Bitməyən Kəşmir davası və ya nüvə müharibəsi qorxusu

Bu, iki ölkə üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracaq

Son günlər dünya Hindistan və Pakistan arasında uzun müddətdir davam edən münaqişənin şiddətləndiyini müşahidə edir. Bu ölkələr arasında münaqişə 1947-ci ildə Britaniya Hindistanının iki yerə bölündüyü vaxta təsadüf edir. Bu bölgü dini zəmində baş verdi. Yəni Pakistan əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan ölkədir. Hindistanda isə əsasən hinduizmdi.

Elə həmin il 1949-cu ildə atəşkəslə başa çatan ilk Hind-Pakistan müharibəsi (Kəşmir knyazlığının mülkiyyətinə görə açıq qarşıdurma) başladı. Əslində bu, Kəşmirin iki yerə bölünməsinə səbəb oldu. Daha sonra Çin də prosesə qoşuldu - Kəşmirin bir hissəsini tutan üçüncü ölkə oldu.

Ümumiyyətlə, o vaxtdan Hindistanla Pakistan arasında münasibətlər gərgindir. Söhbət 1965 və 1971-ci illərdəki müharibələrdən, eləcə də bəzilərinin dördüncü Hind-Pakistan müharibəsi hesab etdiyi 1999-cu ildə Kargil münaqişəsindən gedir.

Bu dəfə dava su davası oldu. Kəşmirdən keçən çaylar bir vaxtlar Hindistan və Pakistan arasında bərabər paylanmışdı. İndi Hindistan iddia edir ki, bu bölgü ədalətsiz baş verib. İddia edirlər ki, onlardakı çaylarda Pakistanın ixtiyarında olan 80 faizə qarşı 20 faiz az su var.

Lokal münaqişənin qlobal miqyasda olacağından qorxmağa dəyərmi? Əvvəlki eskalasiya təcrübəsinin (1971-ci ildən sonra) göstərdiyi kimi, Hindistan və Pakistan arasında hər hansı silahlı toqquşmalar, hətta onların silsiləsi baş verərsə, onlar arasında münaqişə gələcəkdə də davam edəcək. Lakin onun genişmiqyaslı qlobal Hindistan-Pakistan müharibəsinə çevrilməsi ehtimalı azdır. Xüsusilə nüvə müharibəsinə.

Hər iki ölkənin nüvə silahı olmasına baxmayaraq, onların istifadə üçün deyil, çəkindirmə məqsədi ilə mövcud olduğunu unutmamalıyıq. Çünki bu, iki ölkə üçün fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracaq. Bundan əlavə, digər ölkələrin də münaqişəyə cəlb oluna biləcəyini xatırlamaq lazımdır.

Beləliklə, əvvəllər Hind-Pakistan qarşıdurmasında Pakistan ənənəvi olaraq Çin və ABŞ tərəfindən dəstəklənirdi. Öz növbəsində, Sovet İttifaqı Hindistanı dəstəkləyirdi. İndi vəziyyət dəyişib: Hindistanın Çinlə ərazi münaqişəsi var. Pekin Yeni Dehliyə qarşı ərazi iddiaları irəli sürür. Ona görə də bu şəraitdə hər iki ölkə BRİKS beynəlxalq təşkilatının üzvü olsa da, Çin Hindistan üçün təhlükədir. Eyni zamanda, əvvəllər güvənmək mümkün olan Rusiya indi Hindistan və Pakistan arasında tarazlıq yaradır, hər ikisi ilə yaxşı münasibət qurmağa çalışır. Buna görə də Hindistanın ABŞ-ın dəstəyinə böyük ehtiyacı var. ABŞ-ın Hindistana dəstək verməsi qəlizdir.

Müəllif: Aleksey Qaran - Kiyev-Moqilyan Akademiyasının professoru.

Mənbə: UNİAN

Tərcümə AYNA.AZ-a məxsusdur.