Boşanmadan da əmlakı bölə bilərsiniz

“İnsanlar birgəyaşayış mexanizmini rəsmiyyətə çevirmək qərarına gələrək ailə institutunun əsas təməlini formalaşdıraraq evlənirlər”. 

Bu sözləri Azad Vətən Partiyası (AzVP) sədrinin hüquqi məsələləri üzrə müşaviri Tacəddin Əyyubov “Cümhuriyət”-ə açıqlamasında deyib. O bildirib ki, cütlüklər evlənərək məsuliyyət anlayışlarını qanuni çərçivəyə yerləşdirirlər: 

“Kişi və qadın ailə qurduqdan sonra qarşılıqlı öhdəlikləri qəbul edərək evlilik müəssisəsini formalaşdırır. Lakin bəzən yaşanan anlaşılmazlıqlar ailənin davamlılığını mümkünsüz etdiyi üçün boşanmalar artır. Nəticədə, ailə dağılır, arzuolunmayan və cəmiyyətin təməlini sarsıdan boşanma reallaşır. Boşanma zamanı ilk mübahisə predmetlərindən olan əmlak mübahisələri yaranır. Əmlak mübahisələri isə qüvvədə olan Mülki və Ailə Məcəlləsinin tələblərinə uyğun öz həllini tapmalıdır. Mülki və Ailə Məcəlləsində əks olunduğu kimi, ərlə-arvadın nikah dövründə qazandıqları əmlak onların ümumi mülkiyyətidir”. 

Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında bağlanmış nikah müqaviləsində və ya onların arasında olan razılaşmada başqa qayda nəzərdə tutulması isə istisna haldır: 

“Nikaha girməzdən əvvəl tərəflərin hər birinə mənsub olmuş, yaxud onlardan birinin nikah dövründə hədiyyə kimi və ya vərəsəlik qaydasında aldığı əmlak onun öz mülkiyyətidir. Məsələn, kişiyə babasından vərəsəlik qaydasında verilmiş mənzil, yaxud qadına toy hədiyyəsi kimi verilmiş zinət əşyaları onların öz mülkiyyəti hesab olunduğundan birgə mülkiyyət sayılmır. Fərdi istifadə olunan əşyalar - paltar, ayaqqabı və s. əşyalar ümumi vəsait hesabına əldə edilmiş olsa belə, həmin əşyadan istifadə edən şəxsin öz mülkiyyəti hesab olunur. 

Boşanma zamanı ər və arvadın əmlakının bölünməsi vaxtı uşaq varsa, nikah dövründə ev təsərrüfatı ilə, uşaqlara qulluq etməklə məşğul olduğundan və digər üzrlü səbəblərə görə müstəqil qazancı olmayan ər (arvad) də ümumi əmlak üzərində hüquqa malikdir. Ümumi əmlakın bölünməsi istər nikah dövründə, istərsə də nikah pozulduqdan sonra qarşılıqlı razılaşma ilə, razılaşma olmadıqda məhkəmə qaydasında həyata keçirilir.

Məhkəmə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların mənafeyini və ərin (arvadın) diqqətəlayiq mənafeyini, o cümlədən ər və ya arvaddan biri üzrsüz səbəbdən gəlir əldə etmədiyi və ya birgə mülkiyyəti ailənin mənafeyinə zidd olaraq sərf etdiyi halları da nəzərə alıb onların birgə mülkiyyətinin bölünməsi zamanı payları bərabər bölməyə bilər”. 

Tacəddin Əyyubov diqqətə çatdırıb ki, ər və arvad arasında boşanmadan sonra yaranan mübahisələrin önəmli qismi daşınmaz əmlakın bölgüsü ilə bağlı olur: 

“Ev və torpaq sahəsi və ya digər növ daşınmaz əmlak birgə nikah dövründə əldə edilibsə, boşanmadan sonra ər və ya arvad məhkəmə qaydasında həmin əmlakın bir hissəsini və ya ona çatası hissəsini pul şəklində əldə edə bilər. Əgər qadın nikaha daxil olduqdan sonra ərin və ya ailə üzvlərinin birinin evinə qeydiyyata düşübsə, nikaha xitam verildikdən sonra arvadın həmin evdə yaşamaq hüququ var. 

Daşınmaz əmlakın mülkiyyətçisi şəxsi öz mənzilindən qeydiyyatdan çıxarmaq üçün ilk növbədə məhkəmə qaydasında qeydiyyatdan çıxarmaq istədiyi şəxsə real miqdarda kompensasiya ödəməklə onun istifadə hüququna xitam verməli, daha sonra ümumi qaydada onun qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməlidir. Tutaq ki, ər və ya arvad birgə nikahda olan zaman bankdan kredit götürüb. Boşanandan sonra krediti götürən tərəf sübut etsə ki, həmin məbləğ birgə təsərrüfat aparılan zaman ailənin saxlanılmasına sərf edilib, o zaman qarşı tərəfdən həmin kreditin müəyyən hissəsini ödəməyi tələb edə bilər”. 

Ekspert qeyd edib ki, boşanmadan da əmlak bölgüsü mümkündür: 

“Əmlak bölgüsünün aparılması boşanma olmadan da mümkündür. Yaşadığımız müasir dövrdə nikaha daxil olan cütlüklərlərdən bir çoxu müqavilə bağlayırlar. 

Gələcəkdə yarana biləcək mübahisələrin qarşısının alınmasında bu müqavilə çox doğru vasitədir. Nikah müqaviləsi ər və arvadın mövcud olan və gələcəkdə əldə edəcəkləri əmlaka dair bağlana bilər. Ər-arvad nikah müqaviləsində bir- birinin qarşılıqlı saxlanılması, bir -birinin gəlirlərində iştirak üsulları, hər birinin ailə xərclərində iştirak qaydası ilə bağlı hüquq və vəzifələrini, nikah pozulduqda hər birinə düşəcək əmlak münasibətlərinə dair hər hansı başqa müddəanı müəyyənləşdirmək hüququna malikdirlər. Nikah müqaviləsi nikahın bağlanmasının dövlət qeydiyyatına qədər, eləcə də nikah dövründə istənilən vaxt bağlana bilər”. 

Elmir
​​​​​​"Cebheinfo.az"