Azərbaycan Çin əməkdaşlığı Böyük İpək yoluna yeni həyat bəxş edir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinin səyləri nəticəsində bu gün hər iki ölkə arasında dövlətlərarası münasibətlər dinamik və hərtərəfli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Ölkə başçılarının qarşılıqlı etimada əsaslanan şəxsi münasibətləri və mütəmadi təmasları bu inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələrindən birinə çevrilib.

Azərbaycan–Çin Hökumətlərarası Ticarət – İqtisadi Əməkdaşlıq Komissiyasının Bakıda keçirilən 10-cu iclasında bu barədə ətraflı bəhs edilib. Baş nazirin müavini Şahin Mustafayev Hökumətlərarası Komissiya çərçivəsində aparılan danışıqların dövlət başçılarının verdiyi tapşırıqların icrasını müzakirə etmək, eləcə də iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafına dair yaxın perspektivləri müəyyənləşdirmək üçün mühüm platforma rolunu oynadığını bildirib.

Qeyd edək ki, Azərbaycan və Çin arasında münasibətlər hazırda strateji tərəfdaşlıq səviyyəsindədir. Dövlət başçılarının imzaladığı Birgə Bəyannamə isə bu səviyyənin daha da genişlənməsi üçün möhkəm zəmin formalaşdırır.

Son illərdə ölkələr arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlıq davamlı şəkildə inkişaf edib. Məsələn, cari ilin ilk 3 ayında Azərbaycanla Çinin qarşılıqlı ticarətinin həcmi 1,02 milyard dollara (ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 37 faiz çox) çatıb. Bu göstəricinin əldə edilməsi isə ticarət-iqtisadi sahədəki əməkdaşlığın yeni inkişaf mərhələsinə daxil olmasını, Çinin Azərbaycanın əsas iqtisadi və ticarət tərəfdaşlarından birinə çevrilməsini şərtləndirib. Eyni zamanda, respublikamızın da Cənubi Qafqazda Çinin ən böyük ticarət tərəfdaşı olmasını sübuta yetirib.

Xatırladaq ki, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi ötən il 21 faiz (3,7 milyard dollar) olub. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, cari ilin ilk 3 ayında isə müsbət dinamika qorunaraq qarşılıqlı ticarət həcmi 37 faizdən (1,02 milyard) çox yüksəlib.

Azərbaycan – Çin Hökumətlərarası Ticarət-İqtisadi Əməkdaşlıq Komissiyasının sonuncu iclasında sənaye, neft-qaz, neft-kimya, “yaşıl” energetika, yüksək texnologiyalar, innovasiyalar və kosmik sahələrdə investisiya əməkdaşlığında müşahidə olunan müsbət dinamika da xatırladılıb. Çindən Azərbaycana yönəldilən investisiyaların həcminin 940 milyon dollardan çox yüksəldiyi, eyni zamanda, Dövlət Neft Fondunun da daxil olduğu Azərbaycan sərmayələrinin Çinə yatırılan ümumi həcminin, təqribən, 2,1 milyard dollar həcmində olduğu diqqətə çatdırılıb.

Yeri gəlmişkən, bir az əvvəl xatırlatdığımız iclasda işğaldan azad edilən ərazilərdə yaranan yeni reallıqlar fonunda mövcud geniş imkanlar barədə də ətraflı danışılıb. Azərbaycan – Çin Hökumətlərarası Ticarət – İqtisadi Əməkdaşlıq Komissiyasının həmsədri, Baş nazirin müavini Şahin Mustafayev Çin rəsmilərinə işğaldan azad olunmuş ərazilərindəki həyata keçirilən müasir infrastruktur layihələri və gələcək iqtisadi perspektivlər haqqında ətraflı məlumat verərək, Çin şirkətlərini bu ərazilərə investisiya yatırmağa dəvət edib.

Qeyd edək ki, aprelin 17-də Pekində dövlətlərarası birgə əməkdaşlıq çərçivəsində Çin – Azərbaycan Sənaye və İnvestisiya Əməkdaşlığının Təşviqi Konfransı keçirilib. Azərbaycan Respublikasının İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO) ilə Çinin Milli İnkişaf və İslahat Komissiyasının Beynəlxalq Əməkdaşlıq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə keçirilən konfrans 2 gün davam edib. Əsasən ağır, dağ-mədən, kənd təsərrüfatı sənayelərini və s. sahələrin inkişafına yönəldilmiş konfransda hər iki ölkənin yüksək vəzifəli şəxsləri iştirak ediblər.

Konfransda Çin Xalq Respublikasının “DONGFENG Agricultural Machinery” ilə Azərbaycan Respublikasının “İmprotex Qarabağ Sənaye Kompleksi” şirkətləri arasında anlaşma memorandumu imzalanıb. Sənədə əsasən “Dongfeng Agricultural Machinery” şirkəti “İmprotex Qarabağ Sənaye Kompleksi” şirkətinin “Araz Vadisi İqtisadi Zonası” Sənaye Parkında yerləşən istehsal müəssisəsində kənd təsərrüfatı texnikalarının birgə istehsalını həyata keçirəcək.

Burada istehsal olunan texnikanın qonşu ölkələrin bazarlarında da satışı nəzərdə tutulur. Layihə çərçivəsində istehsal və yığım xəttinin istismara verilməsi, habelə müxtəlif kənd təsərrüfatı texnikaları üçün ehtiyat hissələrin, komponentlərin və ləvazimatların da istehsalı həyata keçiriləcək.

Azərbaycan ilə Çin arasında baramaçılığın inkişafı sahəsində səmərəli əməkdaşlıq əlaqələri də qurulub və bu əməkdaşlığın düşmən əsarətindən xilas olunan ərazilərin bərpasında özünü daha qabarıq nümayiş etdirəcəyi gözlənilir. Belə ki, tərəfdaşlar tərəfindən Xocalı şəhərində əkilməsi üçün artıq 130 min tut tingi gətirilib. Layihənin uğurlu nəticələr verəcəyi proqnozlaşdırılır.

İki ölkə arasında “yaşıl” enerji sahəsində əməkdaşlıq strateji prioritet təşkil edir. Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin sözlərinə görə, Azərbaycan bu sahədə böyük potensiala, Çin isə geniş texnoloji resurslara və zəngin təcrübəyə malikdir.

Nəqliyyat və tranzit sahəsində də daim müsbət göstəricilər nəzərə çarpıb. Keçən il Azərbaycan və Çin arasında tranzit daşımalarının həcmi 86 faiz (378 min ton) artıb. Azərbaycanda nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı və tranzit potensialının artırılması məqsədilə gerçəkləşdirilən təşəbbüslər (Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı – Tbilisi – Qars dəmir yolu xətti və digər nəqliyyat dəhlizləri kimi layihələr) də Çindən Avropaya və əks istiqamətə ən qısa və səmərəli marşrutu təşkil edib.

Çin Xalq Respublikasının kommersiya nazirinin müavini Lin Ci ölkəsinin Azərbaycanla iqtisadi əlaqələrə xüsusi əhəmiyyət verdiyini vurğulayıb. O, Çinin Azərbaycan istehsalı olan məhsulların idxal həcmini və çeşidini genişləndirməkdə maraqlı olduğunu qeyd edərək, xüsusilə nar məhsulları və şərabın Çində alıcıların böyük rəğbətini qazandığını diqqətə çatdırıb. Eləcə də quş əti, fındıq və badamın Çinə ixracı üçün geniş imkanların olduğunu bildirib.

Yeri gəlmişkən, Azərbaycan–Çin Hökumətlərarası Ticarət-İqtisadi Əməkdaşlıq Komissiyasının 10-cu iclasında İT, kosmik sənaye, yüksək texnologiyalar, səhiyyə və turizm sahələrində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi imkanları da geniş müzakirə olunub. Yaxın vaxtlarda Azərbaycan

Prezidenti İlham Əliyevin Çinə planlaşdırılan səfərinin iki ölkə arasındakı münasibətləri yeni mərhələyə yüksəldəcəyinə əminlik ifadə edilib. Çin Xalq Respublikasının kommersiya nazirinin müavini, Çinin ticarət üzrə beynəlxalq nümayəndəsi Lin Ci ölkəsinin Qafqaz regionunda Azərbaycanla əməkdaşlığa xüsusi önəm verdiyini və milli-iqtisadi maraqlara uyğun bütün təşəbbüsləri dəstəklədiklərini vurğulayıb.

Eyyub KƏRİMLİ,
iqtisadçı-ekspert

Ötən ilin iqtisadi göstəricilərinə diqqət yetirsək, Azərbaycan – Çin arasında 3,7 milyard dollar (2023-cü illə müqayisədə 20,7 faiz çox) ticarət dövriyyəsinin mövcudluğunu görə bilərik. Hazırda Çin ölkəmizin əsas idxal tərəfdaşlarından biridir. Respublikamıza idxal olunan malların 17,8 faizi Çinin payına düşür. Dost ölkədən Azərbaycana 3,1 milyard dollarlıq, respublikamızdan isə Çinə 14 milyon dollarlıq mal ixrac edilir. Təəssüf ki, ötən il ölkəmizdən Çinə idxal 2023-cü illə müqayisədə 80,5 faiz azalıb.

İki ölkə Orta Dəhliz çərçivəsində də ciddi əməkdaşlıq edir. Çin logistika imkanlarının genişləndirilməsində maraqlı olan ölkələrdəndir. ABŞ-ın tətbiq etdiyi tarif siyasəti Çinin ölkəmizə marağını getdikcə artıracaq. Gələcəkdə iqtisadi əlaqələr daha da genişlənəcək.

Prezident İlham Əliyev bu günlərdə ADA Universitetində “Yeni dünya nizamına doğru” mövzusunda keçirilən beynəlxalq forumdakı çıxışında Azərbaycanın hazırda Çin şirkətləri ilə səmərəli əməkdaşlıq müstəvisində çoxsaylı layihələr gerçəkləşdirdiyini, dost ölkənin özəl qurumlarının müxtəlif sahələrdə, o cümlədən “yaşıl” enerji sahəsində strateji tərəfdaş olmağa dəvət edildiyini bildirib. Prezident İlham Əliyev, eyni zamanda, əlavə edib ki, Azərbaycan “yaşıl” ictimai nəqliyyat vasitələri buraxan Çin şirkəti müəyyənləşdirilib və bu il artıq ilk belə avtobusların istifadəyə veriləcəyi nəzərdə tutulub. Bununla yanaşı, Çin şirkətlərinin hazırladıqları Günəş panellərinin də Azərbaycanda başqa ölkələrin sərmayəsi ilə tikilən stansiyalarda istifadə olunması diqqətdə saxlanılıb. Eyni zamanda, artıq xeyli vaxtdır ki, Çin şirkətləri ilə “yaşıl” enerji sahəsinə birbaşa sərmayə yatırılması istiqamətində danışıqlara başlanılıb.

Qeyd edim ki, Azərbaycan Çin ilə nəqliyyat–logistikaya dair qlobal təşəbbüslər müstəvisində sıx əməkdaşlıq qurub. Hər iki dövlət “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin mühüm hissəsi olan Orta Dəhlizin infrastrukturunun inkişafına əhəmiyyətli investisiyalar yatırıb.