Beynəlxalq agentliyin eksperti: Azərbaycanda İnternet xidmətlərində əhəmiyyətli irəliləyiş əldə olunub MÜSAHİBƏ AZƏRTAC

Bakı, 25 dekabr, Tamilla Məmmədova, AZƏRTAC

İnternetə qoşulmaların keyfiyyətinin araşdırılması üzrə dünya lideri olan Ookla beynəlxalq agentliyinin analitiki, İKT üzrə ekspert Affandi Yohanın AZƏRTAC-a eksklüziv müsahibəsin təqdim edirik.

- Cənab Yohan, Azərbaycanda mobil internetin sürətinin artması ilə bağlı fikrinizi bilmək istərdik.

- Azərbaycanda 2022-ci ilin dördüncü rübündə 34,82 Mbit/s-dən 2024-cü ilin üçüncü rübündə 55,62 Mbit/s-ə yüksələn orta yükləmə sürətində davamlı artım müşahidə olunub. Bu artım 3G və 4G şəbəkələrinin genişləndirilməsinə davamlı investisiyalar hesabına baş verir. Seçilmiş ərazilərdə pilot 5G xidmətlərinin tətbiqi də bu tərəqqiyə öz töhfəsini verdi və texnologiyanın miqyası genişləndikcə sürətini qoruyacağı gözlənilir.

- Sizcə, Azərbaycanda mobil şəbəkə sıxlığına hansı amillər təsir edir?

- Sürətlə böyüyən mobil bazarlarda şəbəkə sıxlığına səbəb ola biləcək bir sıra amilləri müşahidə edirik. Bunlardan başlıcası, HD video axını və mobil oyun kimi məlumat tələb edən fəaliyyətlərlə məşğul olan abunəçilərin sayının artmasıdır. Bu amillər şəbəkə tutumuna daimi təzyiq göstərir. Bakı kimi şəhər mərkəzlərində əhalinin sıxlığı və qoşulmuş cihazların konsentrasiyası bu problemləri daha da gücləndirir və çox vaxt mövcud resursları sıxışdırır.

Mobil operatorlar daha çox baza stansiyalarının əlavə edilməsi, əsas şəbəkə tutumunun təkmilləşdirilməsi də daxil olmaqla, tutumun təkmilləşdirilməsini diqqətlə planlaşdırmalıdırlar.

Bununla belə, bu, həm də ölkənin mobil operatorlarının investisiya üçün açıq şəkildə hədəfləndiyi və zamanla mobil şəbəkə tutumunda və performansında əhəmiyyətli artımlar təmin edəcək 5G bazarına giriş fonunda baş verir.

- Azərbaycanın internet xidmətləri bazarında rəqabətin rolunu və onun internetə qoşulma keyfiyyətinə təsirini necə qiymətləndirirsiniz?

- İnternet xidmətlərinin keyfiyyətinin və əlçatanlığının yaxşılaşdırılmasında rəqabət həlledici rol oynayır. Bir neçə operator özlərini fərqləndirməyə çalışdıqda, onlar şəbəkənin təkmilləşdirilməsinə daha çox sərmayə qoymağa, şəbəkənin əhatə dairəsini genişləndirməyə və müştəriləri cəlb etmək üçün daha sürətli, daha etibarlı əlaqələr təmin etməyə diqqət yetirirlər.

Düzgün rəqabət mühiti qiymət və şəbəkə sərmayəsi arasında sağlam tarazlığı təşviq edə bilər. Bu, davamlı innovasiyaları təşviq etməyə və şəbəkə performansını yaxşılaşdırmağa kömək edir, nəticədə istifadəçilərə fayda verir.

- Azərbaycanda internet keyfiyyətinin artımının təmin edilməsində rəqəmsal infrastruktura investisiyaların rolu haqqında nə deyə bilərsiz?

- Fiber şəbəkələrin genişləndirilməsi, qabaqcıl mobil texnologiyaların tətbiqi və beynəlxalq ötürmə qabiliyyətinin yaxşılaşdırılması daxil olmaqla, rəqəmsal infrastruktura davamlı investisiyalar internetin ümumi keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün çox vacibdir. Bu cür səylər sürəti, sabitliyi yaxşılaşdırır və nəticədə bizneslərə, istehlakçılara və daha geniş rəqəmsal ekosistemə fayda gətirir.

Rəqəmsal İpək Təşəbbüsləri ölkənin strateji yerindən istifadə edərək, onu Avropa və Asiya arasında rəqəmsal tranzit dəhlizi kimi yerləşdirməklə, regional məlumat mübadiləsini və innovasiyaları təşviq edir. Bununla yanaşı, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən “Onlayn Azərbaycan” layihəsi ucqar ərazilərə yüksəksürətli internetin çatdırılmasına, bərabər çıxışın təmin edilməsinə və ölkənin daha geniş rəqəmsal transformasiyasının dəstəklənməsinə yönəlib.

- Azərbaycanda 5G-nin perspektivləri necədir və bu, mobil internetin təkmilləşdirilməsinə təsir edə bilərmi?

- Azərbaycanda 5G-nin perspektivləri ümidvericidir. Bakıdakı son pilot zonalar daha sürətli internet və daha az gecikmə potensialı nümayiş etdirib. Tam miqyaslı kommersiya tətbiqinə başlandıqdan sonra 5G mobil İnternetin performansını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıracaq və yeni rəqəmsal xidmətlərə imkan verəcək. Bu addımlar Azərbaycanın rəqabətədavamlı region kimi mövqe tutmasına kömək edəcək.

- Sizcə, Azərbaycanda rəqəmsal iqtisadiyyatın daha da təkmilləşdirilməsi üçün hansı təşəbbüslərə üstünlük verilməlidir?

- Rəqəmsal iqtisadiyyatı gücləndirmək üçün Azərbaycan mənzildə fiber optik qoşulmanı (FTTH) sürətləndirməyə, spektrin kifayət qədər və səmərəli idarə olunmasına və innovasiyaları təşviq edən tənzimləyici mühitin yaradılmasına üstünlük verməlidir.

- Qonşu ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda internet xidmətlərinin hazırkı artım tempini və müasirləşməsini necə qiymətləndirirsiniz?

- Azərbaycanda internet xidmətləri xüsusilə mobil genişzolaqlı sürət və ümumi infrastruktur investisiyaları baxımından nəzərəçarpacaq irəliləyiş nümayiş etdirib. Son iki il ərzində orta mobil yükləmə sürəti əhəmiyyətli dərəcədə (2022-ci ilin 4-cü rübündə 34,82 Mbit/s-dən 2024-cü ilin III rübündə 55,62 Mbit/s-ə qədər) artıb.

Bu, həmin dövr üzrə qonşu Gürcüstanı (37,75 Mbit/s) və Ermənistanı (32,83 Mbit/s) qabaqlayır. Bu təkmilləşdirmələr infrastruktura davamlı investisiyaları və ölkə daxilində əlaqəni yaxşılaşdırmaq səylərini əks etdirir.