Borrel: Avropa Trampla dəyişəcək geosiyasi reallıqlara hazır olmalıdır

Avropa İttifaqının (Aİ) Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Cozep Borrel bəyan edib ki, Avropa Donald Trampın ABŞ-ın 47-ci prezidenti seçilməsindən sonra dəyişə biləcək geosiyasi reallıqlara hazır olmalıdır.

Bizimyol.info "AA"ya istinadən xəbər verir ki, Avropa Parlamentinin (AP) Brüsseldə keçirilən Baş Assambleyasında ABŞ-da keçirilən prezident seçkilərinin nəticələrinin Aİ-ABŞ münasibətlərinə təsiri ilə bağlı sessiya keçirilib.

Aİ Komissiyası adından danışan Borrell ABŞ-dakı dəyişikliyin qlobal dinamikaya təsir edəcəyini və bu vəziyyətin Aİ-ABŞ münasibətlərində ciddi dəyişikliklərə səbəb olacağını bildirib.

Borrell Trampın seçki kampaniyası zamanı verdiyi mesajların transatlantik iqtisadiyyatları və münasibətləri çətin vəziyyətə sala bilsə də, vəzifəyə gəldikdən sonra fərqli siyasət yürüdə biləcəyini xatırladıb və bu səbəbdən gələcəklə bağlı spekulyasiyalara yol verilməməsi lazım olduğunu qeyd edib.

Borrell: “Prezident Trampın hansı addımlar atacağı ilə bağlı spekulyasiya edə bilmərəm. Bircə onu deyə bilərəm ki, baş verə biləcək hadisələrə hazır olmalı, sakit və ayıq qalmalıyıq. Avtomobil işığına düşmüş dovşan kimi iflic olduğumuz təəssüratı yaratmamalıyıq”, - deyib.

Trampın ilk dövründən bəri Avropanın müdafiə xərclərinin yavaş artmasına işarə edən Borrell deyib: “Trampın yenidən seçilməsi bizim təhlükəsizliyimizi gücləndirməli və öz taleyimizi öz əlimizə almalı olduğumuzun əyani nümayişi olmalıdır”.

Borrell: “Bu, dünyanın sonu deyil, fərqli bir dünyanın başlanğıcıdır”, - deyərək, Aİ-ni buna hazır olmağa və yeni geosiyasi reallıqlara uyğunlaşmağa dəvət edib.

Tramp administrasiyası dövründə ABŞ-ın Ukraynaya verdiyi dəstəkdə mümkün dəyişikliklərlə bağlı narahatlıqlara toxunan Borrell, Avropanın Ukraynaya dəstəyini davam etdirərək vədlərini yerinə yetirməli və lazım gələrsə, dondurulmuş Rusiya aktivlərindən əldə edilən gəlirdən Ukrayna üçün istifadə etməli olduğu fikrini yenidən gündəmə gətirib. Borrell bəyan edib ki, Aİ müdafiə baxımından yalnız NATO-dan asılı olan iqtisadi birlik olaraq qalmamalı, əksinə, “strateji kompası” gücləndirməli, NATO-nu tamamlayan hərbi rolu öz üzərinə götürməli və Avropanın öz təhlükəsizlik maraqlarını müstəqil şəkildə qoruya bilməsini təmin etməlidir.

Ali Nümayəndə: “Aİ təkcə iqtisadi birlik deyil, həm də siyasi birlikdir və bizim müdafiə ilə bağlı da öhdəliklərimiz var. Bu, təkcə silah və sursat istehsalı ilə bağlı deyil. Söhbət bununla da bağlıdır, lakin təkcə bununla bitmir və biz təhlükəsizliyimizi həmişəlik kənara ata bilmərik. Düşünürəm ki, seçilmiş prezident Tramp qarşısında bunu etməliyik”, - deyə qeyd edib.

Sessiyada çıxış edən liberal və sağ mərkəzçi deputatlar ABŞ-ın siyasətində, xüsusən də ticarət, təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində mümkün dəyişikliklərlə bağlı bir sıra narahatlıqlarını ifadə edərək, bu çağırışların öhdəsindən gəlmək üçün Avropanın iqtisadi, hərbi və strateji muxtariyyətini gücləndirməyə çağırıblar.

ABŞ-ın yeni administrasiyası dövründə mümkün diplomatik dəyişikliklərə işarə edən qanunvericilər, Ukraynaya dəstəyin davam etməli olduğunu, Vaşinqtonu isə iqlim dəyişikliyi, Yaxın Şərq və Yaxın Şərq kimi məsələlərdə mümkün fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Çin ilə əlaqələrdə “strateji, lakin ehtiyatlı yanaşma”nın qəbul edilməsinə çağırıblar.

Digər tərəfdən, ifrat sağçı deputatlar Trampın seçkilərdəki qələbəsindən məmnun olduqlarını ifadə edərək, “ölkənin suverenliyini müdafiə edən” Trampın seçilməsinin Avropaya nümunə olması lazım olduğunu bildiriblər.

"Euronews"un adı açıqlanmayan AB rəsmiləri və diplomatlarına əsaslanaraq verdiyi xəbərə görə, bu gün səfirlər səviyyəsində keçirilən görüşdə Borrell İsraillə siyasi danışıqların dayandırılması təklifini gündəmə gətirib. Borrelin noyabrın 18-də keçiriləcək Aİ Xarici İşlər Nazirləri toplantısında Qəzza zolağında insan haqları və beynəlxalq hüququn pozulması iddialarına istinad edərək, öz təklifini müzakirə edəcəyi gözlənilir.

Təklifin həyata keçirilməsi üzv dövlətlər arasında yekdilliklə mümkün olsa da, İsrail-Fələstin məsələsində İttifaq daxilindəki parçalanmalar səbəbindən razılığın əldə olunması mümkün hesab edilmir. Mənbələr bildiriblər ki, görüşdə çıxış edən səfirlərin əksəriyyəti təkliflə bağlı mənfi fikirlər bildiriblər.

Mənbələrdən biri: “Bu təklif, ilk növbədə, münasibətlərdə nəyinsə səhv getdiyinə dair siyasi siqnaldır. Bu həm də İsraili nəhayət öz hərəkətlərini izah etməyə və onlara haqq qazandırmağa məcbur etmək üçün bir yol olardı”, - deyə bildirib.

İspaniya və İrlandiya fevralın 14-də Aİ Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyenə məktub göndərərək Aİ-İsrail Assosiasiya Sazişində nəzərdə tutulan insan hüquqları və demokratik prinsiplərlə bağlı öhdəliklərin pozulub-pozulmadığına “təcili yenidən baxılmasını” istəyib, lakin bu məsələ ilə bağlı heç bir addım atılmayıb.

2000-ci ilin iyununda qüvvəyə minən Aİ-İsrail Assosiasiya Sazişi İsrailə Aİ bazarında bir çox imtiyazlar verir və eyni zamanda siyasi və mədəni dialoqun əsasını təşkil edir.

İspaniya və İrlandiya liderlərinin də istinad etdiyi sazişin ikinci maddəsi İsraildən insan haqlarına və demokratik prinsiplərə hörmət etməyi tələb edir.

Qadir, Bizimyol.info