Azərbaycanda ÜDM istehsalı azalır? Deputatlardan REAKSİYA

Beynəlxalq institutlar və Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi ölkəmizdə Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) həcminin artımının ilin sonuna kimi 3,7 % olacağını proqnozlaşdırmışdı. Lakin indi proqnozda dəyişiklik edilib və gözləntilər aşağı düşüb. Belə ki, ilin sonuna kimi ÜDM artımının 3 faiz olması gözlənilir. Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, 2025-ci ilin ilk 6 ayında ÜDM artımı 0,9 faiz olub.

Proqnozların dəyişilməsi ilə əlaqədar müxtəlif fikirlər səsləndirilir. Bəziləri hətta bunu narahatlıq doğuran məsələ kimi gündəmə gətirirlər.

Doğrudanmı, narahat olmağa ehtiyac var? 

Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov bildirib ki, Azərbaycanda ÜDM-in artımı ilə əlaqədar proqnozun dəyişdirilməsi birbaşa iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda müşahidə edilən azalma ilə bağlıdır:

“Belə ki, bu ilin ilk 7 ayında iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda 3,3 faiz azalma qeydə alınıb. Amma ÜDM-in qeyri-neft sektorunda 3,1 faiz artımı müşahidə olunub. Buna baxmayaraq, ÜDM-in 35 faizinin sənaye sektorunun payına düşdüyünü nəzərə alsaq, neft-qaz sektorundakı azalma birbaşa ÜDM-dəki artım tempinə təsir göstərib. Nəticə etibarilə bu, ÜDM artım tempinin proqnoza nisbətən daha az olmasına gətirib çıxarıb. Bütövlükdə enerji sektorundakı azalma neftin dəyər ifadəsində azalma ilə deyil, daha çox hasilatın azalması və onun dünya bazar qiymətləri ilə əlaqəlidir. Belə ki, həmin müddətdə Azərbaycanda neft hasilatı 5,4 faiz azalıb. Bununla yanaşı, təbii qaz hasilatında 0,2 faiz artım qeydə alınıb. Ona görə də azalmanın əsas səbəbi enerji sektorunda hasilatın azalması ilə bağlıdır”.

Deputatın sözlərinə görə, pozitiv məqam ondan ibarətdir ki, qeyri-neft sektorunda artım dinamikası qorunub saxlanılıb:
“Təbii ki, enerji sektorunda hasilatın azalması iqtisadi artım tempinə birbaşa təsir göstərir. Bununla belə, nəzərə alsaq ki, proqnozun bir qədər azalmasına baxmayaraq, Azərbaycanda 2025-ci ilin sonunda ÜDM-də artım qeydə alınacaq. Artım tempinin əvvəlki proqnoza nisbətən aşağı olması ÜDM və iqtisadiyyatın inkişafı ilə bağlı hər hansı narahatlıq yaratmır. Əksinə, biz iqtisadiyyatın, xüsusən də ÜDM-in strukturunda transformasiyanı müşahidə edirik. Qeyri-neft sektorundakı artım hazırda iqtisadiyyatdakı inkişaf tempinin qorunub saxlanılmasına imkan yaradır. Lakin bu dinamika onu göstərir ki, qeyri-neft və qaz sektorunun həm ÜDM-də, həm ixracatda, həm də fiskal gəlirlərdə payının daha çox artırılmasına ehtiyac var ki, enerji sektorundakı dəyişikliklərin təsiri minimumlaşsın”.

Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin digər üzvü Aydın Hüseynov isə vurğulayıb ki, yekun nəticə ilin sonunda bəlli olacaq:
“Məlumdur ki, həm beynəlxalq maliyyə institutları, həm də Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin 2025-ci il üçün verdiyi proqnozlara görə, ölkə iqtisadiyyatının 3,7 faizədək artacağı gözlənilir. Hesab edirəm ki, hər il olduğu kimi, bu il də proqnozlar özünü doğruldacaq. Sadəcə olaraq, nəticə ilin yekununda dəqiq bilinir. Ayrı-ayrı aylar üzrə yanaşdıqda, xüsusən də yay aylarında iqtisadi göstəricilər aşağı olur, amma sonrakı dövrlərdə artım müşahidə edilir. Yəni ilin yekun nəticələrinə baxsaq, proqnozların özünü doğrultduğunu görəcəyik. Hazırda proqnozdan cüzi aşağı göstərici müşahidə olunursa da, ilin sonrakı aylarında bu fərq aradan qalxacaq”.

Deputat əlavə edib ki, ölkə iqtisadiyyatının makroiqtisadi göstəriciləri dinamik və dayanıqlı şəkildə tənzimlənir:

"Digər tərəfdən, Azərbaycanın ixrac potensialı getdikcə daha da artır. Eyni zamanda daxili istehsal və iqtisadiyyatın bütün seqmentləri ilə bağlı proqnozlar da öz təsirini göstərəcək".