Icma.az
close
up
RU
Azərbaycanda uşaqlar sosial şəbəkələrdən necə qorunmalıdır? EKSPERT RƏYLƏRİ

Azərbaycanda uşaqlar sosial şəbəkələrdən necə qorunmalıdır? EKSPERT RƏYLƏRİ

Sia Az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Müasir dövrdə reklam cəmiyyətdə məlumatlandırma, təbliğat və istehlak davranışına təsir göstərən ən güclü vasitələrdən birinə çevrilmişdir. Reklamın əsas məqsədi məhsul və ya xidmətin tanıdılması olsa da, bəzən bu prosesdə etik və hüquqi prinsiplər pozulur. Xüsusilə, uşaqların reklam obyekti kimi istifadə olunması son illərdə geniş müzakirə mövzusuna çevrilib.

Uşaqlar cəmiyyətin ən həssas və müdafiəsiz təbəqəsini təşkil etdiklərinə görə, onların kommersiya maraqları naminə istismarı həm mənəvi, həm də hüquqi baxımdan qəbuledilməzdir. Reklam vasitəsilə uşaqların duyğularına, təmiz düşüncələrinə və psixoloji həssaslıqlarına təsir göstərmək, müəyyən məhsul və ya xidmətin təbliğinə alət etmək, gələcək nəsillərin dəyərlərinə zərbə vurur.

Məsələyə münasibət bildirən hüquqşünas, vəkil Ramil Süleymanov bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, uşaqların hüquqları “Uşaq hüquqları haqqında Qanun”, ölkəmiz tərəfindən ratifikasiya olunmuş “Uşaq hüquqları haqqında Bəyannamə” və “Reklam haqqında Qanun”la qorunur: "Bu hüquqi sənədlərə görə, uşaqların birbaşa iradəsinə zidd olan, onların razılığı olmadan həyata keçirilən bütün reklam fəaliyyətləri və davranışlar yolverilməz hesab olunur.

Qanunvericilik baxımından körpə uşaqların iradəsi onların valideynləri tərəfindən təmsil olunsa da, gələcəkdə həmin uşaqlar yetkinlik yaşına çatdıqda, öz hüquqlarının pozulması ilə bağlı iddia qaldırmaq hüququna malik olurlar. Burada diqqətəlayiq məqam odur ki, bəzi kommersiya subyektləri uşaqları reklam vasitəsi kimi istifadə etməklə, cəmiyyətə müəyyən mesaj ötürməyə çalışırlar. Məsələn, konkret bir qida məhsulunun və ya xidmətin uşaqların sağlamlığı və mənəvi inkişafı üçün faydalı olduğu barədə təsəvvür yaradaraq, əslində gizli maraqlarını həyata keçirmək məqsədi güdürlər. Bu baxımdan “Reklam haqqında Qanun”un 12-ci maddəsi yetkinlik yaşına çatmayanların hüquqlarının müdafiəsini təmin edir və uşaqların istismarına yönəlmiş reklam fəaliyyətini qəti şəkildə qadağan edir. Həmçinin, “İnzibati Xətalar Məcəlləsi”nin müvafiq müddəalarına əsasən, reklam haqqında qanunvericiliyin tələblərinin pozulmasına görə inzibati məsuliyyət nəzərdə tutulur".

Mediada İnnovativ Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Müşfiq Ələsgərli isə deyib ki, uşaqların reklam vasitəsi kimi istifadəsi yalnız etik baxımdan deyil, həm də hüquqi cəhətdən yolverilməzdir: "Bu, həm uşaqların fiziki və mənəvi təhlükəsizliyinin qorunması, həm də cəmiyyətin sağlam mənəvi dəyərlərinin formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Uşaqların reklamlarda istifadəsinə dair müəyyən hüquqi və etik məhdudiyyətlər mövcuddur. Bu məhdudiyyətlərin məqsədi uşaqları istismardan, mənfi psixoloji və sosial təsirlərdən qorumaqdır. Azərbaycan Respublikasının “Reklam haqqında” Qanununa əsasən, uşaqlar reklam vasitəsi ilə istismar edilə bilməzlər. Yaşlarına uyğun olmayan məhsulların, məsələn, spirtli içkilərin, tütün məhsullarının, qumar oyunlarının, silah istifadəsinin reklamında çəkilə bilməzlər. Reklamlarda uşaqlara təhlükəli hərəkətlərin təlqin edilməsi və ya belə hərəkətlərin normal kimi təqdim edilməsi qadağandır və sair. Bu məsələ yerli qanunvericiliklə yanaşı, beynəlxalq konvensiyalarda da öz əksini tapıb. BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyasında qeyd edilir ki, reklam və media vasitəsilə uşaqların emosional və mənəvi rifahına zərər vurmaq yolverilməzdir. Reklamlar uşaqların psixologiyasına zərər verə, onlarda qorxu, aqressiya və ya özünə güvənsizlik yarada bilməz. UNICEF və UNESCO standartlarına görə, reklamlarda uşaqlar sadəcə məhsulu nümayiş etdirmək üçün deyil, həm də təhlükəsiz, real və tədris yönümlü şəkildə göstərilməlidir. Reklam ailə dəyərlərinə və təhsil məqsədlərinə zidd olmamalıdır. Məktəbli, azyaşlı və ya körpə obrazı reklamda emosional təsir məqsədilə istifadə edilirsə, bu, həm də etik pozuntu sayılır.

Uşaqların reklamda çəkilməsi üçün ciddi şərtlər mövcuddur. Belə ki, reklama çəkmək üçün uşaq və valideynin razılığı olmalıdır. Çəkiliş vaxtı uşağın təhlükəsizliyi və rahatlığı təmin edilməlidir. Reklam yalana əsaslanmamalı, uşağı manipulyasiya etməməlidir. Təəssüf ki, bu gün çəkilən və efirə verilən reklamların bir çoxunda bu prinsiplərin pozulduğunu müşahidə etmək mümkündür”.

Günay Hacıyeva

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:384
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 13 Noyabr 2025 12:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see363

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see340

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see279

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see273

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see270

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see269

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see263

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see256

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see253

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see249

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see241

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see238

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see236

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see235

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see228

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see224

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see208

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri