Icma.az
close
up
RU
Yüksək qan təzyiqi yaddaşı pozur

Yüksək qan təzyiqi yaddaşı pozur

Saglamolun portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Sosial aktivlik zehni gücləndirir

Alimlər demensiya riskini müəyyənləşdirmək üçün xüsusilə aşağı və orta gəlirli ölkələrin əhalisi nəzərə alınmaqla hazırlanmış yeni, sadə qiymətləndirmə modeli yaradıblar. Beş əsas göstəriciyə əsaslanan bu üsul yaşlı insanlarda xəstəliyin inkişaf ehtimalını əvvəlcədən qiymətləndirməyə imkan verir.

Northumbria Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu tərəfindən hazırlanan modelin əhəmiyyəti ondadır ki, dünyada demensiya ilə yaşayan insanların təxminən 60 faizi aşağı və orta gəlirli ölkələrin payına düşür. Lakin indiyədək istifadə edilən risk qiymətləndirmə vasitələrinin əksəriyyəti yüksək gəlirli ölkələrin əhalisi əsasında hazırlanıb və digər regionlarda eyni dərəcədə effektiv nəticə vermir.

Yeni model 11 mindən çox yaşlı insanın məlumatları əsasında, üç qitədə yerləşən yeddi ölkədə sınaqdan keçirilib. Onun tətbiqi üçün qan analizi, beyin müayinəsi və ya xüsusi tibbi avadanlıq tələb olunmur. Risk göstəricilərini müəyyənləşdirmək üçün insanla sadə söhbət aparmaq kifayətdir.

Qiymətləndirmə beş əsas amilə əsaslanır:

1. Yaş: Ən güclü risk göstəricisidir. Xüsusilə 70 yaşdan sonra risk artır, 80 yaşdan etibarən isə bu artım daha nəzərəçarpan olur.

2. Sosial aktivlik: Ailə üzvləri və dostlarla ünsiyyət, digər insanlarla birgə yaşamaq, ictimai və sosial fəaliyyətlərdə iştirak nəzərə alınır.

3. Fiziki aktivlik: Gündəlik hərəkətlilik, gəzinti, ev işləri və digər fiziki fəaliyyətlər qiymətləndirilir.

4. Yüksək qan təzyiqi: Nəzarətsiz hipertoniya zamanla beynin qan damarlarına zərər verərək demensiya riskini artıra bilər.

5. Pul idarəetməsində çətinlik: İnsanın maliyyə məsələlərini əvvəlki kimi idarə edə bilməməsi, gündəlik həyatda yaranan koqnitiv dəyişikliklərin erkən əlamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Hər göstəriciyə müəyyən bal verilir və ümumi nəticə 0–9 bal arasında dəyişir. Tədqiqatın nəticələrinə görə, 0 bal toplayan şəxsin növbəti üç il ərzində demensiyaya tutulma ehtimalı təxminən 1 faiz, 9 bal toplayan şəxsdə isə bu göstərici 19 faizə yaxındır.

Modelin dəqiqlik göstəricisi 0,75 olub. Bu nəticə onun elmi tədqiqatlarda istifadə üçün klinik baxımdan əhəmiyyətli potensiala malik olduğunu göstərir.

Tədqiqat müəllifləri xüsusi vurğulayırlar ki, yeni alət hazırda ümumi əhali üçün rutin tibbi skrininq vasitəsi deyil. Əsas məqsəd demensiya riski yüksək olan insanları müəyyənləşdirmək, onları gələcək tədqiqatlara və klinik sınaqlara cəlb etməkdir.

Alimlər modelin Cənubi Asiya, Yaxın Şərq, Şimali Afrika və Saxaradan cənubda yerləşən Afrika ölkələrində də əlavə yoxlanılmasına ehtiyac olduğunu bildirirlər.

Mənbə: News-Medical

Saglamolun.Az


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:299
embedMənbə:https://saglamolun.az
archiveBu xəbər 03 Noyabr 2026 11:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Qış üçün C vitamini ehtiyatını hansı məhsullardan toplamaq olar?

12 Noyabr 2026 22:45see320

Putin və Tramp Çində Rusiya Ukrayna münaqişəsinin müzakirəsini davam etdirəcəklər

12 Noyabr 2026 21:53see279

Autizm xəstəsi olan uşaq məktəbə götürülmür (Video)

12 Noyabr 2026 21:36see273

Diz oynaqlarının ağır IV dərəcəli osteoartrozu olan pasiyentin hər iki dizi tək anesteziya ilə eyni anda əməliyyat olunub

13 Noyabr 2026 12:17see260

Azərbaycan ilə Ermənistan arasında işçi qrupları yaradılıb

12 Noyabr 2026 21:29see255

Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında əlaqələr müzakirə edildi

13 Noyabr 2026 00:52see253

Ayxan Abbasov: İnanıram ki, sabah vacib qələbəni qazanacağıq

13 Noyabr 2026 05:39see244

“Santyaqo Bernabeu”da FIFA rəsmiləri ilə görüş keçirilib

13 Noyabr 2026 05:12see244

Vaşinqtonda atışmanın təfərrüatları məlum olub

13 Noyabr 2026 02:26see240

Kartından şübhəli ödənişlər aparıldı, bankdan isə ziddiyyətli cavablar aldı

13 Noyabr 2026 19:58see222

Kişilərdə ginekomastiya: Səbəbləri, müalicəsi və əməliyyat üsulları

13 Noyabr 2026 12:52see219

Gəzinti və güc məşqləri sümükləri möhkəmləndirmək üçün kifayət etməyə BİLƏR

13 Noyabr 2026 13:29see217

Payızda bu 2 qida mütləq yeyilməlidir

13 Noyabr 2026 15:46see213

Niyə payızda çox yorğun oluruq?

13 Noyabr 2026 19:47see208

Qanınızı qatılaşdıran 2 əsas səbəb

13 Noyabr 2026 16:19see208

Pullar Amerikadan Avropaya axır Qlobal maliyyə xəritəsi dəyişir?

13 Noyabr 2026 16:35see202

Psixoloqlar artırılmalıdır, 1000 nəfərə biri düşür Nazir müavini

13 Noyabr 2026 18:54see202

Özünü xalq təbabəti ilə müalicə edir

13 Noyabr 2026 14:48see195

Miqrantlardan assimilyasiya tələbi: Rusiyanın miqrasiya siyasətindəki ziddiyyətlər

13 Noyabr 2026 20:18see184

Yolumuzu çiyin çiyinə davam etdiririk

14 Noyabr 2026 01:31see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri