Çaylarda ilk dəfə təhlükəli nəhəng dalğalar müşahidə edildi

NASA və "Virginia Tech" alimləri ilk dəfə peyk məlumatlarından istifadə edərək çaylarda hərəkət edən daşqın dalğalarının hündürlüyünü və sürətini ölçüblər. Bu dalğaların insan həyatı üçün təhlükə yarada biləcəyi öyrənilib.

Oxu.Az-ın verdiyi məlumata görə, "Tədqiqat Geophysical Research Letters" jurnalında dərc olunub.

Alimlər NASA və Fransa Kosmik Agentliyinin (CNES) birgə layihəsi olan SWOT peykindən əldə edilən məlumatlarla çaylardakı dalğaların dinamikasını izləyiblər. Peyk 2022-ci ildə orbitə buraxılıb və demək olar ki, planetdəki bütün səthi suların (duzlu və şirin) hündürlüyünü ölçmək üçün "KaRI" adlı radar interferometrindən istifadə edir.

Müşahidələr zamanı alimlər üç əsas daşqın dalğasını qeydə alıblar:

- Montana ştatında, Yelloston çayı (aprel 2023): Dalğanın hündürlüyü 2,8 metr, uzunluğu isə 11 km olub. Dalğa buz tıxanmasının qırılması nəticəsində yaranıb.

- Texas ştatında, Kolorado çayı (yanvar 2024): Dalğa 9 metr hündürlüyündə, 267 metr uzunluğunda olub və 400 km yol qət edib.

- Corciya ştatında, Okmulgi çayı (mart 2024): 6 metr hündürlüyündə, 165 km uzunluğunda olan dalğa 0,33 m/s sürətlə hərəkət edib.

Mütəxəssislər bildirir ki, bu tədqiqat gələcəkdə daşqın risklərini proqnozlaşdırmağa və kritik infrastrukturun təhlükə altında olub-olmadığını müəyyən etməyə imkan verəcək. Peyklər həmçinin çay hövzələrindəki dalğaların monitorinqində yerüstü sensorlara alternativ ola bilər.