Icma.az
close
up
RU
Bu yaşa qədər menstruasiya olmayıbsa, həkimə müraciət edin Həkimlə müsahibə

Bu yaşa qədər menstruasiya olmayıbsa, həkimə müraciət edin Həkimlə müsahibə

Lent az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Gənc qızların sağlamlığı bu günün qayğısı, sabahın isə zəmanətidir. Cinsi yetkinlik dövrünə qədəm qoyan hər bir qızın qarşısında yalnız fiziki dəyişikliklər deyil, həm də psixoloji və sosial çağırışlar dayanır. Bu mərhələdə atılan addımlar onların gələcək həyat keyfiyyətinə, ana olma potensialına və ümumi sağlamlıq göstəricilərinə birbaşa təsir edir.

Lent.az bu mövzuda mama-ginekoloq Kəmalə Əfəndiyeva ilə müsahibəsini təqdim edir. 

- Kəmalə xanım, niyə qız uşaqlarında sağlamlıq vərdişləri erkən yaşlardan formalaşdırılmalıdır?

- Qız uşaqlarının sağlam inkişafı cəmiyyətin gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Cinsi yetkinlik dövrü başlayandan etibarən orqanizmdə baş verən bioloji, psixoloji və hormonal dəyişikliklər onların gələcək sağlamlığına bilavasitə təsir göstərir. Bu dövrdə qızlar bədənlərini tanımağa başlayır, özlərini və ətraf aləmi fərqli gözlə görürlər. Bu mərhələdə düzgün istiqamətləndirilmə və tibb mütəxəssislərinin maarifləndirici dəstəyi onların bədənlərinə qarşı məsuliyyətli münasibət formalaşdırmasına yardım edir. Erkən yaşlardan mütəmadi tibbi müayinələrin başlanması, düzgün gigiyenik vərdişlərin öyrədilməsi və emosional dayaq göstərilməsi, qadının həyat boyu fiziki və psixoloji sağlamlığını gücləndirən əsas amillərdəndir.

- Yeniyetmə dövründə menstruasiyanın əsasə əlamətkəri necə olmalıdır və hansı hallar həkimə müraciət tələb edir?

- Adətən menstruasiya 11-14 yaş arasında başlayır və ilk bir neçə ildə qeyri-müntəzəm ola bilər. Bu, bədənin yeni hormonal ritmə uyğunlaşması ilə izah olunur. Lakin əgər menstruasiya 16 yaşa qədər başlamayıbsa, bu artıq həkim müdaxiləsi tələb edən vəziyyətdir. Eyni zamanda, 6 aydan uzun fasilə, çox güclü və ağrılı qanaxmalar, həmçinin menstruasiya zamanı huş və ya iş qabiliyyətinin tam itməsi kimi hallar ciddi ginekoloji və endokrinoloji problemlərin əlaməti ola bilər.
Bu dövrdə aparılan sadə müayinələr – ultrasəs və qan testləri ilə yumurtalıq funksiyası, hormon səviyyələri və daxili cinsiyyət orqanlarının inkişaf vəziyyətini qiymətləndirmək mümkündür.

- Doktor, nə kimi hormonal dəyişikliklər gənc qızlarda sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər?

- Yeniyetməlik dövründə hormonal sistemin aktivləşməsi bəzən balanssızlıqla müşahidə olunur. Bu zaman dəridə sızanaqların çoxalması, aybaşı pozğunluqları, tərləmənin artması, təkrarlanan baş ağrıları, emosional dalğalanmalar və bədəndə arzuolunmaz tük artımı ilə rastlaşmaq olar. Bu hallar polikistik yumurtalıq sindromu (PKYS), qalxanabənzər vəzin pozğunluqları, prolaktin hormonunun artması və ya insulin dirənci kimi vəziyyətlərin əlaməti ola bilər. Bu cür problemlər nə qədər tez aşkarlanarsa, gələcəkdə sonsuzluq, piylənmə və metabolik sindrom kimi ağır nəticələrin qarşısını almaq bir o qədər mümkün olar.
Hormonal balansın qorunması həm reproduktiv sağlamlıq, həm də ümumi həyat keyfiyyəti üçün əsasdır.

- Gənc yaşda infeksiyalardan necə qorunmalı və şəxsi gigiyenada nələrə diqqət yetirilməlidir?

- İnfeksiyalar gənc yaşda immun sistemi hələ tam formalaşmadığı üçün daha asan baş verir. Xüsusilə düzgün gigiyenik vərdişlərin olmaması, sintetik alt paltarları, çox dar geyimlər, uyğun olmayan yuyunma vasitələri və ictimai yerlərdə gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi infeksion riskləri artırır.
Qız uşaqlarına erkən yaşlardan düzgün şəxsi gigiyena qaydalarına, menstruasiya zamanı gigiyenik vasitələrin vaxtında dəyişdirilməsi və şəxsi əşyaların paylaşılmaması aşılanmalıdır. Cinsi aktivlik başlayandan etibarən isə qorunmasız əlaqələrdən uzaq durmaq, müntəzəm yoxlamalar və lazım gəldikdə vaksinasiya – məsələn, HPV peyvəndi – gələcəkdə ciddi xəstəliklərdən qorunmağa kömək edir.

