Benzin böhranı: Ölkələr çıxış yolunu nədə görür?

Yaxın Şərqdə dərinləşən böhran enerji təchizatı təhlükəsizliyini Avropada gündəm məsələsinə çevirib.

Yanacaq qiymətləri 2 avro həddini keçdikcə, hökumətlər vergi endirimləri və birbaşa dəstək daxil olmaqla, maliyyə paketləri ilə vəziyyəti tarazlaşdırmağa çalışırlar.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginlik nəticəsində yaranan enerji qiymətlərinin kəskin artması Avropada ciddi iqtisadi maneələr yaradıb. 

ABŞ və İsrailin İrana hücumları və qarşılıqlı cavab tədbirləri ilə dərinləşən böhran qitənin iqtisadiyyatlarını sarsıtmağa başlayıb. Hörmüz boğazından daşınmaların demək olar ki, dayandırılması və qlobal enerji daşınmasında fasilələr səbəbindən Avropa hökumətləri enerji xərclərini subsidiyalaşdırmaq və iqtisadi sabitliyi qorumaq üçün hərtərəfli tədbirlər paketi həyata keçirirlər.

Vətəndaşa yönəlik enerji paketi

Avropa Birliyi (AB) Komissiyası enerji xərclərini azaltmaq üçün "Vətəndaşa yönəlik enerji paketi" çərçivəsində yeni təşviqlər və qiymət monitorinqi mexanizmləri üzərində işləyir. AB Komissiyasının Prezidenti Ursula von der Leyen üzv dövlətləri dövlət yardımı, vergi endirimləri və şəbəkə xərclərinin subsidiyalaşdırılması ilə bağlı təcili tədbirlər görməyə çağırıb.

AB Şurasının Prezidenti Antonio Kosta, həmçinin vətəndaşları, şirkətləri qorumaq üçün təcili tədbirlər görüləcəyini və AB Komissiyasının üzv dövlətlərin müxtəlif şərtlərini nəzərə alaraq hədəflənmiş, müvəqqəti tədbirlər hazırlayacağını bildirib. 

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) neft istehlakını azaltmaq üçün "məsafədən işləmə" və "sürət limitləri" kimi radikal qənaət tədbirlərinin həyata keçirilməsinə çağırıb.

Benzin qiymətləri bir ayda 34,6%  artıb

Amerika Avtomobil Assosiasiyasının (AAA) məlumatlarına görə, 23 mart tarixinə ABŞ-də adi benzinin  orta qiyməti qallon üçün 3,96 dollar olub. Bu rəqəm bir ay əvvəl 2,94 dollar olub. Beləliklə, bir ayda artım 34,6 faiz təşkil edib. 

Ölkədə benzinin qiyməti bir ayda 1 dollar artsa da, illik artım 26,6 faizdir. ABŞ-də yanacaq xərcləri ştatlara görə dəyişsə də, bəzi ştatlarda, məsələn, Kaliforniyada benzinin qiyməti 5,80 dollara çatıb.

Avropa ölkələrinin həll paketləri

Almaniya hökuməti yanacaq qiymətlərinin endirilməsi paketi ilə bazar şəffaflığına diqqət yetirib. Sürücülərin izlənilməsini asanlaşdırmaq üçün stansiyalara qiymətləri gündə yalnız bir dəfə (saat 12:00-da) dəyişdirməyə icazə verib. 

Kartel nəzarəti gücləndirilsə də, antiinhisar orqanlarına bazar rəqabətini qorumaq üçün şirkətləri parçalamaq səlahiyyəti də daxil olmaqla geniş səlahiyyətlər verilib.

İtaliya hökuməti yanacağa litr başına 25 sent vergi endirimi təmin edir. Baş nazir Giorgia Meloni qiymətləri xam neftin barel qiymətinə indeksləşdirmək üçün mexanizm yaradıb, "Cənab Prezzi" ləqəbli maliyyə polisi bölməsi isə spekulyasiyaya qarşı real vaxt rejimində monitorinq başladıb.

Dövlət borcu ÜDM-in 117%-nə çatdığı üçün Fransa hökumətinin manevr imkanı məhduddur. 2018-ci ildə yanacaq qiymətlərinin artmasına cavab olaraq "Sarı Jiletlilər" hərəkatı zamanı çətin dövrlərlə üzləşən Emmanuel Makron ümumi vergi endirimi əvəzinə, nəqliyyat və balıqçılıq kimi vacib sektorlara iş əsaslı birbaşa yardım göstərməyə diqqət yetirir.

Böyük Britaniyada enerji sektorunun tənzimləyicisi "Ofgem"-in iyul ayında illik qiymət limitini 1641 funt sterlinqdən 2150 funt sterlinqə qaldırması gözlənilir. Maliyyə naziri Reyçel Rivz ən həssas ailələr üçün ƏDV və ətraf mühit vergilərində endirimləri əhatə edən ünvanlı yardım modelləri üzərində işləyir.

İspaniyada solçu koalisiya hökuməti müharibənin iqtisadi təsirlərini azaltmaq üçün 5 milyard avroluq dəstək paketi barədə razılığa gəlib. Paketdəki ən vacib bənd benzin, dizel, təbii qaz və elektrik enerjisinə Əlavə Dəyər Vergisinin (ƏDV) 21%-dən 10%-ə endirilməsidir. Baş nazir Pedro Sançez nəqliyyat şirkətləri, fermerlər və balıqçılar üçün yanacağın hər litri üçün 20 sent birbaşa subsidiya elan edib.

Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban benzinin qiymətinin hər litri üçün 595 forint (1,77 dollar), dizelin isə 615 forint (1,83 dollar) olaraq sabitləşdiyini açıqlayıb.

Xorvatiya, Albaniya, Kosovoda pərakəndə satış qiymətləri məhdudlaşdırılıb və neft şirkətlərinin mənfəət həddi nəzarət altına alınıb.

Yunanıstan hökuməti üç ay ərzində yanacaq və əsas ərzaq məhsulları üzrə mənfəət həddini məhdudlaşdırıb.

Nigar
"Cebheinfo.az"

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin