Icma.az
close
up
RU
Menu

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Bu balıq bir neçə ay oksigensiz yaşaya bilər: Bunu necə edir?

Bu balıq bir neçə ay oksigensiz yaşaya bilər: Bunu necə edir?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Bir çox onurğalılar üçün oksigen çatışmazlığı hətta balıqlar üçün belə ölüm hökmüdür. Bununla belə, demək olar ki, hər hansı digər canlını öldürə biləcək şəraitdə müntəzəm olaraq sağ qalan bir kiçik şirin su balığı var.

Qaynarinfo xəbər verir ki, təkamül bioloqu Skott Travers "Forbes"ə adi xaç sazanı (Carassius carassius) haqqında danışıb. Bu balıq oksigensiz həftələrlə və hətta aylarla yaşaya bilər.

Adi sazan oksigensiz necə yaşayır?

"Journal of Experimental Biology" jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada bildirilir ki, adi sazan Şimali Avropa və Asiyadakı gölməçələrdə və göllərdə yaşayır və onların bir çoxu qış aylarında donur. Qışın ortalarına qədər bu sular tamamilə oksigensiz hala gəlir.

Bir çox balıq qışda Şimali Avropa və Asiyadakı gölməçələrdən və göllərdən köç edir, əks halda boğulacaqdılar. Lakin adi sazan yerində qalır.

Tədqiqat əksər heyvanlar üçün oksigenin mitoxondrial tənəffüsdə son elektron qəbuledicisi kimi xidmət etdiyini vurğulayır. Onsuz elektron daşınması zənciri dayanır, adenozin trifosfatın (bütün canlı hüceyrələr üçün universal enerji mənbəyi) istehsalı dayanır və hüceyrələr anaerob qlikolizə keçmək məcburiyyətində qalırlar. Bu proses çox az enerji verir və eyni zamanda tez bir zamanda zəhərli yan məhsullar istehsal edir.

Travers izah edib ki, əksər onurğalılarda uzun müddət davam edən anaerob metabolizm süd turşusunun yığılmasına, toxuma asidozuna, orqan çatışmazlığına və nəticədə ölümə səbəb olur. Hətta hipoksiyaya davamlı hesab edilən növlər belə oksigensiz uzun müddət yaşaya bilməzlər.

Digər tərəfdən, adi xaç sazanı anaerob metabolizm zamanı laktatın toplanmasına imkan vermir. Bunun əvəzinə, onlar laktatı etanola çevirirlər.

Bu proses ilk dəfə 1980-ci ildə aparılan bir araşdırmada təsvir edilib. Xüsusilə, alimlər oksigen yox olduqda, adi xaç sazanın qlikolizin son məhsullarını laktatın toplanmasından modifikasiya olunmuş mitoxondrial fermentlərdən istifadə edərək etanolun sintezinə yönləndirdiyini aşkar ediblər. Öz növbəsində, balıqlar bu etanolu qəlsəmələri vasitəsilə ətrafdakı suya buraxırlar.

Adi xaç sazanı oksigensiz nə qədər yaşaya bilər?

Bioloq qeyd edib ki, təkcə etanol istehsalı oksigensiz yaşamaq üçün kifayət deyil. Bu mürəkkəb tullantıların atılması sistemi ilə belə, enerji istehlakı əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmalıdır.

2021-ci ildə aparılan başqa bir araşdırmada adi xaç sazanın anoksiya zamanı dərin metabolik depressiyaya məruz qaldığı bildirilir. Bu müddət ərzində balığın ürək döyüntüsü yavaşlayır, hərəkəti azalır və böyüməsi dayanır.

Bu müddət ərzində adi xaç sazanın metabolizmi normal səviyyənin 10 faizindən azına düşə bilər. Həddindən artıq aktivliyin qarşısını almaq üçün neyronlarda ion kanalları tənzimlənir. Zülal sintezi də minimuma endirilir və adenozin trifosfat istehlakı ciddi şəkildə tənzimlənir.

Alimlər izah edib ki, bu koordinasiyalı bağlanma anaerob yollarla əmələ gələn məhdud miqdarda adenozin trifosfatın bir neçə ay ərzində əsas hüceyrə funksiyalarını dəstəkləməsinə imkan verir. Aşağı temperaturda aparılan laboratoriya təcrübələrində tədqiqatçılar adi xaç sazanının dörd aydan çox oksigensiz yaşadığını müşahidə ediblər. Lakin təbiətdə bu müddət temperaturdan, enerji ehtiyatlarından və bədən ölçüsündən asılı olacaq.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:222
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 16 Yanvar 2026 22:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see379

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see348

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see285

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see275

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see273

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see266

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see245

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see245

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see238

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see237

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see232

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see218

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see214

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see212

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see210

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see180

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see179

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see179

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri