Icma.az
close
up
RU
Buludlar yoxa çıxır, istilər artır: Alimlər yeni iqlim təhlükəsi barədə xəbərdarlıq etdi

Buludlar yoxa çıxır, istilər artır: Alimlər yeni iqlim təhlükəsi barədə xəbərdarlıq etdi

Qaynarinfo saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Alimlər Yer üzərindəki bulud örtüyünün sahəsinin azalmasını qeydə alıblar. Halbuki buludlar Günəş enerjisinin bir hissəsini kosmosa geri qaytararaq planetin soyumasına yardım edir. Bu dəyişikliklər iqlim böhranı fonunda artıq həddindən artıq toplanan istiliyin daha da artmasına səbəb olur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Britaniyanın "The Guardian" nəşrinin yazdığına görə, bu tədqiqat nəticələri 2023 və 2024-cü illərdə qeydə alınan rekord istilərin səbəblərini izah edə bilər. Həmin illərdə qeyri-adi temperatur artımları elm ictimaiyyətini belə təəccübləndirmişdi.

NASA və universitetlərdən müşahidə: buludlar azalır, istilik qalxır

NASA və iki universitetin mütəxəssisləri tərəfindən aparılan tədqiqatda iki növ peyk məlumatı təhlil edilib: buludluq səviyyəsi və Yerə düşən və saxlanılan Günəş enerjisi. Alimlər qeyd edirlər ki, Günəş enerjisini ən yaxşı şəkildə əks etdirən – sıx bulud örtükləri əsasən qütblərə yaxın enliklərdə müşahidə olunur. Məhz həmin bölgələrdə son 24 ildə buludluğun sahəsi onillik üzrə 1,5–3 faiz azalıb.

Avstraliyanın Monash Universitetindən professor Kristian Yakob bu azalmanı Yer kürəsindəki iri külək sistemlərinin qütblərə doğru sürüşməsi ilə izah edir. O qeyd edir ki, bu dəyişikliklər atmosferdə karbon qazı (CO₂) konsentrasiyasının artımını modelləşdirən kompüter proqnozlarına uyğundur. CO₂ səviyyəsi əsasən qalıq yanacağın yandırılması nəticəsində artır.

"Model bu cür dəyişiklikləri proqnozlaşdırırdı, ona görə də bu sürüşmə bizim üçün sürpriz olmadı", deyə Yakob bildirib.

Buludların rolu həyati əhəmiyyət daşıyır

Buludlar Günəş şüalarını həm geri əks etdirə, həm də istiliyi Yer səthində saxlaya bilir. Məsələn, buludlu gecələr daha isti olur. Lakin professor Yakobun sözlərinə görə, ümumilikdə buludlar planetin soyumasına kömək edir. Ona görə də onların azalması "isitmə effekti" yaradır.

Yeni Cənubi Uels Universitetindən (UNSW) aparıcı iqlimşünas professor Mett İnqlend isə qeyd edir:

"Buludlar Yer kürəsinin enerji balansında açar rol oynayır. Hər hansı dəyişiklik iqlim dəyişikliyinin inkişafına ciddi təsir göstərə bilər".

Onun fikrincə, "Geophysical Research Letters" jurnalında dərc olunan bu yeni tədqiqat 2023 və 2024-cü illərdə quru və okean səthində qeydə alınan rekord temperatur göstəricilərinin səbəbini qismən izah edir. İnglend bu temperatur sıçrayışını "bütün məntiqi çərçivələrin kənarında” adlandırır.

Temperatur sıçrayışı nədən qaynaqlanır?

İqlim alimləri hələ də son illərdəki temperatur sıçrayışlarının dəqiq səbəbini müəyyənləşdirməyə çalışırlar. Bəzi fərziyyələrə görə, beynəlxalq gəmiçilik sektorunda kükürd dioksid emissiyalarının azalması bu prosesə təsir göstərib. Bu hissəciklər həm də Günəş şüalarını əks etdirir və buludların yaranmasına kömək edir.

Digər mümkün amillər arasında:

* Şimal Atlantik okeanı üzərində küləklə daşınan toz miqdarının azalması (bu toz regionu soyuda bilərdi),

* 2022-ci ildə Tonqa yaxınlığında baş verən dənizaltı vulkan püskürməsindən sonra atmosferə daha çox su buxarının – güclü istixana qazının – daxil olması da göstərilir.

UNSW universitetindən doktor Martin Kuker bu vulkan püskürməsinin nəticələrini öyrənib. Onun fikrincə, iqlim modelləri buludların qlobal istiləşməyə reaksiyasını hələ də dəqiq təsvir edə bilmir. Bu səbəbdən yeni tədqiqat həmin modellərin təkmilləşdirilməsinə kömək edəcək. Bu, "iqlim geribildirimləri”nin bir nümunəsidir – yəni atmosferdəki dəyişikliklər buludlarda da dəyişikliklərə səbəb olur.

Ancaq Kuker düşünür ki, buludluğun son 20 ildəki dəyişməsi təkbaşına 2023-cü ildəki temperatur sıçrayışını tam şəkildə izah etməyə yetərli deyil.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:247
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 İyun 2025 21:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri