Azərbaycanda insanlar niyə əsəbi və gərgindir? Səbəblər

Az qala hər gün tez-tez belə ifadələr eşidirik: “əsəblərim dözmür”, “çox gərginəm”, “heç nəyə səbrim yoxdur”. Bu hal artıq tək-tək fərdlərin problemi yox, cəmiyyət səviyyəsində psixofizioloji gərginlik sindromuna çevrilməkdədir.

Azərbaycanda insanlar niyə bu qədər əsəbi və gərgindir?

Medicina.az xəbər verir ki, bu sualın cavabı təkcə psixoloji deyil — bioloji, sosial və iqtisadi faktorların birləşməsində gizlənir.

1. Xroniki stress və kortizolun yüksəkliyi

Elmi olaraq insan bədəni stress zamanı kortizol hormonu ifraz edir.

Bu hormon qısa müddətdə faydalı olsa da, uzun müddət yüksək qalanda:

əsəbilik artır

səbr azalır

aqressiya yüksəlir

yuxu pozulur

Azərbaycanda isə:

qeyri-sabit gəlir

sosial təzyiqlər

gələcək qeyri-müəyyənliyi insanları xroniki stress vəziyyətində saxlayır.

Nəticə: bədən daim “təhlükə rejimində” işləyir.

2. Sosial təzyiq və “cəmiyyət üçün, başqaları üçün yaşamaq” sindromu

Azərbaycana xas xüsusiyyətlərdən biri: insanın özündən çox başqalarının nə deyəcəyini düşünməsi

Bu isə aşağıdakı daxili konfliktləri yaradır:

öz istəyi ilə yaşaya bilməmək

qərarların başqalarına görə verilməsi

daim özünü nəzarətdə saxlamaq

Psixologiyada bu hal daxili gərginlik və emosional sıxılma yaradır.

Uzun müddətdə isə bu sıxılma əsəb partlayışlarına çevrilir.

3. Yuxu rejiminin pozulması və bioloji ritm

Araşdırmalar göstərir ki, gecə saat 00:00-dan sonra yatmaq:

sinir sistemini zəiflədir

emosional sabitliyi azaldır

stressə dözümlülüyü aşağı salır

Azərbaycanda isə:

ailəliklə gec yatmaq vərdişi

telefon və sosial şəbəkə istifadəsi

qeyri-düzgün gündəlik rejim çox yayılıb.

Nəticədə beyin kifayət qədər “bərpa olunmur” → insan daha tez əsəbiləşir.

4. Qidalanma və mikroelement çatışmazlığı

Elmi tədqiqatlara görə aşağıdakı çatışmazlıqlar əsəbilik yaradır:

maqnezium → sinir sakitliyi üçün vacibdir

D vitamini → emosional balans

B qrup vitaminləri → sinir sistemi fəaliyyəti

Azərbaycanda isə:

nizamsız qidalanma

fast-food artımı

günəşdən az istifadə

bu maddələrin çatışmazlığına səbəb olur.

5. Emosiyaların ifadə olunmaması (“yığılma effekti”)

Cəmiyyətdə tez-tez belə yanaşma var:

“döz”

“səbr et”

“danışma”

Bu isə insanın emosiyalarını içində saxlamasına səbəb olur.

Psixoloji baxımdan bu, belə işləyir:

yığılmış emosiyalar → daxili təzyiq

daxili təzyiq → qəfil əsəb reaksiyası

Yəni insan sakit görünür, amma daxilində yüklənmiş sistem kimi işləyir.

Aygün Musayeva