Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Bu balıq bir neçə ay oksigensiz yaşaya bilər: Bunu necə edir?

Bu balıq bir neçə ay oksigensiz yaşaya bilər: Bunu necə edir?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Bir çox onurğalılar üçün oksigen çatışmazlığı hətta balıqlar üçün belə ölüm hökmüdür. Bununla belə, demək olar ki, hər hansı digər canlını öldürə biləcək şəraitdə müntəzəm olaraq sağ qalan bir kiçik şirin su balığı var.

Qaynarinfo xəbər verir ki, təkamül bioloqu Skott Travers "Forbes"ə adi xaç sazanı (Carassius carassius) haqqında danışıb. Bu balıq oksigensiz həftələrlə və hətta aylarla yaşaya bilər.

Adi sazan oksigensiz necə yaşayır?

"Journal of Experimental Biology" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada bildirilir ki, adi sazan Şimali Avropa və Asiyadakı gölməçələrdə və göllərdə yaşayır və onların bir çoxu qış aylarında donur. Qışın ortalarına qədər bu sular tamamilə oksigensiz hala gəlir.

Bir çox balıq qışda Şimali Avropa və Asiyadakı gölməçələrdən və göllərdən köç edir, əks halda boğulacaqdılar. Lakin adi sazan yerində qalır.

Tədqiqat əksər heyvanlar üçün oksigenin mitoxondrial tənəffüsdə son elektron qəbuledicisi kimi xidmət etdiyini vurğulayır. Onsuz elektron daşınması zənciri dayanır, adenozin trifosfatın (bütün canlı hüceyrələr üçün universal enerji mənbəyi) istehsalı dayanır və hüceyrələr anaerob qlikolizə keçmək məcburiyyətində qalırlar. Bu proses çox az enerji verir və eyni zamanda tez bir zamanda zəhərli yan məhsullar istehsal edir.

Travers izah edib ki, əksər onurğalılarda uzun müddət davam edən anaerob metabolizm süd turşusunun yığılmasına, toxuma asidozuna, orqan çatışmazlığına və nəticədə ölümə səbəb olur. Hətta hipoksiyaya davamlı hesab edilən növlər belə oksigensiz uzun müddət yaşaya bilməzlər.

Digər tərəfdən, adi xaç sazanı anaerob metabolizm zamanı laktatın toplanmasına imkan vermir. Bunun əvəzinə, onlar laktatı etanola çevirirlər.

Bu proses ilk dəfə 1980-ci ildə aparılan bir araşdırmada təsvir edilib. Xüsusilə, alimlər oksigen yox olduqda, adi xaç sazanın qlikolizin son məhsullarını laktatın toplanmasından modifikasiya olunmuş mitoxondrial fermentlərdən istifadə edərək etanolun sintezinə yönləndirdiyini aşkar ediblər. Öz növbəsində, balıqlar bu etanolu qəlsəmələri vasitəsilə ətrafdakı suya buraxırlar.

Adi xaç sazanı oksigensiz nə qədər yaşaya bilər?

Bioloq qeyd edib ki, təkcə etanol istehsalı oksigensiz yaşamaq üçün kifayət deyil. Bu mürəkkəb tullantıların atılması sistemi ilə belə, enerji istehlakı əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmalıdır.

2021-ci ildə aparılan başqa bir araşdırmada adi xaç sazanın anoksiya zamanı dərin metabolik depressiyaya məruz qaldığı bildirilir. Bu müddət ərzində balığın ürək döyüntüsü yavaşlayır, hərəkəti azalır və böyüməsi dayanır.

Bu müddət ərzində adi xaç sazanın metabolizmi normal səviyyənin 10 faizindən azına düşə bilər. Həddindən artıq aktivliyin qarşısını almaq üçün neyronlarda ion kanalları tənzimlənir. Zülal sintezi də minimuma endirilir və adenozin trifosfat istehlakı ciddi şəkildə tənzimlənir.

Alimlər izah edib ki, bu koordinasiyalı bağlanma anaerob yollarla əmələ gələn məhdud miqdarda adenozin trifosfatın bir neçə ay ərzində əsas hüceyrə funksiyalarını dəstəkləməsinə imkan verir. Aşağı temperaturda aparılan laboratoriya təcrübələrində tədqiqatçılar adi xaç sazanının dörd aydan çox oksigensiz yaşadığını müşahidə ediblər. Lakin təbiətdə bu müddət temperaturdan, enerji ehtiyatlarından və bədən ölçüsündən asılı olacaq.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 16 Yanvar 2026 22:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see327

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see323

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see304

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see300

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see282

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see275

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see274

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see269

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see256

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see253

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see245

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see236

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see230

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see226

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see224

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see217

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see207

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see204

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see204

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri