Icma.az
close
up
RU
Az ye, çox yaşa Uzunömürlülük yalnız genetika deyil!

Az ye, çox yaşa Uzunömürlülük yalnız genetika deyil!

Turkstan.az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Tanınmış amerikalı təbii qidalanma mütəxəssisi Pol Breq deyib ki, “insan öz qəbrini çəngəl-bıçaqla qazıyır”.

Bu da onun sözüdür ki, “İnsanın qidası dərmanı, dərmanı da qidası olmalıdır”.

Breq bununla müasir insanın ən böyük probleminə işarə edir: artıq və nəzarətsiz qidalanma. Breqin yanaşmasına görə, insanı xəstə edən əsas səbəb aclıq deyil, əksinə həddindən artıq, nizamsız və keyfiyyətsiz qida qəbuludur. Onun “İnsanın qidası dərmanı, dərmanı da qidası olmalıdır” fikri isə Hippokrat fəlsəfəsinin davamıdır. Burada əsas məqam budur: Qida yalnız qarın doyurmaq üçün deyil, hüceyrələrin yenilənməsi üçün qəbul edilməlidir
Qida orqanizmi yükləməməli, əksinə onu təmizləməli və gücləndirməlidir
Qidalanma yaşa, həyat tərzinə və sağlamlıq durumuna uyğun tənzimlənməlidir.

Breq həmçinin vurğulayırdı ki, rasional fiziki aktivlik olmadan ən ideal qidalanma belə nəticə vermir. Çünki hərəkətsiz bədən qidanı enerji deyil, problemə çevirir.

Bu arada yazıçı Əlisa Nicat sağlam qalmasının sirrindən danışıb. O, gündəlik qida rasionunu sadə, lakin keyfiyyətli məhsullar üzərində qurduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, hər səhər balaca bir paxlava və bir ədəd qaynadılmış yumurta yeyir: “Çalışıram ki, az olsun, amma keyfiyyətli qida qəbul edim”.

Əlisa Nicat günorta yeməyində əsasən təzə toyuğa üstünlük verdiyini söyləyib: “Toyuğun sümüyü ağ olmalıdır. Əgər qaradırsa, onu yeməyin. Eyni zamanda, üzüm yemək də faydalıdır”.
O, axşam saatlarında isə evdə olan, asan həzm olunan qidalar qəbul etdiyini qeyd edib. Onun fikrincə, sağlam qidalanmada əsas şərtlərdən biri də yeməyi yaxşı çeynəməkdir. Əlisa Nicat vurğulayıb ki, hazırda 90 yaşı var və buna baxmayaraq yaddaşı ilə bağlı heç bir problem yaşamır.

Bəs ömrün uzunluğu nə dərəcədə düzgün qidalanma ilə bağlıdır. Yaşlandıqca qidalanmaya hansı korrektələr olmalıdır? Pol Breqin “insanın qidası dərmanı, dərmanı da qidası olmalıdır” tövsiyəsi uzunömürlülükdə nə dərəcədə rol oynaya bilər. Yoxsa söhbət daha çox genetik amildən gedir?

Əlbəttə ki, genetik faktorlar ömrün uzunluğunda rol oynayır. Amma müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, genetika ömrün təxminən 20 - 30 faizini müəyyən edir. Qalan 70 - 80 faiz həyat tərzindən asılıdır. Yəni düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, stressin idarə olunması və psixoloji balans genetik zəiflikləri belə kompensasiya edə bilir.

Mövzu ilə bağlı xalq təbabəti üzrə müalicə mütəxəssisi, həkim Seyfəddin Əsəd mövzu ilə bağlı Musavat.com-a danışıb.

O, qeyd edib ki, uzunömürlülük məsələsində genetika çox mühüm rol oynayır:

“Həm xəstəliklərin genetik yolla ötürülməsində, həm də insanın xarakterinin, davranışlarının və ümumilikdə insanlığının formalaşmasında genetikanın rolu danılmazdır. Məsələn, biz bir xəstədə xərçəng xəstəliyi ehtimalını araşdırarkən ilk növbədə soruşuruq ki, nəsildə, yaxın qohumlar arasında xərçəng xəstəliyi olan olubmu. Əgər deyirlərsə ki, yaxın qohumlarda bu xəstəlik müşahidə edilib, o zaman ehtimal edirik ki, həmin insanda da xərçəngə tutulma riski mövcuddur. Lakin bu, qəti və dəyişməz bir hökm deyil.

İnsanın ömrü, həyatı, varlığı və yaşam tərzi birbaşa onun həyat tərzindən asılıdır. Həyat tərzinin isə ən vacib komponenti qidalanmadır. Qidalanma son dərəcə vacib amildir. Təəssüf ki, insanların çoxu qidalanma mədəniyyəti və bu sahənin elmi əsasları barədə yetərli məlumata malik deyil. İnsanlar bilmirlər ki, gecələr niyə 3–4 dəfə təbii ehtiyaclarını ödəmək üçün yuxudan oyanırlar, niyə gecə ərzində dəfələrlə ayılırlar, niyə dərin yuxuya gedə bilmirlər, niyə səhər oyananda baş ağrısı olur, sanki ümumiyyətlə yatmayıblar. Onlar bunun səbəbini anlamırlar”.

Seyfəddin Əsəd qeyd edib ki, bu problemlərin əsas səbəblərindən biri gec saatlarda qidalanmadır:

“Xüsusilə də axşam saat 7-dən sonra yemək yemək. Gecə vaxtı karbohidrat tərkibli qidaların — çörək, kartof, makaron, vermişel və bu tip məhsulların, həmçinin meyvələrin qəbulu qanda insulin ifrazını artırır. Nəticədə kortizol hormonu yüksəlir, bu da yuxunun qaçmasına, sinir sisteminin gərginləşməsinə səbəb olur.

Axşam saat 7-yə qədər isə şəkəri və karbohidratı artırmayan qidalar qəbul etmək olar. Məsələn, toyuq əti, göyərtilər, tərəvəzlər. Bu halda yuxarıda qeyd etdiyim mənfi proseslər baş vermir, insan rahat yatır. Daha bir vacib məqam ondan ibarətdir ki, gecə saat 11-də artıq yatmaq lazımdır. Səhər oyanan kimi əlinə telefon almamalı, televizora baxmamalısan. Bu qaydalara riayət edildikdə beyin istirahət edə bilir.

Eyni zamanda, gecə yatarkən televizora və ya telefona baxmaq beynin dincəlməsinə mane olur. Yatdığın otaqda hər hansı bir işığın yanması, hər hansı bir səsin olması da beynin rahat yuxuya getməsinə ciddi şəkildə əngəl yaradır. Bütün bu şərtlər təmin olunduqdan sonra yuxu dərin və keyfiyyətli olur, səhər də insan özünü normal hiss edərək oyanır.

Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, gecə alkoqol qəbulu qanda şəkərin kəskin artmasına səbəb olur. Bəzən görürük ki, insanlar səhərə yaxın yatdıqları yerdə infarkt keçirirlər. Bütün bu prosesləri ümumiləşdirərək deyə bilərəm ki, qidalanmanın düzgün olmaması insanları tədricən məhv edir”.

Seyfəddin Əsədin fikrincə, ən düzgün qidalanma gündə iki dəfə qidalanmaqdır:

“Şəxsən mən gün ərzində iki dəfə — səhər və axşam yemək yeyirəm. Günorta qətiyyən yemək yemirəm. Bol su içirəm. Günün birinci yarısında xüsusilə təxminən 2 litr su qəbul edirəm. Bununla orqanizm təmizlənir, həzm sistemi normallaşır. Eyni zamanda mütləq şəkildə gündəlik meyvə yemək lazımdır, xüsusilə də günün birinci yarısında ki, mədə-bağırsaq sistemi normal işləsin, qəbizlik yaranmasın.

Belə bir deyim var: “Qəbizliklə keçən hər gün insanı xərçəng xəstəliyinə bir addım da yaxınlaşdırır.” Bu fikrin arxasında ciddi elmi və praktik əsaslar dayanır”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:130
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 07 Yanvar 2026 16:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri