Azərbaycandan xaricə çay ixracı niyə AZALIR?

Son dövrlərdə Azərbaycan çayının ixracında azalma müşahidə edilib. Məsələn, 2023-cü ildə Azərbaycandan 731 ton çay ixrac edilib. Bu, həcmdə çayın dəyəri 6 milyon 605 min ABŞ dolları olub. Ancaq 2022-ci illə müqayisədə həcm baxımından 1 048 ton (2,4 dəfə), dəyər baxımından isə 4 milyon 911 min ABŞ dolları (1,7 dəfə) azdır. 2025-ci ildə isə 725 ton çay ixrac edilib. Ötən il ərzində çay ixracı Azərbaycanın ümumi ixracının 0,03 %-ni təşkil edib.
Qeyd edək ki, Ukrayna  Azərbaycan çayının ixrac olunduğu əsas bazarlardan biridir.
Dadı və keyfiyyəti ilə seçilən Azərbaycan çayları qonşu ölkələrdə, xüsusilə, Rusiya və Türkiyədə də çox sevilir. Amma bu ölkələrin vətəndaşları yalnız ölkəmizə gəldikdə çayımızı əldə edə bilirlər.
Niyə görə qonşu ölkələrə çayımız bu qədər az və ya heç ixrac edilmir?  Azərbaycan çayı niyə dünyaya tanıdılmır?
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda yerli çay istehsalı çox aşağıdır:
“Azərbaycanda çay az istehsal olunduğuna görə ixracatı da aşağıdır. Bizdə yerli çay adı altında bazarlarda Şri-Lankadan, Seylondan gətirilən və burada qablaşdırılan çaylar satılır. Bazardakı çayın təqribən 90%-i belədir. Azərbaycan daha çox enerji məhsulları istehsal edir. Amma qeyri-neft sektorunda ixracat, əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarındadır ki, o da daha çox Rusiyaya ixrac olunur”.
Bəs buna səbəb nədir? Niyə görə Azərbaycanda yerli çay bu qədər az istehsal olunur ki, xaricə də ixrac edilmir?
İqtisadçı deyib ki, Azərbaycanda o qədər çay kolu yoxdur.Çay istehsal etmək üçün çay kolları lazımdır ki, bunlar cənub bölgəsində, Astara, Lənkəran zonasında bitir:
“Çay kollarının əkilib ərsəyə gəlməsi üçün də 5-6 il vaxt lazımdır. Lakin Azərbaycanda belə uzunmüddətli investisiya edən çox azdır. Əgər fermer bir kolu əkib 6 il gözləsə, dolana bilməyəcək. Bu iş üçün böyük bir investisiya dəstəyi, faizsiz kreditlər lazımdır. Ona görə də, bizdə çay kolları çox azdır”.
Qeyd edək ki, 2025-ci ilin son rübünə dair statistika göstərir ki, Azərbaycandan xarici ölkələrə ən çox ixrac olunan qida məhsulları kartof, tomat, xurma, alma, meşə fındığı, nar və şəkər olub”.
Fatimə Əliyeva, Bizim.Media