Braziliyalı nazir dezinformasiya və iqlim dəyişikliyinin inkarı ilə mübarizə üzrə struktur həllərinin qəbuluna çağırıb

Bakı, 27 oktyabr, AZƏRTAC

Braziliya iqlim dezinformasiyasına qarşı qlobal səylərin təşviqi sahəsində lider ölkədir, eyni zamanda, iqlimşünaslığın inkarına və feyk məlumatların yayılmasına cavab olaraq ictimaiyyətin etibarlı informasiyaya çıxışını təmin edən “informasiya bütövlüyü” məsələsini qaldıran ilk dövlətlərdən biri olub. İnformasiya etibarlılığının təmin edilməsi təşəbbüsləri “COP30 Mutirão”nun bir hissəsidir və iqlim dezinformasiyasına cavab olaraq Gündəliyin məqsədlərinə ilk dəfə daxil edilib.

AZƏRTAC-ın COP30 iqlim sammitinin rəsmi internet saytına istinadla verdiyi xəbərə görə, bunu Braziliya Respublikası Prezidenti yanında Rəqəmsal Siyasət Katibliyinin müşaviri Nina Santos qeyd edib.

O vurğulayıb: “G20 sammitində fəal şəkildə müzakirə olunan bu mövzu, noyabr ayında Belemdə (Para ştatı, Braziliya) keçiriləcək 30-cu BMT İqlim Dəyişikliyi Konfransı (COP30) ərəfəsində yenidən ön plana çıxır. İnformasiyanın etibarlılığı məsələləri ilk dəfə olaraq COP Fəaliyyət Gündəliyinə rəsmi olaraq daxil ediləcək”.

N.Santosun sözlərinə görə, dezinformasiya və iqlim dəyişikliyinin inkarı təcrid olunmuş hadisələr deyil, bir “struktur problemidir”. O əlavə edib: “Bəzən dezinformasiya ilə mübarizədən danışarkən, insanlar fərdi hekayələrə çox diqqət yetirirlər. Lakin bu, fərdi məsələ deyil, sistem problemidir. Buna görə də bizə struktur həlləri lazımdır”.

O, iqlim dəyişikliyinin inkarının artmasının demokratiyanı, elmi və institutları sarsıtmağa yönəlmiş qlobal trendin bir hissəsi olduğunu bildirib.

2024-cü ildə Braziliya BMT, UNESCO, BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyası (UNFCCC) və Çili, Danimarka, Fransa, Mərakeş, Birləşmiş Krallıq, İsveç hökumətlərinin dəstəyi ilə İqlim Dəyişikliyi Etibarlılığı üzrə Qlobal Təşəbbüsü başlatdı. Təşəbbüs dezinformasiyaya və iqlim fəaliyyətinin zəiflədilməsinə yönəlmiş kampaniyalara qarşı konkret həll yollarını müəyyən etmək və həyata keçirmək məqsədi daşıyır.

“Braziliya bu məsələni ilk dəfə G20 çərçivəsində rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə işçi qrupunun iclasında qaldırdı və daha sonra BRICS və Merkosur forumlarında müzakirə edildi. İndi Braziliyada keçiriləcək COP30-da informasiya etibarlılığı mövzusu ilk dəfə konfransın gündəliyində olacaq”, - deyə N. Santos bildirib.

Katibliyin müşaviri vurğulayıb ki, Braziliya rəqəmsal platformaların tənzimlənməsi və media savadlılığının təşviqi də daxil olmaqla, informasiya etibarlılığı siyasətinin təşviqində qlobal lider kimi özünü təsdiqləyib.

O əlavə edib: “Etibarlı məlumatların yayılmasını və insanların gündəlik həyatlarında doğru məlumatlar əsasında qərarlar qəbul etmələrini təmin etmək üçün məhz bu cür struktur tədbirlərə ehtiyacımız var”.

Onun sözlərinə görə, bu prosesin vacib bir hissəsi əhali arasında təhsil və rəqəmsal savadlılıq, texnologiyaların necə işlədiyini, məlumatların necə yayıldığını və mənbələrin necə yoxlanılacağını anlamaqdır. Bu, təkcə dezinformasiyanın deyil, həm də rəqəmsal saxtakarlığın qarşısını almağa kömək edir.

Bütün bu məqsədləri dəstəkləmək üçün UNESCO-da etibarlı iqlim məlumatlarını təmin edən tədqiqat, araşdırma jurnalistikası və kommunikasiya layihələrinin maliyyələşdirilməsinə yönəlmiş xüsusi qlobal fond yaradılıb. Braziliya bu məqsəd üçün 1 milyon dollar (bu il 600 min dollar və gələn il 400 min dollar) vəsait ayıran ilk donor ölkə oldu.

COP30-da iqlim məlumatlarının etibarlılığı təşəbbüsü hökumətləri, biznesləri, akademikləri və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarını iqlim sazişlərinin həyata keçirilməsini dəstəkləmək üçün geniş hərəkat olan “İqlim Müqaviləsi” (“Climate Mutirão”) çərçivəsində səylərini birləşdirməyə çağıran Fəaliyyət Gündəliyinə daxil ediləcək. Gündəliyə altı tematik sahə və 30 əsas məqsəd daxildir. Bunlara müxtəlif sahələri əhatə edən kəsişən mövzu kimi informasiya etibarlılığı da daxildir. Artıq iqlim kommunikasiyalarının keyfiyyətini və etibarlılığını artırmağa yönəlmiş real dünya layihələrini və tədqiqatlarını təqdim edən rəqəmsal platforma - “Granary of Solutions”a daxil edilən 27 ölkədən 123 təşəbbüs dəstəklənib.

Nina Santos qeyd edib: “Biz hökumətlərin, QHT-lərin, universitetlərin və sosial hərəkatların uğurlu təşəbbüslərini nümayiş etdiririk. Bunlar miqyaslanma və beynəlxalq əməkdaşlıq üçün nümunə ola bilər”.

Bundan başqa, sözügedən təşəbbüs COP30 Tematik Günləri zamanı təqdim olunacaq - 12 və 13 noyabr 2025-ci il tarixlərində konfransın Yaşıl və Mavi Zonalarında ekspertlərin, hökumətlərin və vətəndaş cəmiyyətinin iştirakı ilə müzakirələr və panellər keçiriləcək. Məqsəd iqlim fəaliyyəti kontekstində dezinformasiya ilə mübarizəyə qlobal yanaşmaları gücləndirmək və informasiya etibarlılığı üçün siyasətlər hazırlamaqdır.