BP şirkəti Azərbaycan neftinin satışından nə qədər qazanc əldə edib?

BP şirkəti Azərbaycandakı neft və qaz layihələrindən əldə etdiyi dəqiq xalis gəliri (mənfəəti) ayrıca bir rəqəm kimi ictimaiyyətə açıqlamır.

Azpost.info bildirir ki, bunun əvəzinə, şirkət qlobal maliyyə hesabatlarında bütün regionlar üzrə ümumi gəlirlərini təqdim edir, Azərbaycanda isə yalnız hasilat həcmləri və xərclərini bölüşür.

BP-nin əldə etdiyi qazancın miqyasını Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişlərinin (PSA) şərtlərinə və ümumi göstəricilərə əsasən təxmin etmək olar.

Şirkət Azərbaycanın neft və qaz layihələrində ən böyük xarici səhmdardır və hasil edilən karbohidrogenlərin satışından öz payına düşən hissəni birbaşa gəlir kimi götürür.

BP “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) neft yatağı üzrə layihdə 30,37% paya sahibdir və əsas operatordur. İndiyədək yataqdan hasil edilən 500 milyon tondan çox neftin təxminən üçdə biri bu şirkətin mənfəət nefti və xərclərinin ödənilməsi payına düşüb.

BP nəhəng “Şahdəniz” qaz yatağı layihəsində 29,99% pay ilə fəaliyyət göstərir. Mənfəətin Hesablanma Mexanizmi Sazişlərin şərtlərinə görə, satılan neftdən gələn gəlir ilk növbədə bp və tərəfdaşlarının qoyduğu milyardlarla dollarlıq investisiya xərclərini (Capital Expenditure) və əməliyyat xərclərini (Operating Expenditure) ödəməyə yönəldilir.

Xərclər tam çıxıldıqdan sonra yerdə qalan mənfəət nefti Azərbaycan dövləti və konsorsium üzvləri arasında bölünür.

Azərbaycan dövlətinin təkcə AÇG layihəsindən bu günə qədər əldə etdiyi birbaşa gəlir 140 milyard dollardan çoxdur. Layihədəki pay bölgüsünü, neftin dünya bazarındakı illik qiymət dəyişmələrini və BP-nin 30 illik fəaliyyətini nəzərə alsaq, şirkətin Azərbaycan layihələrindən qazandığı ümumi bruto gəlirin (xərclər daxil olmaqla) on milyardlarla dollar olduğu aydındır.

Azərbaycanın neft-qaz sənayesinin ən böyük xarici investoru olan “British Petroleum” ölkədə fəaliyyət göstərdiyi 30 ildən artıq dövr ərzində tərəfdaşları ilə birlikdə nəhəng həcmdə sərmayə yatırıb.

Şirkətin və rəsmi mənbələrin rəqəmlərinə əsasən, BP özü və tərəfdaşları adından (“Azəri-Çıraq-Günəşli”, “Şahdəniz”, Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Cənubi Qafqaz Boru Kəməri) Azərbaycanda operatoru olduğu layihələrə indiyədək 89 milyard ABŞ dollarından çox sərmayə qoyub.

Şirkət təkcə neft-qaz infrastrukturuna deyil, həm də yerli icmaların inkişafı, təhsil, mədəni irsin qorunması və idman layihələrinə 115 milyon dollardan çox birbaşa və müştərək vəsait ayırıb.

Samir Abdulla

AzPost.az