Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Bir daha Himnimiz haqqında

Bir daha Himnimiz haqqında

Icma.az bildirir, Turkstan.az saytına əsaslanaraq.


Kamil Şahverdi

VII Yazı

ALLAH BU MİLLƏTƏ BİR DAHA İSTİKLAL MARŞI YAZDIRMASIN.
Mehmet Akif Ersoy.

Mehter destesi Avropada elə məşhurlaşmışdı hər dövlət öz ölkəsində belı bir orkestrin olmasını arzulaylrdı. 1720-ci ildə Polşa kralı II Avqust Türk sultanından Yeniçer hərbi orkestr musiqi alətlərinin komplektini hədiyyə allr. 1725-ci ildə Rus imperatrisası I Yekatrina İsranbuldan Türk hərbi orkestr gətizdirir.
1741-ci ildə yeniçer musiqi alətləri Avstriyada, daha sonra Prussiyada və digər Avropa ölkələrində istifadə olunmağa başlayır. "Ala Turca" bir janr kimi Avropada elə dəbə düşmüşdü ki, hər bir bəstəkar yazdığı əsərlərdə türk musiqi alətlətindən istifadə edərək mehter marşlarının səs tembr koloritini yatatmağa çalışırdı. Artıq Avropa simfonik orkestelərinin hamısında türk musiqi alətlərindən geniş istifadə olunurdu. Bu dövrdə Türk Yeniçer musiqisinin, mehter marşlarının Avropa simfonik və opera musiqisinə ciddi təsiri danılmazdır. Məşhur bəstəkarlar Haydn, Qlyuk, Motsart, Bethoven, List, Bize, Maler və digər dünya şöhrətli bəstəkarlar öz yaradıcılıqlarında türk musiqi ənənələrinə istinad edərək ondan geniş istifadə etmişlər.
1826-cı ildə II Mahmud dövrün tələblərinə cavab vermədiyini səbəb göstərərək Yeniçeri Ocaqlarını ləğv etdi. Yeniçeri Ocaqlarının ləğvi ilə bərabər bütün Mehterhanelər də qapadıldı. Çünki Mehterhanelər Yeniçeri Ocaqlarının tərkibində fəaliyyət göstərirdilər.
Tarixdə bu hadisə "Vaka-i Hayriye" (Xeyirli hadisə) adı ilə tanınır. 16 iyun 1826-cı ildə İstanbulda Osmanlı Padişahı II Mahmutun əmri ilə Yeniçeri Ocaqları topa tutularaq yox edilmiş və sağ qalanlar isə 16-17 iyunda edam edilmişdir.
Belə bilgilər də var ki, Mehterhanelər qapadıldıqda yüzillərlə formalaşan böyük marş külliyatı da yox edilmişdir. Bu barədə "Parlak Jurnal" saytında qeyd olunur:
"Tarix 1826-nı göstərirkən 2-ci Mahmut, əvvəlki padişahların düşünüb də yapa bilmədikləri bir şeyi bacaracaqdı. Osmanlının qərbləşməsi uğrunda və modernləşmək məqsədiylə Yeniçeri Ocaqlarını qapatmışdı. Təbii ki, bununla bərabər Ahi, Bektaşi Ocaqları və Mehteran Bölügü də eyni taleyi yaşayacaqdı. II Mahmut Mehteran Bölügünü qapatarkən oradakı marşlar və güfteler ( mətnlər, sözlər-K. Ş.) də bölüklə birlikdə kül olub uçdu. Bizim bir çoxumuzun qədim əsrlərdən qaldığını sandığımız Mehter Marşları əslində 2-ci Məşrutiyyənin elanı ilə birlikdə 1908-ci ildən sonra bəstələnmişdir. 1914-cü ildə Enver paşanın əmrləri ilə mehter marşları yenidən bəstələnməyə başlanmışdır.
Mehter bölügünün qapadılırkən bəstə və güftelərin də ortadan qaldırılmasının səbəbi, II Mahmutun modernləşmə təşəbbüsü idi. Yeniçeri ocağını qapatan bir padişah, əski ordunu xatırladan heç bir şeyi həyatla əlaqələndirmək istəməmişdir. Bu bir qədər anlaşılandır. Daha sonra Osmanlıda millətçilik əhvalının yüksəlməsiylə birlikdə bu marşlarım gücü kəşf ediləcək və Osmanlı marşları təkrardan xatırlanacakdır." ("Mehter Marşları ve Gerçek". Parlak Jurnal İnternet Dergisi. 17 avqust 2017)


Osmanlı imperatoru II Mahmut

II Mahmut mehter təşkilatı yerinə Avropa dövlətlərindəki hərbi orkestrlərinin bənzəri olan "Musika-i Hümayun" adında saray orkestri yaratdı. 1828-ci ildə bu orkestrə rəhbərlik etmək üçün İtaliyadan bəstəkar və dirijor Giuseppe Donizetti dəvət olundu. O məşhur İtaliya bəstəkarı Gaetano Donizettinin böyük qardaşı idi, Napoleonun ordusunda hərbi orkestrdə xidmət göstərmişdi. İstanbula dəvət olunan Giuseppe Donizetti (1788-1856) II Mahmutun sarayında Avropa tipli orkestr yaradaraq ömrünün sonuna qədər Osmanlı dövlətində xidmət etmişdir. Paşa titulu ilə mükafatlandırılan Giuseppe Donizettinin II Mahmutun şərəfinə bəstələdiyi "Mahmudiye Marşi" on bir il, II Mahmutun ölümündən sonra taxta çıxan oğlu Sultan Abdülmecit üçün bəstələdiyi "Mecidiye Marşı" da (1839)
22 il boyunca Osmanlı Dövlətinin marsı olarak ifa edilmişdir.
20-ci yüzilliyin əvvəllərində Osmanlıda milli oyanış zəminində mehter musiqisi gündəmə gəldi. Ənvər Paşa mehter musiqisinin türkçülüyü gücləndirəcəyi düşüncəsi ilə yenidən mehter dəstəsi yaratmaq fikrinə gəldi. Lakin dövlətdən dəstək olmadığı üçün Ənvər Paşa istəyini lazımi səviyyədı həyata krçirməyə nail ola bilmədi. Baxmayaraq ki, bir çox nüfuzlu hərbçilər və düşüncə sahibləri Ənvər Paşanın təşəbbüsünə qoşularaq bu movzunu gündəmdə saxlaya bilmişdilər. Nəhayət 1914-cü ildə İstanbuldakı Askeri Muzenin (Hərbi muzeyin) nəzdində Mehterhane-i Hakani adı ilə yeni bir Mehter dəstəsi yaradıldı. "Mehterhane-i Hakanın mehterbaşılığına Eyyubi Ali Riza Bəy (Şengel) getirildi; həftədə iki gün konsert verməyə başladı" (Erhan Tekin, Nilgün Doğrusöz. (7 yanvar 2018). "Yirminci Yüzyılda Kültürel Bellek ve Gelenegin Yeniden İhyası Bağlamında Mehterhane-i Hakani". Elektron Sosyal Bilimler Dergisi. 17 (65): 317-336.)

seeBaxış sayı:103
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 18 Avqust 2026 08:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see301

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see295

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see289

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see280

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see270

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see264

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see255

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see254

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see248

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see247

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see244

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see235

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see228

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see228

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see225

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see215

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see209

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see206

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri