“Bizə təhlükəsiz süni intellekt lazımdır” BMT nin baş katibi

Baş katib deyib ki, süni intellekt ildırım sürəti ilə irəliləyir, heç bir ölkə, şirkət və tədqiqat sahəsi təkbaşına tam mənzərəni görə bilməz. Dünyanın təcili olaraq süni intellektin ortaq, qlobal bir anlayışına ehtiyacı var. Bu, ideologiyaya deyil, elmə əsaslanmalıdır. Geosiyasi gərginliyin artdığı və münaqişələrin qızışdığı bir vaxtda ortaq anlaşmaya, təhlükəsiz və məsuliyyətli süni intellektə ehtiyac daha çoxdur.
Ekspert qrupunun üzvü olan 40 alimin məqsədi süni intellektdən istifadə sahəsində mövcud olan boşluğu aradan qaldırmaq, habelə bu texnologiyanın iqtisadiyyatlara və cəmiyyətlərə real təsirini qiymətləndirməkdir. Bu, ölkələrə bərabər şəraitdə eyni səviyyədə hərəkət etməyə imkan verəcək. Ekspertlər BMT də daxil olmaqla, heç bir hökumətdən, şirkətdən və ya qurumdan asılı olmayan elmi qiymətləndirmələr aparacaqlar.
Bu arada Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (BƏT) və Beynəlxalq Elektrorabitə İttifaqının (BEİ) birgə araşdırmasında bildirilib ki, Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi məzmun moderatorlarından tutmuş rəqəmsal platformalarda işləyən kuryerlərə və sürücülərə qədər müxtəlif peşə sahiblərinin iş şəraitinə getdikcə daha çox təsir göstərir. Yaşadıqları ölkədən asılı olmayaraq, bu işçilər həddindən artıq təzyiq, daimi monitorinq, aşağı əməkhaqqı və əqli sağlamlıq riskləri ilə üzləşirlər.
Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının iqtisadi və sosial siyasət direktoru Evelin Astorun sözlərinə görə, lazımi tənzimləmə olmadan, süni intellekt işçilərin təhlükəsizliyinə təhdidlər də daxil olmaqla mövcud riskləri daha da artıra bilər. Kembric Universitetinin 2025-ci ildə dərc etdiyi bir araşdırma göstərib ki, Böyük Britaniyada sürücülərin və kuryerlərin təxminən üçdə ikisi “ədalətsiz rəy” və avtomatlaşdırılmış sistemlər tərəfindən müəyyən edilən cədvəl dəyişiklikləri səbəbindən narahatlıq keçirir.
BEİ-nin nümayəndəsi Bilal Camusi süni intellektdən artıq işə qəbul və xidmətlərə çıxışa təsir edən sistemlərdə istifadə olunduğunu xatırladıb. O, bu cür qərarların etibarlılığını və şəffaflığını təmin etmək üçün texniki standartların və təlimlərin hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb.
BƏT və BEİ “Xeyirxahlıq üçün süni intellekt” platforması və Sosial Ədalət üzrə Qlobal Koalisiya da daxil olmaqla, süni intellektin əmək bazarına təsirini tənzimləmək üçün qlobal yanaşmaların hazırlanmasına yönəlmiş beynəlxalq təşəbbüsləri təşviq edir. BMT vurğulayır ki, bu sistemin aradan qaldırılacaq əsas çətinliyi süni intellektin insan potensialını açması, işçilərin təhlükəsizliyini və rifahını təmin etməsidir.