Icma.az
close
up
RU
Ayda astronavtları gözləyən təhlükə Bir saat davam edən zəlzələ

Ayda astronavtları gözləyən təhlükə Bir saat davam edən zəlzələ

Yeniavaz saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.


NASA yaxın illərdə həyata keçirəcəyi “Artemida III” missiyası çərçivəsində ilk dəfə olaraq Ayın cənub qütb bölgəsinə astronavt göndərməyə hazırlaşır.
Yeniavaz.com
xəbər verir ki, bu səbəbdən alimlər peykin səthində baş verən ay zəlzələlərinin tezliyi və gücü ilə bağlı yeni tədqiqatlara başlayıblar.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, Ayın daxili soyuduqca qabıqda çatlar yaranır və bu çatlar qəfil hərəkətlərlə titrəmələrə səbəb olur. Bu proses Ayın tədricən kiçildiyini göstərir.
Ay zəlzələləri Yer zəlzələləri qədər güclü olmasa da (ən güclüləri 5 bala çatır), fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Yerdə zəlzələlər bir neçə saniyə və ya dəqiqə çəkir, lakin Ayda titrəyişlər bəzən bir saata qədər davam edə bilir.
Alimlər bildirirlər ki, Ayda zəlzələlərin əsas səbəbləri bunlardır:
- Daxili gərginliklər –  Soyuyan Ay qabığı büzüşür və çatlayır.
- Yer və Günəşin cazibə qüvvəsi – Bu qüvvələr Ay səthində əlavə gərginlik yaradır.
- Meteorit toqquşmaları – Atmosfer olmadığı üçün meteoritlər birbaşa Ay səthinə çırpılır və sarsıntı yaradır.
Qeyd olunur ki, NASA-nın “Apollon” missiyaları (1969–1977) zamanı Ay səthinə quraşdırılan seysmometrlər yüzlərlə belə hadisəni qeydə alıb.
Ayda titrəyişlərin bir saata qədər davam etməsinin səbəbi isə odur ki, orada atmosfer yoxdur, yəni dalğaları zəiflədən hava təbəqəsi yoxdur. Eyni zamanda su olamdığı üçün sarsıntılar udulmur. Ayın daxili qayalıq qatları çox bərkdir, buna görə də titrəyişlər “dəmirə vurulmuş səs” kimi uzun müddət əks-səda verir.
Bu səbəbdən qısa müddətli missiyalar üçün ciddi təhlükə olmasa da, uzunmüddətli baza və avadanlıqlar üçün zərər riski böyükdür. NASA qeyd edir ki, belə titrəyişlər binalara ziyan vura, əməliyyatları poza və buraxılış meydançalarına təhlükə yarada bilər.
Smitsonian Muzeyinin alimi Tomas Uoters və Merilend Universitetinin seysmoloqu Nikolas Şmer Ay səthindəki qaya çökmələri və sürüşmələri öyrənərək yeni qiymətləndirmə üsulu hazırlayıblar. Onların araşdırmasına görə, Ayın Toros-Littrow vadisindəki Li-Linkoln yarığı yaxınlığında orta hesabla hər 5,6 milyon ildən bir 3 bal gücündə zəlzələ baş verir. Alimlər bu tip çatların hələ də aktiv ola biləcəyini və yeni zəlzələyə səbəb ola biləcəyini istisna etmirlər.
Murad Məmmədov
 
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:138
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 18 Avqust 2025 16:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri