Bu gün Yer kürəsi Günüdür

Bakı, 20 mart, AZƏRTAC

Bu gün Yer kürəsi Günüdür.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Yer kürəsi Günü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təşəbbüsü ilə martın 20-də bütün dünyada qeyd olunur. Əslində, beynəlxalq bayram təqvimində iki Yer kürəsi günü var: bugünkü Yer kürəsi günü yaz bərabərliyi ilə üst-üstə düşür, ikincisi isə 22 apreldə qeyd olunur. Birincisi sülhməramlı və humanitar, ikincisi isə ətraf mühitə yönəlib.

20 mart tarixi Yer Günü üçün BMT tərəfindən 1971-ci ildə seçilib və rəsmi olaraq qəbul edilib. Çünki bu tarix yaz bərabərliyi, planetin bioloji ritminin dəyişdiyi və yeni bir inkişaf mərhələsinə, oyanış və yenilənmə dövrünə qədəm qoyduğu vaxta təsadüf edir. BMT-nin bəyannaməsində deyilir: "Yer Günü bütün insanların diqqətini Yer planetinin onların ortaq evi kimi tanınmasına, universal birliyimiz və bir-birimizdən qarşılıqlı asılılığımız hissinə cəlb etmək üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi bir zamandır."

Bu günün banisi 1840-cı illərdə hər bir vətəndaş üçün ətraf mühitin qorunmasını təşviq etmək proqramının bir hissəsi olaraq ağac və kol əkmək kampaniyasına başlamış məşhur Amerika ictimai xadimi Con Morton hesab olunur. 1872-ci ildə Nebraska ərazisinin katibi olduqdan sonra o, ağac əkməyə həsr olunmuş bir günün təsis edilməsini təklif etdi. Beləliklə, Ağac Əkin Günü yarandı və dərhal çox populyarlaşdı. 1874-cü ildə keçirilən ilk gündə ştat sakinləri təxminən bir milyon ağac əkdilər və onların təşəbbüsü tezliklə sosial hərəkata çevrildi.

Yaz gündüz bərabərliyində Yer Gününü qeyd etmək kimi müasir ənənənin əsasını amerikalı iş adamı və naşir Con Makkonnell qoyub. O, həmçinin Yer kürəsinin bayrağının yaradıcısı hesab olunur. 1969-cu ildə o, bu günü qeyd etmək ideyasını UNESCO-nun ətraf mühit məsələləri üzrə konfransında təqdim edib. Onun ideyası BMT-nin Baş katibi və digər dünya liderləri tərəfindən dəstəklənib və bütün dünyaya yayılıb.

Beləliklə, 1970-ci ildən başlayaraq, ətraf mühitin qorunması ideyasını daşıyan Yer Günü adlanan bayram ABŞ-da milli, daha sonra isə dünya miqyasında bayrama çevrildi və hər il getdikcə daha geniş beynəlxalq dəstək aldı.

Bu gün Yer Günüdür - planeti ortaq bir qlobal ev kimi qorumaq üçün beynəlxalq vətəndaş təşəbbüsləri hərəkatı, ətraf mühit və ekologiyadan sülh quruculuğuna qədər müxtəlif tədbirləri və fəaliyyətləri birləşdirir və istənilən fərd, qrup və ya təşkilat üçün açıqdır. Bu, bir bayramdan daha çox kövrək və həssas ətraf mühitin problemləri və insanlarla təbii dünya arasındakı münasibətlər barədə bir daha düşünmək üçün bir fürsətdir.

Bu gün dünyanın müxtəlif yerlərində keçirilən ən məşhur ətraf mühitin mühafizəsi və təkmilləşdirilməsi tədbirləri arasında ətraf mühit sərgiləri və festivalları, təbiətlə bağlı marafonlar və konfranslar, şəhərlərdə küçə və ərazilərin təmizlənməsi, böyük şəhərlərin işlək küçələrində ağac əkilməsi və nəqliyyatın hərəkətinin dayandırılması, mədəni tədbirlər və konsertlər var.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, ənənəyə görə, hər il Yer Günündə ölkələrin böyük əksəriyyəti bir dəqiqəlik Sülh Zəngini çalır. Sülh Zəngi bütün xalqlar arasında sülhü, dostluğu və həmrəyliyi simvolizə edir və mədəniyyəti və bəşəriyyətin ən yaxşı nailiyyətlərini qorumaq üçün fəaliyyətə çağırış kimi xidmət edir. Həmin mərasimin məqsədi insanları planeti necə qoruyub saxlamağı, oradakı həyatı necə yaxşılaşdırmağı düşünməyə və özlərini Yer kürəsinin bir hissəsi və mənsubiyyət hissi ilə hiss etməyə təşviq etməkdir.

İlk Sülh Zəngi 1954-cü ildə atom bombardmanından sağ çıxan Yaponiya şəhərlərinin faciəsinin xatirəsinə atılıb və BMT-nin Nyu-Yorkdakı qərargahında quraşdırılıb. Zəngin üzərindəki yazıda deyilir: "Yaşasın bütün dünyada universal sülh".

Yer kürəsi Gününün hətta öz bayrağı var və orada planetimizin kosmosdan çəkilmiş ilk fotoşəkillərindən biri təsvir olunub. Bu, yalnız birgə səylərlə Yer kürəsindəki qlobal ekoloji və sosial problemləri həll edə biləcəyimizin tanınmasının əlamətidir. Buna görə də bu bayramın astronavtlar tərəfindən fəal şəkildə dəstəklənməsi təsadüfi deyil. Axı, onlar dünyaya planetimizin nə qədər gözəl və həssas olduğunu və onun kollektiv qayğıya ehtiyacı olduğunu ilk dəfə izah edənlər olublar.

Müxbir - Göyçək Mahmudlu