Icma.az
close
up
RU
Azərbaycan təyyarə qəzasına görə cavab və cəza gözləyir

Azərbaycan təyyarə qəzasına görə cavab və cəza gözləyir

Icma.az, Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

2024-cü il dekabrın 25-də baş verən AZAL təyyarəsi qəzası təkcə mülki aviasiya tarixinin faciəsi deyil, həm də beynəlxalq hüquq, dövlət suverenliyi və təhlükəsizlik prinsipləri baxımından ciddi narahatlıq doğuran hadisədir. Bakıdan Qroznıya yollanan “Embraer 190-100IGW” tipli sərnişin təyyarəsinin hava məkanında aldığı zədələr nəticəsində idarəetməni itirməsi və Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında qəzaya uğraması nəticəsində 38 nəfərin həyatını itirməsi Azərbaycan üçün təkcə milli deyil, həm də beynəlxalq miqyasda haqlı suallar doğurur. Lakin bu faciənin məsuliyyətinin kimə aid olduğu hələ də aydın deyil və cavabdehlik məsələsi açıq qalır.

Hava məkanının təhlükəsizliyinin təmin olunması beynəlxalq hüquqa əsasən, hər bir dövlətin suveren hüququ və borcudur. Mülki Aviasiya üzrə Çikaqo Konvensiyasının 3-cü və 9-cu maddələrinə görə, mülki təyyarələrin təhlükəsizliyi həmin təyyarənin uçduğu hava məkanına nəzarət edən dövlətin məsuliyyətindədir. Əgər Azərbaycan təyyarəsinə zərbə Rusiya Federasiyasının nəzarətində olan hava məkanında dəyibsə, bu halda hüquqi və siyasi məsuliyyət Moskvanın üzərinə düşür. Bu, beynəlxalq hüquqda “pozitiv məsuliyyət” prinsipi ilə müəyyən edilir və bu prinsipə əsasən, dövlətlər öz ərazisində baş verən təhlükəli hadisələrə görə cavabdehlik daşıyırlar.

Prezident İlham Əliyevin bu məsələdə sərgilədiyi prinsipial və qətiyyətli mövqe Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətinin bariz nümunəsidir. Dövlət başçısı açıq şəkildə bəyan edib: “Bu məsələ Azərbaycan tərəfindən heç vaxt unudulmayacaq.” Bu, təkcə hadisənin ağırlığına deyil, həm də Azərbaycanın suverenliyinə qarşı yönəlmiş təhlükəyə verilmiş siyasi cavabdır. Azərbaycan bu məsələdə beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq Rusiya Federasiyasından rəsmi üzr, hadisəyə görə maliyyə kompensasiyası və günahkar şəxslərin cəzalandırılmasını tələb edir. Bu tələblər emosional reaksiya deyil, beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan və hüquqi müstəvidə irəli sürülən haqlı çağırışlardır.

Hadisədən sonra yalnız şifahi üzr istənilməsi və təəssüf ifadəsi məsuliyyətin rəsmən qəbul olunması anlamına gəlmir. Etik jest kimi qəbul edilə biləcək üzr, hüquqi nəticələrə yol açmır. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan rəsmi şəkildə beynəlxalq məhkəmə və tribunal mexanizmləri çərçivəsində məsələni araşdırmağa və nəticələr tələb etməyə hazırlaşır. Azərbaycanın bu addımı həm beynəlxalq hüquqa, həm də sivil yanaşmaya söykənir.

Qəza nəticəsində istintaq prosesi hazırda hadisənin baş verdiyi Qazaxıstanda aparılır. Qazaxıstanın baş nazirinin müavini Kanat Bozumbayevin açıqlamasına görə, ilkin istintaq təyyarənin gövdəsində xarici obyektlərin nüfuz etməsi nəticəsində deşiklər yarandığını göstərir. Qazaxıstan rəsmiləri bu tip silahların ölkələrinin arsenalında olmadığını və bu səbəbdən digər ölkələrə – yəni bu tip silahları öz silahlanmasında saxlayan dövlətlərə – rəsmi sorğular göndərdiklərini açıqlayıb. Baş nazirin müavini qeyd edib ki, avadanlıqların bir hissəsi hələ də xaricdə ekspertizadadır: “Avadanlıqların bir qismi ekspertiza üçün hələ də xaricdədir və tezliklə geri gətiriləcək. Təhlillər başa çatmaq üzrədir, ekspertlər yekun hesabatın hazırlanmasına davam edir. Düşünürəm ki, səbirli olmaq lazımdır. Yekun hesabat bir neçə aya hazır olacaq”.

Onun fikrincə, açıq qalan yeganə məsələ AZAL təyyarəsinin necə zədələnməsidir. O, əlavə edib: “Siyasiləşdirmək istəmədiyim yeganə məsələ təyyarənin necə zədələnməsidir. Bu suallara hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən aparılan partlayıcı texniki ekspertiza cavab verməlidir. Bildiyimə görə, onlar qəzaya uğrayan təyyarənin füzelyajında aşkarlanan eyni zərbə elementləri ilə xidmətdə müxtəlif silah növləri olan digər ölkələrə sorğu göndəriblər. Buna görə də ilin sonuna qədər həqiqət aşkar ediləcək, bütün tələblər hərfinə, nöqtəsinə qədər yerinə yetiriləcək”.

Bütün bu proseslərin fonunda Azərbaycanın səbirli, amma prinsipial mövqeyi dünya ictimaiyyətinə güclü mesaj verir: Bakı yalnız regional maraqların deyil, qlobal ədalət və beynəlxalq hüququn keşiyindədir. Mülki aviasiya hüququ beynəlxalq sistemin sütunlarından biridir və bu prinsiplərə qarşı edilən hər hansı hücum insanlığa qarşı cinayət kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan bu cinayətin üstünün örtülməsinə imkan verməməkdə qərarlıdır.

Təyyarənin vurulması ilə bağlı məsələ artıq sadə texniki qəza çərçivəsini aşaraq, beynəlxalq münasibətlər sistemində hüquq, məsuliyyət və ədalət məsələsinin sınağına çevrilib. Azərbaycanın göstərdiyi siyasi iradə və hüquqi yanaşma bu sınaqda dövlətimizin mövqeyinin gücünü nümayiş etdirir. Bu, eyni zamanda, beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan açıq çağırışdır: Heç bir dövlət mülki insanların həyatını təhlükəyə atmaq hüququna malik deyil və belə hadisələr cəzasız qalmamalıdır.

Azərbaycan bu mübarizədə yalnız öz ədalətini deyil, eyni zamanda beynəlxalq hüququn nüfuzunu qoruyur. Qlobal təhlükəsizliyin təməli sayılan mülki aviasiyanın toxunulmazlığı prinsipi pozulduqda, bunun nəticələrinin ciddiliyi təkcə bir dövlətə deyil, bütün beynəlxalq sistemə təsir edir. Azərbaycanın bu məsələdəki mövqeyi isə qətiyyətlə bəyan edir: Ədalət tələb olunacaq və gec-tez bərqərar ediləcək.

Səbuhi MƏMMƏDOV
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 08 Avqust 2025 06:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri