Azərbaycanın təhsil sistemi üçün distant təhsil yeni imkanlar açır Təhsil eksperti

"Distant təhsil son illərdə, xüsusilə pandemiya dövründən sonra geniş yayılaraq qlobal təhsil sistemində mühüm yer tutmağa başlayıb. Gənclərin həm ölkə daxilində, həm də xaricdə distant təhsil almağa üstünlük verməsi bir çox amillərlə bağlıdır. Əsas səbəblər arasında təhsil prosesinin elastikliyi, məsafədən asılı olmayaraq dərslərdə iştirak imkanı və sərfəli qiymət variantları göstərilir. Lakin distant təhsil forması ətrafında yaranan müzakirələr və onun effektivliyi ilə bağlı suallar hələ də aktual olaraq qalır".

Bunu Sonxeber.az-a təhsil eksperti Kamran Əsədov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, Azərbaycanda distant təhsilin ləğvi və ya distant diplomların tanınmaması məsələsi hazırda real görünmür:

"Azərbaycanda distant təhsil "Təhsil haqqında" Qanunda öz əksini tapmışdır. Həmin qanunun 13-cü maddəsində qeyd olunur ki, distant təhsil ali və orta ixtisas təhsili sistemində tətbiq oluna bilər, lakin onun həyata keçirilməsi zamanı tələb olunan keyfiyyət standartlarına riayət edilməlidir. Bu, distant təhsilin qanuni əsaslara söykəndiyini, lakin eyni zamanda keyfiyyətlə bağlı problemlərin ortaya çıxa biləcəyini göstərir.

Distant təhsilin əyani təhsildən fərqləndiyi əsas məqamlar arasında müəllim-tələbə qarşılıqlı əlaqəsinin zəifliyi, praktiki bacarıqların mənimsənilməsindəki çətinliklər və tələbələrin dərs intizamına nəzarətin azlığı xüsusi vurğulanır. UNESCO-nun 2023-cü il hesabatına görə, distant təhsil alan tələbələrin yalnız 63%-i təhsildən gözlədikləri faydanı əldə etdiklərini bildirir. Əyani təhsil alanlarda isə bu göstərici 82%-ə çatır. Bu fərq, distant təhsil prosesində effektivliyin artırılması üçün islahatların zəruriliyini ortaya qoyur.

Dünya təcrübəsinə nəzər saldıqda, bir çox ölkənin distant təhsili uğurla inteqrasiya etdiyi görünür. Məsələn, ABŞ-da təhsil sistemində distant proqramlar geniş tətbiq olunur və bu proqramlar ciddi akkreditasiya qaydalarına tabedir. Distant təhsil sahəsində lider olan Avstraliyada tələbələrin təxminən 30%-i bu formatda təhsil alır. Burada distant təhsil üçün xüsusi texnologiya platformaları yaradılıb və bu sistemlərin işləkliyi dövrün tələblərinə uyğun olaraq təkmilləşdirilir.

Azərbaycanda distant təhsilin ləğvi və ya distant diplomların tanınmaması məsələsi hazırda real görünmür. Lakin müəyyən kateqoriyadan olan proqramlara diqqət artırılmalıdır. Akkreditasiya olunmamış, qeyri-rəsmi və ya şübhəli təhsil platformalarının fəaliyyəti nəzarət altına alınmalıdır. Diplomların tanınmaması yalnız həmin proqramların beynəlxalq standartlara cavab verməməsi halında mümkündür.

Distant təhsilin keyfiyyətini artırmaq üçün bəzi fundamental islahatlar vacibdir. İlk növbədə, təhsil prosesində texnologiyaların tətbiqi genişləndirilməlidir. Eyni zamanda, distant təhsil alan tələbələr üçün əlavə dəstək proqramları təşkil edilməlidir. Bu, tələbələrin dərslərə marağını artırmaqla yanaşı, onlara öyrəndiklərini daha yaxşı mənimsəməyə kömək edəcək.

Digər mühüm addım müəllimlərin distant təhsilə uyğun olaraq hazırlanmasıdır. Müəllimlər onlayn dərslərdə tələbələrlə effektiv ünsiyyət qurmaq və dərsləri daha maraqlı etmək üçün xüsusi təlimlərdən keçməlidirlər. Misal üçün, Finlandiyada distant təhsilə qoşulan hər bir müəllim xüsusi metodoloji təlimlər keçərək tədris keyfiyyətini təmin edir.

Azərbaycanın təhsil sistemi üçün distant təhsil yeni imkanlar açır. Bu, xüsusilə xaricdə təhsil almaq istəyən, lakin fiziki olaraq bunu edə bilməyən tələbələr üçün böyük üstünlükdür. Amma bu imkanların real nəticələrə çevrilməsi üçün həm təhsil sistemində, həm də qanunvericilik bazasında ciddi yeniliklər tətbiq olunmalıdır. Təhsil sistemi ilə cəmiyyətin tələbləri arasında körpü quraraq, distant təhsil forması ölkəmizdə daha güclü şəkildə möhkəmləndirilə bilər".

Vüsalə İbrahimli