Bir qrup qidanın xərçəngə səbəb olması ilə bağlı iddia təkzib edildi

ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun alimləri təxminən yarım milyon insanın məlumatlarını təhlil edərək ultraemal olunmuş qidaların ümumi istehlakı ilə yoğun bağırsaq xərçəngi riski arasında əlaqə aşkar etməyiblər. Bu nəticə həmin qidalarla bağlı geniş yayılmış qorxuları şübhə altına alır. Oxuməni az xəbər verir ki, tədqiqat PLOS Medicine jurnalında dərc olunub.

Tədqiqata yaşı 50–71 arasında olan 461 682 amerikalı daxil edilib. Onlar 1990-cı illərin ortalarından başlayaraq orta hesabla təxminən 19 il ərzində müşahidə olunublar. ABŞ-da qəbul edilən kalorilərin yarıdan çoxu ultraemal olunmuş qidaların payına düşür və bu qidalar tez-tez xərçəng riskləri ilə əlaqələndirilir. Lakin onların ümumi istehlak miqdarı ilə bağırsaq xərçəngi arasında heç bir əlaqə aşkarlanmayıb.

Daha vacib məqam isə bu kateqoriyaya hansı qidaların daxil olmasıdır. Tam taxıllı məhsulların, lifin, süd məhsullarının və kalsiumun daha çox istehlakı — hətta ultraemal olunmuş məhsulların tərkibində olduqda belə — xəstələnmə hallarının daha az olması ilə əlaqələndirilib. Əksinə, bu cür qidaların tərkibində olan emal edilmiş ətin daha çox istehlakı xəstələnmə riskinin artması ilə əlaqəli olub. Ultraemal olunmuş qidaların cəmi 10 faizinin minimal emal olunmuş qidalarla əvəz edilməsi yoğun bağırsaq xərçənginə tutulma hallarının təxminən 2 faiz azalması ilə əlaqələndirilib.

Tədqiqatın rəhbəri Erik Loftfild nəticələri belə yekunlaşdırıb: “Ultraemal olunmuş qidaların ümumi istehlakı ilə yoğun bağırsaq xərçənginə tutulma halları arasında əlaqə aşkar etmədik”.

Bu nəticə ultraemal olunmuş qidaların zərərsiz olduğu anlamına gəlmir. Sadəcə, məhsulun yalnız “emal olunmuş” kateqoriyasına aid edilməsi onun sağlamlığa təsirini qiymətləndirmək üçün kifayət deyil. Əsas məsələ məhsulun konkret tərkibidir.

Əsas praktik nəticə budur ki, bütün “emal olunmuş” qidaları eyni dərəcədə zərərli hesab etmək düzgün deyil. Tam taxıllı və süd məhsulları kimi bəzi qidalar faydalı ola bilər, sağlamlıq riskləri isə daha çox emal edilmiş ət kimi konkret məhsullarla əlaqəlidir.

Almaz Həsənli