Azərbaycan “deepfake” fırtınası qarşısında hazırlıqlı olmalıdır ŞƏRH

Həqiqəti saxtadan ayırmaq mümkün deyil

“Bir neçə ildir bu yolla dövlət qurumlarının adından saxta məlumatlar yayılır”

Son günlərdə sosial media platformalarında yayılmış saxta məlumatlar və süni intellekt texnologiyalarından, xüsusilə də "deepfake" üsulundan istifadə edilərək hazırlanmış videogörüntülər ictimai rəydə çaşqınlıq yaratmağa yönəlmiş məqsədli informasiya təxribatları kimi dəyərləndirilir. Rəsmi strukturların adından yayılan, lakin heç bir həqiqi mənbəyə əsaslanmayan bu cür kontentlər informasiya mühitində dezinformasiyanın yeni mərhələyə keçid etdiyini göstərir. Saxta xəbərlərin və vizual manipulyasiyaların geniş vüsət aldığı bir dövrdə cəmiyyətin ayıq-sayıqlığı və informasiya mənbələrinin dəqiqliyinə diqqət yetirməsi daha da vacib hala gəlib. MEDİA-nın məlumatında qeyd edilib ki, bəlli dairələr tərəfindən süni intellektin köməyi ilə yaradılaraq informasiya mühitini çirkləndirməyə yönəlmiş bu saxta videogörüntülər ictimai rəyi çaşdırmağa xidmət edən kobud manipulyasiya nümunəsidir: “Cəmiyyəti yalnız rəsmi mənbələrin verdiyi informasiyaya inanmağa çağıraraq xatırladırıq ki, dövlətin rəsmi mövqeyini ifadə edən məlumatları rəsmi mənbələrdən, eləcə də, ölkənin informasiya agentlikləri və digər peşəkar media subyektlərindən əldə edə bilərsiniz. Azərbaycan vətəndaşlarını, jurnalistləri, ictimai fəalları bu kimi hallara qarşı hər zaman prinsipiallıq nümayiş etdirməyə, saxta və yalan məlumat əsaslı kampaniyaların vüsət aldığı bir şəraitdə sayıq olmağa səsləyirik” . 

Azərbaycan İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları Sənayesi Assosiasiyası (AİKTSA) İdarə Heyətinin sədri Elvin Abbasov da “Sherg.az”a bildirib ki, süni intellektlə bağlı bir neçə təhlükəli məqam vüsət alıb ki, onlardan biri də “deepfake”dir, yəni dərin aldatma:

“Bir neçə ildir bu yolla dövlət qurumlarının və ya dövlət rəhbərlərinin adından saxta məlumatlar yayılır. Bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə dövlət qurumlarının xidmətlərində süni intellekt geniş tətbiq olunur. Azərbaycanda “deepfake” texnologiyası kütləvi istifadə olunmasa da, zaman-zaman müxtəlif fırıldaqçılıq ssenarilərində tətbiq olunub. Xüsusən də son aylarda dövlət qurumları ilə bağlı informasiya manipulyasiyalarına da rast gəlinir. Hesab edirəm ki, video eyniləşdirmə üçün açıq internet resurslarının mövcudluğu yaxın gələcəkdə Azərbaycanda bu texnologiyanın kiberdələduzluqda daha geniş yayılmasına səbəb ola bilər. Qarşısını almaq üçün qanunvericilik də bu prosesləri dəstəkləməlidir. Neqativ halların qarşısının alınmasında dövlət qurumlarının qanunvericiliklə dəstəklənən müəyyən vasitələri olmalıdır. Hazırkı vəziyyətdə məlumatın saxta olduğunu başa düşmək çətindir. Dünyada belə bir alət yoxdur ki, həmin videoya baxan zaman bilək ki, bu “deepfake” ilə hazırlanıb. Vətəndaşlar bu sahədə maariflənməlidirlər. Kiberdələduzların səs və videogörüntüləri ilə insanları manipulyasiya etməsini nəzərə almalı və manipulyasiyalara qarşı ayıq olmalı, informasiya təhlükəsizliyi qaydaları barədə məlumatlandırılmalıdır”.