- Psixoloji gərginlik və bədənlə bağlı komplekslər qızlarda necə aradan qaldırılmalıdır?

- Gənc yaşda bədəndəki dəyişikliklər – süd vəzlərinin böyüməsi, çəki artımı, dəridə dəyişikliklər – bəzən qızlarda utanma, narahatlıq və özgüvən əskikliyi ilə müşayiət olunur. Burada ailənin, müəllimlərin və həkimlərin dəstəyi çox vacibdir.
Onlara bədənlərinin fərqli, gözəl və dəyərli olduğunu izah etmək, psixoloji dəstək vermək və ehtiyac olduqda psixoloqla işləmək gələcəkdə depressiya və psixosomatik xəstəliklərin qarşısını ala bilər. Sağlam psixoloji inkişaf - sağlam fiziki inkişafın zəminidir.

- Gənclik dövründə düzgün qidalanma və fiziki aktivlik niyə önəmlidir?

- Sağlam və balanslı qidalanma qızların hormonal tarazlığının və sümük inkişafının qorunması üçün əsas amildir. Gənc qızların rasionunda zülallar, kalsium, D vitamini, dəmir və liflə zəngin məhsullar üstünlük təşkil etməlidir. Eyni zamanda, qazlı içkilər və yüksək şəkərli məhsullardan uzaq durmaq tövsiyə olunur.
Fiziki hərəkətsizlik piylənmə riskini artırır. Bu isə, öz növbəsində, menstruasiya pozğunluqları, PKYS və gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinə yol aça bilər. Hər gün orta intensivlikdə fiziki aktivlik – gəzinti, üzgüçülük, rəqs və ya idman – həm bədəni möhkəmləndirir, həm də psixoloji rahatlıq yaradır.

- Profilaktik ginekoloji müayinələrə nə vaxt başlamaq lazımdır?

- Profilaktik ginekoloji baxış cinsi aktivlik başlamadan öncə də həyata keçirilə bilər. 13-15 yaşından etibarən, fiziki dəyişikliklər varsa, ilk mama-ginekoloq müayinəsi tövsiyə olunur.
Bu müayinə adətən invaziv deyil, sadə sorğu, fiziki müayinə və ultrasəs ilə aparılır. Gənc qız bu prosesdə sakitləşdirilir, ona baş verən dəyişikliklər izah olunur və bədənini qorumağın yolları öyrədilir. Profilaktik baxışlar zamanı bəzən gizli yumurtalıq kistaları, uşaqlıq anomaliyaları və ya hormon çatışmazlıqları erkən aşkarlanaraq müalicəyə başlanılır.
Beləliklə, həm psixoloji, həm də reproduktiv sağlamlıq üçün gələcəkdə risklər minimuma endirilir.

- Ailə, məktəb və cəmiyyət gənc qızların sağlamlığına necə dəstək ola bilər?

- Qız uşaqlarının sağlamlığı ailədən və məktəbdən başlayır. Analar və müəllimlər gənc qızlara sağlam bədən, gigiyena, düzgün qidalanma və emosional dəstək mövzularında açıq şəkildə danışmağı bacarmalıdırlar. Cinsi tərbiyə və ginekoloji maarifləndirmə normal həyatın tərkib hissəsi olmalıdır.
Eyni zamanda, sağlam və ya inkişaf qüsurlu uşaq dünyaya gətirən anaların da bu sahədə düzgün məlumatlandırılması vacib məsələdir. Bəzən genetik meyllilik, hamiləlik zamanı düzgün nəzarətin aparılmaması və ya ana sağlamlığının yetərincə qorunmaması nəticəsində uşaqlarda müxtəlif inkişaf problemləri müşahidə oluna bilər. Belə halların qarşısını almaq və gələcək hamiləliklərdə riskləri azaltmaq üçün qadınlara zamanında genetika, qidalanma, vitamin dəstəyi və ginekoloji nəzarətlə bağlı maarifləndirici məlumatlar verilməlidir.
Qız uşaqlarının maarifləndirilməsi təkcə onların şəxsi sağlamlığını deyil, eyni zamanda gələcək anaların və bütöv cəmiyyətin sağlamlığını müəyyən edir.
Sonda qeyd etmək istərdim ki, gənclikdə atılan hər addım qadın sağlamlığının təməlini qoyur. Bu, istər düzgün qidalanma, istər gigiyenik qaydalara riayət, istərsə də tibbi nəzarət altında olmaq – qadının gələcək sağlamlığı üçün təməl rolunu oynayır.
Mama-ginekoloq olaraq tövsiyəmiz odur ki, gənc qızlarımıza yalnız xəstəlik hallarında deyil, sağlam olduqları zaman da bədənlərini tanımağı, sevməyi və qorumağı öyrədək. Beləliklə, həm sağlam analar, həm də sağlam cəmiyyət yetişdirə bilərik.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:98
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 15 Avqust 2025 12:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri