Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Banklarla bağlı gözlənilməz vəziyyət KONKRET

Banklarla bağlı gözlənilməz vəziyyət KONKRET

Icma.az, Konkret.az portalına istinadən məlumat yayır.

Son illər süni intellekt (AI) texnologiyaları qlobal maliyyə sektorunun inkişaf istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilib. Dünyanın aparıcı bankları kredit qərarlarının avtomatlaşdırılmasından tutmuş kiberdələduzluğun qarşısının alınmasına, investisiya məsləhətlərindən fərdiləşdirilmiş müştəri xidmətlərinə qədər demək olar ki, bütün fəaliyyət sahələrində süni intellekt həllərindən istifadə edirlər.

KONKRET.az xəbər verir ki, globalinfo.az-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib ki, Bu fonda Azərbaycanda bank sektorunun daha ehtiyatlı davranması tez-tez “banklar süni intellektdə maraqlı deyillər” fikrinin formalaşmasına səbəb olur. Lakin məsələ əslində marağın olub-olmamasından daha çox iqtisadi, texnoloji, hüquqi və institusional amillərlə bağlıdır.

Beynəlxalq maliyyə institutları üçün süni intellekt artıq eksperimental texnologiya deyil, strateji alət hesab olunur. Süni intellekt vasitəsilə banklar:

– kredit risklərini daha dəqiq qiymətləndirirlər;

– saxtakarlıq əməliyyatlarını real vaxt rejimində aşkarlayırlar;

– milyonlarla əməliyyatı insan müdaxiləsi olmadan emal edirlər;

– müştərilərə fərdi maliyyə məhsulları təklif edirlər;

– xərcləri azaldaraq əməliyyat səmərəliliyini artırırlar.

Məsələn, beynəlxalq təcrübə göstərir ki, inkişaf etmiş süni intellekt sistemləri problemli kreditlərin azalmasına, əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasına və müştəri məmnuniyyətinin yüksəlməsinə əhəmiyyətli təsir göstərir. Böyük banklar artıq generativ süni intellekti daxili sənədlərin hazırlanması, hüquqi analiz, proqram təminatının yazılması və əməkdaşların məhsuldarlığının artırılması üçün də tətbiq edirlər.

Azərbaycan bankları da rəqəmsallaşma istiqamətində müəyyən addımlar atırlar. Bir sıra banklarda chatbotlar, avtomatlaşdırılmış müştəri xidmətləri, əməliyyat monitorinqi və risk qiymətləndirməsində süni intellekt elementlərindən istifadə olunur. Lakin bu tətbiqlər əsasən məhdud funksiyalara malikdir və bank fəaliyyətinin bütün istiqamətlərini əhatə etmir.

Əsas fərq ondadır ki, dünyanın iri maliyyə qurumları süni intellektni biznes modelinin mərkəzinə yerləşdirirlər, Azərbaycanda isə bu texnologiya daha çox mövcud sistemlərə əlavə modul kimi tətbiq edilir.

İlk baxışdan əsas problem yüksək maliyyə xərcləri kimi görünür. Həqiqətən də süni intellekt layihələrinin qurulması milyonlarla manat investisiya tələb edə bilər. Buraya yalnız proqram təminatı deyil, həm də aşağıdakılar daxildir:

– yüksək məhsuldarlıqlı server infrastrukturu;

– bulud xidmətləri;

– məlumat mühəndisliyi;

– kibertəhlükəsizlik;

– süni intellekt mütəxəssisləri;

– model auditləri və monitorinq sistemləri.

Lakin əsas məsələ təkcə vəsait deyil. Bank rəhbərləri investisiyanın nə qədər müddətdə geri qayıdacağını hesablayırlar. Böyük bazarlarda milyonlarla müştəri olduğu üçün süni intellekt layihələri qısa müddətdə özünü doğrulda bilir. Azərbaycan kimi nisbətən kiçik bazarda isə eyni həcmdə investisiyanın iqtisadi səmərəliliyi daha aşağı görünə bilər.

Süni intellekt yalnız ona təqdim olunan məlumat qədər güclüdür.

Əgər məlumatlar natamam, köhnəlmiş və ya müxtəlif sistemlər arasında parçalanmış vəziyyətdədirsə, süni intellekt də düzgün nəticə verməyəcək.

Bir çox bank illər ərzində fərqli proqram platformalarından istifadə edib. Nəticədə məlumat bazaları tam inteqrasiya olunmayıb, müştəri məlumatları müxtəlif sistemlərdə saxlanılır, tarixi məlumatların keyfiyyəti fərqlənir və məlumatların standartlaşdırılması problemləri mövcuddur.

Belə şəraitdə süni intellekt modellərinin hazırlanması həm bahalaşır, həm də nəticələrin etibarlılığı azalır.

Süni intellekt layihəsini yalnız proqramçı həyata keçirmir. Belə layihələr üçün aşağıdakı mütəxəssislərə ehtiyac yaranır:

– Data Scientist;

– Machine Learning Engineer;

– Data Engineer;

– AI təhlükəsizlik mütəxəssisi;

– Model Risk Manager;

– AI Audit mütəxəssisi.

Azərbaycan əmək bazarında bu sahələr üzrə peşəkarların sayı hələ də məhduddur. Mövcud mütəxəssislərin böyük hissəsi isə beynəlxalq şirkətlərdə və ya xarici bazarlarda fəaliyyət göstərməyə üstünlük verir.

Bank sektoru iqtisadiyyatın ən ciddi tənzimlənən sahələrindən biridir. Süni intellekt qərar verərkən aşağıdakı suallar meydana çıxır:

– Kredit niyə rədd edildi?

– Alqoritm hansı məlumatlara əsaslandı?

– Müştəri qərardan necə şikayət edə bilər?

– Alqoritm diskriminasiya yaradırmı?

– Səhv qərara görə kim məsuliyyət daşıyır?

Bu suallar yalnız texniki deyil, həm də hüquqi xarakter daşıyır. Məhz buna görə dünyanın aparıcı ölkələrində süni intellekt bankçılığı ilə bağlı ayrıca tənzimləyici sənədlər hazırlanır və banklar süni intellekt modellərini mütəmadi auditdən keçirirlər.

Süni intellekt imkanları artdıqca risklər də böyüyür.

Cinayətkarlar artıq:

– deepfake texnologiyalarından;

– AI əsaslı fişinq hücumlarından;

– avtomatlaşdırılmış fırıldaq sxemlərindən;

– saxta sənəd yaradılmasından istifadə edirlər.

Bu isə bankların süni intellekt tətbiq etməklə yanaşı, süni intellektdən gələn risklərə qarşı da ciddi investisiya yatırmasını tələb edir.

Azərbaycan bank sektorunda müştəri sayı və əməliyyat həcmi ABŞ, Avropa və ya Çin bazarları ilə müqayisədə xeyli kiçikdir.

Bu isə iqtisadi baxımdan vacib sual yaradır: milyonlarla manatlıq süni intellekt platforması neçə ilə özünü doğruldacaq?

Əgər bazarın həcmi məhduddursa, banklar daha çox hazır beynəlxalq AI həllərini almağa üstünlük verə bilərlər. Bu isə innovasiyanın sürətini müəyyən qədər zəiflədir.

Hazırda Azərbaycanda rəqəmsal bankçılıq sürətlə inkişaf edir. Mobil tətbiqlər, onlayn kreditlər, rəqəmsal ödənişlər və açıq bankçılıq həlləri bankları yeni texnologiyalara sərmayə qoymağa məcbur edir.

Yaxın illərdə süni intellekt aşağıdakı istiqamətlərdə daha geniş tətbiq oluna bilər:

– saniyələr ərzində kredit qərarlarının verilməsi;

– fərdiləşdirilmiş maliyyə məhsullarının hazırlanması;

– müştərinin davranışının proqnozlaşdırılması;

– fırıldaqçılığın real vaxt rejimində aşkarlanması;

– virtual maliyyə məsləhətçilərinin istifadəsi;

– sənədlərin avtomatik emalı;

– daxili audit və uyğunluq proseslərinin avtomatlaşdırılması.

Bununla yanaşı, generativ süni intellekt texnologiyalarının inkişafı bank əməkdaşlarının gündəlik işini də dəyişdirəcək. Hüquqi sənədlərin hazırlanması, hesabatların yazılması, daxili analitika və proqram təminatının hazırlanması kimi proseslər daha sürətli və səmərəli olacaq.

Süni intellektin bank sektorunda geniş tətbiqi yalnız bankların təşəbbüsü ilə mümkün deyil. Dövlət qurumlarının və burada tənzimləyici orqanların da mühüm rolu var. Məlumatların idarə olunması standartlarının təkmilləşdirilməsi, rəqəmsal identifikasiya sistemlərinin inkişafı, açıq bankçılıq ekosisteminin genişləndirilməsi, süni intellekt ilə bağlı hüquqi çərçivənin formalaşdırılması və bu sahədə ixtisaslı kadr hazırlığının gücləndirilməsi texnologiyanın tətbiqini sürətləndirə bilər.

Nəticə etibarilə Azərbaycanda bankların süni intellektə maraq göstərmədiyini söyləmək reallığı tam əks etdirmir. Əslində banklar süni intellekt texnologiyalarının potensialını qəbul edir və müəyyən istiqamətlərdə tətbiqə başlayıblar. Lakin onların ehtiyatlı davranmasının arxasında yüksək investisiya xərcləri, bazarın məhdud həcmi, məlumat keyfiyyəti problemləri, ixtisaslı kadr çatışmazlığı, kibertəhlükəsizlik riskləri və hüquqi tənzimləmənin mürəkkəbliyi dayanır.

Bununla belə, qlobal rəqabət, rəqəmsal transformasiya və müştəri gözləntilərinin dəyişməsi fonunda süni intellekt artıq seçim deyil, bank sektorunun gələcək inkişafı üçün strateji zərurətə çevrilir. Gec və ya tez Azərbaycan bankları da süni intellektni yalnız köməkçi texnologiya kimi deyil, biznes modellərinin əsas elementlərindən biri kimi qəbul etməli olacaqlar. Bu keçid nə qədər planlı və sistemli həyata keçirilərsə, ölkənin maliyyə sektorunun beynəlxalq rəqabət qabiliyyəti də bir o qədər güclənəcək.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 13 İyul 2026 08:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see400

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see321

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see300

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see299

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see296

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see291

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see289

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see275

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see273

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see269

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see259

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see254

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see253

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see247

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see235

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see210

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see207

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see188

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri