Icma.az
close
up
RU
Bu gün Ümumdünya Serebral İflic Günüdür

Bu gün Ümumdünya Serebral İflic Günüdür

Icma.az, Azertag portalına istinadən məlumat yayır.

Bakı, 6 oktyabr, AZƏRTAC

Hər il oktyabrın 6-sı Ümumdünya Serebral İflic Günü kimi qeyd olunur. Bu gün serebral ifliclə yaşayan insanların, onların ailələrinin, səhiyyə mütəxəssislərinin və icmaların diqqətini maarifləndirməyə, bərabər imkanlara və real dəyişikliklərə yönəldir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, 2026-cı il təqvim gününün mövzusu “Unikal və Birlikdə”dir. Həmin çağırış insanları görmək istədikləri dəyişikliyi müəyyənləşdirməyə və onun həyata keçirilməsinə kömək edə biləcək yerli lider, biznes və ya icma təşkilatı ilə əlaqə yaratmağa dəvət edir. Kampaniyanın diqqət yetirdiyi məsələlər arasında ömür boyu səhiyyə xidmətlərinə çıxış, inklüziv təhsil, köməkçi texnologiyalar, məşğulluq və ictimai həyatda təmsilçilik yer alır.

Serebral iflic nədir?

Serebral iflic hamiləlik dövründə, doğuş zamanı və ya doğuşdansonrakı erkən mərhələdə beynin hərəkət və duruşa cavabdeh sahələrinin zədələnməsi nəticəsində yaranan xroniki, irəliləməyən hərəki pozulmadır. Onun təsirləri insandan insana əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bəzi insanlar müstəqil yeriyə bilir, digərləri isə yerimə vasitələrindən və ya əlil arabasından istifadə edirlər. Bəzi şəxslərə isə ünsiyyət, qidalanma və ya şəxsi qulluq zamanı dəstək lazım ola bilər.

Serebral iflic uşaqlıq dövründə ən geniş yayılmış hərəkət məhdudiyyətlərindən biridir. Qlobal miqyasda onun yayılma göstəricisi 1000 diri doğuşa təxminən 2–3 haldır. Son regional meta-analizlər aşağı və ortagəlirli ölkələrdə bu yükün daha yüksək olduğunu göstərir.

Serebral iflicin növləri

Həkimlər serebral iflici əsasən hərəkət pozuntusunun xüsusiyyətlərinə görə təsnif edirlər. Bunlar aşağıdakılardır:

- Spastik serebral iflic: əzələ sərtliyinin artması hərəkəti çətinləşdirir;

- Diskinetik serebral iflic: qeyri-iradi hərəkətlər və dəyişkən əzələ tonusu ilə xarakterizə olunur;

- Ataksik serebral iflic: tarazlıq, koordinasiya və dəqiq hərəkətlərlə bağlı çətinliklər yaradır;

- Qarışıq serebral iflic: birdən çox tipin xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir.

Spastik serebral iflic ən çox rast gəlinən tipdir və klinik təzahürlərin təxminən 80 faizini təşkil edir.

Səbəbləri və risk faktorları

Serebral iflic inkişaf etməkdə olan beynin hərəkətə nəzarət edən sahələrinin fərqli inkişaf etməsi və ya erkən inkişaf dövründə zədələnməsi nəticəsində yarana bilər. Səbəblər arasında genetik faktorlar, hipoksik-işemik hadisələr, struktur beyin inkişaf qüsurları və ekstremal dərəcədə vaxtından əvvəl doğuş qeyd olunur. Genetik faktorların halların 30 faizədək hissəsində rol oynaya biləcəyi müəyyən edilib.

Vaxtından əvvəl doğuş və aşağı doğum çəkisi də risk faktorlarıdır. Bununla belə, serebral iflic həmişə doğuş zamanı oksigen çatışmazlığından yaranmır və bu amil halların yalnız bir hissəsini izah edir.

