində döyünən inamdır. Onun səsi çıxmasa da, ayaqları danışır. O danışmır, addımlayır. Və hər addımında bir hekayə yatır.

Həyat yoldaşı Bahar xanım da bu sınaq yolunun ortaq yolçusudur. Qadının bu yolçuluqda olması təkcə fiziki birgəlik deyil. Bu, vətən sevgisinin ailə dəyərləri ilə necə iç-içə keçdiyini göstərir. Onlar bu yolda təkcə torpağa deyil, bir-birinə də sədaqətlərini daşıyıblar. Cütlük bu səfərlə bir əhdə sadiqliyin, bir sevgiyə dayaq olmağın, bir ailənin ruh gücünün timsalına çevrilib.

Onlar həm də çox təvazökar, vətənə olan sevgilərinin ölkədə bu cür rezonans doğurmasından son dərəcə narahat insanlardır. Bu yazını yazarkən Yusif bəylə əlaqə saxlayanda hələ mən heç nə deməmiş, nə üçün zəng etdiyimi anladı və düşüncələrini mənimlə bölüşməkdən imtina elədi. "Bu, mənim əhdim idi. O videonu da mən paylaşmamışdım, heç paylaşmazdım da. Video paylaşıldı və bu cür səs-küyə səbəb oldu. Bizim öz əhdimizi yerinə yetirməyimiz niyə bu qədər şişirdildi? Mən bundan çox narahatam"- sözləri də təvazökarlığın və əsl sevginin göstəricisi idi. O sevgi ki, bütün bərbəzəkdən, şişirdilmələrdən uzaqdır. Uzaq qalmağı seçir. Amma bu sevgi həm də örnəkdir. Uzun illər torpaq həsrəti ilə yaşamış, həm də etiraf edək ki, çəkdiyi ağrıları unutmağa hazır unutqan millətimiz üçün örnək... O görməlidir ki, bizim illər boyunca vətəninin həsrətini çəkən insanlarımız olublar. Bu uğurda əhdlər, nəzirlər, niyazlar deyilib. Nə böyük xoşbəxtlik ki, həmin əhdlərin gerçəkləşdiyi gün gəlib çatdı.

Elə bu sözlərimdən və inadkar israrlarımdan sonra Yusif bəy qısaca da olsa, danışmağa razılıq verdi:

"1992-ci ildə Laçından çıxarkən əhd eləmişdim ki, Laçın işğaldan azad olunsun, dədəmin evinə piyada gedəcəyəm. Çox şükür ki, bu gün o gündür. Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin, Ali Baş Komandanımıza cansağlığı versin ki, bizə bu xoşbəxtliyi yaşatdılar. Bu gün biz öz əhdimizi yerinə yetirə bildik".

2010-cu ildən bəri Avropada yaşayan cütlük məhz bu əhdlərini yerinə yetirmək üçün vətənə qayıdıb və Laçına doğru iki gün boyunca piyada yol gediblər. Yusif bəy bizimlə söhbətində "bu hadisəni niyə şişirtdilər, axı biz 418 km yol getməmişik" - deyirdi. Başa düşdüyüm qədərilə onlar bu yola sosial şəbəkələrdə paylaşıldığı kimi Bakıdan çıxmayıblar. Amma bunun da elə bir fərqi yoxdur. Vətənə və əhdinə aparan yolun uzunluğunun nə önəmi var ki? Axı bu, bir fiziki cəhdin hesabatı deyil. Bu, mənəvi məsafənin aşılmasıdır. Bu, insanın öz yaddaşı ilə, öz kökü ilə, öz əhdilə təkrar görüşə getməsidir. Sözə sədaqət bu qədər uzun yol gedə bilərmi? Əgər söz müqəddəsdirsə, bəli.

Biz müasir dünyada hər şeyi tez-tez dəyişən, tez unudan bir nəsilə çevrilmişik. Sözdə vətənə bağlıyıq, amma vətən sevgisini bəzən statusda, bəzən bir əlamətdar gündə yazılan paylaşımlarda yaşadırıq. Amma bu cütlük bizə göstərdi ki, vətəni sevmək torpağın tozunu qədəminlə silməkdir. Azad edilmiş bir kəndə avtomobillə getmək yox, onu addım-addım yaşamaqdır.

Bu yürüş həm də bir çağırışdır. Sözə sədaqətin, əhdə bağlılığın, ailə birliyinin, vətən sevgisinin çağırışı. Təkcə Nəcəfovların deyil, yüzlərlə azərbaycanlının ürəyində yanan bir hissin təcəssümüdür. Bu yol hər birimizin içində getməli olduğumuz yolun metaforasıdır. Əgər biz də öz sözümüzə, öz torpağımıza, öz vədimizə sadiq olsaq, nə qədər uzun olsa da, o yolu gedəcəyik. Hətta piyada da olsa...