Erkən əlamətlər və diaqnostika

Serebral iflicin erkən əlamətləri uşağın inkişafı zamanı özünü göstərə bilər. Bunlara oturma, ayaqüstə durma və ya yerimədə gecikmə, əzələlərin həddindən artıq sərt və ya boş olması, qol və ayaqlarda zəiflik, nəzarətsiz və ya atılma xarakterli hərəkətlər, tarazlıq və koordinasiya çətinlikləri, barmaqların ucunda yerimə və nitqin inkişafında gecikmə daxildir. Həmin əlamətlər digər səbəblərlə də bağlı ola bilər və yalnız onların əsasında serebral iflic diaqnozu qoyulmur.

Diaqnostika uşağın inkişafının, hərəkətlərinin, əzələ tonusunun, reflekslərinin və bədən vəziyyətinin qiymətləndirilməsini əhatə edir. Zərurət olduqda beynin görüntülənməsi və digər müayinələr aparılır. Müasir neyrogörüntüləmə və standartlaşdırılmış neyromotor qiymətləndirmələr, o cümlədən General Movements Assessment, bəzi hallarda serebral iflicin 3 aylıq yaşdan etibarən müəyyənləşdirilməsinə imkan verir.

Erkən müdaxilə və reabilitasiya

Erkən müəyyənləşdirmə uşaqların uyğun terapiya, köməkçi vasitələr və ailə dəstəyinə daha tez çıxış əldə etməsinə imkan yaradır.

Müasir reabilitasiya yanaşmaları yüksək intensivlikli, məqsədyönlü və fərdiləşdirilmiş müdaxilələrə əsaslanır. Məhdudlaşdırıcı hərəkət terapiyası (CIMT) və ikitərəfli əl-bacarıq təlimi kimi yanaşmalar funksional imkanların artırılmasına və neyroplastikliyə əsaslanan bərpaya yönəlib.

Fizioterapiya hərəkət, güc və oynaq hərəkətliliyini dəstəkləyə, əmək terapiyası gündəlik fəaliyyətləri asanlaşdıra, nitq və dil terapiyası isə ünsiyyət imkanlarını inkişaf etdirə bilər. Bəzi hallarda dərman müalicəsi və ya cərrahi müdaxilədən də istifadə olunur.

Hazırda serebral iflicin tam müalicəsi yoxdur. Lakin fərdi şəkildə planlaşdırılmış müalicə və reabilitasiya rahatlığı, funksional imkanları və cəmiyyətdə iştirakı yaxşılaşdıra bilər.

Ömür boyu dəstək və inklüzivlik

Serebral iflic ömür boyu davam edir. İlkin beyin zədələnməsi proqressiv olmasa da, simptomlar və insanın dəstək ehtiyacları zamanla dəyişə bilər. Yetkinlik dövründə hərəkətlilik, ağrı, avadanlıq, oynaq sağlamlığı və gündəlik fəaliyyətlərə yenidən qiymət verilməsi tələb oluna bilər.

Ümumdünya Serebral İflic Gününün əsas məqsədlərindən biri təhsil, səhiyyə, məşğulluq və ictimai həyatda bərabər imkanların təşviqidir. Məktəblərdə, iş yerlərində və ictimai məkanlarda əlçatanlığın təmin edilməsi, ünsiyyətə kifayət qədər vaxt verilməsi və insanların ehtiyac duyduqları uyğunlaşdırmalar barədə birbaşa onlardan soruşulması inklüzivliyin mühüm şərtlərindəndir.

Ümumdünya Serebral İflic Günü serebral ificlə yaşayan hər bir insanın öz maraqları, bacarıqları, məqsədləri və dəstək ehtiyaclarının olduğunu xatırladır.

Qeyd edək ki, Ümumdünya Serebral İflic Günü serebral ificlə yaşayan təxminən 50 milyon insanı, onların ailələrini və dəstəkçilərini bir araya gətirən qlobal hərəkatdır.

Müxbir – Göyçək Mahmudlu

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:95
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 06 Oktyabr 2026 09:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri