Cətin oxunan, eyni zamanda unudulmaz poeziyanın yaradıcısı Boleslav Lesmian

Bu gün tanınmış polyak şair Boleslav Lesmianın doğum günüdür.

Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.

Boleslav Lesmian XX əsr Polşa poeziyasının ən özünəməxsus və fərqli simalarından biridir.

O, dili yalnız ifadə vasitəsi kimi deyil, poetik yaradıcılığın əsas obyekti kimi görən, sözün sərhədlərini genişləndirən nadir şairlərdəndir.

Varşavada doğulan Lesmian həyatının böyük hissəsini kənarda – həm ədəbi cərəyanlardan, həm də geniş oxucu auditoriyasından uzaqda keçirsə də, bu gün Polşa ədəbiyyatının ən dərin və təsirli modernist klassiklərindən biri kimi qəbul olunur.

Lesmian hüquq təhsili almış, uzun müddət notarius və hüquqşünas kimi çalışmışdır. Ədəbi fəaliyyəti isə paralel şəkildə, sanki kölgədə inkişaf etmişdir.

Onun poeziyası sağlığında geniş populyarlıq qazanmasa da, zaman keçdikcə ədəbi dəyəri daha aydın görünmüş və o, 1933-cü ildə Polşa Ədəbiyyat Akademiyasının üzvü seçilmişdir.

Boleslav Lesmianın poeziyasının əsas fərqləndirici cəhəti onun dil konsepsiyasıdır. Şair çoxsaylı neologizmlər yaradır, mövcud sözlərin strukturunu pozur, onları yeni semantik qatlarla yükləyir.

Bu üslub oxucudan passiv qavrayış yox, fəal düşünmə tələb edir. Məhz buna görə Lesmian poeziyası “çətin oxunan”, eyni zamanda “unudulmaz” şeir kimi xarakterizə olunur və bir çox tədqiqatçılar onu Polşa dilinin ən böyük yenilikçilərindən biri hesab edirlər.

Onun şeirlərində əsas mövzular insanın varlıq problemi, həyat və ölüm arasındakı sərhəd, bədən və ruh münasibəti, təbiətin mistik mahiyyəti, Tanrı ilə dialoq və bəzən Tanrının yoxluğunun doğurduğu metafizik boşluqdur.

Lesmianda təbiət passiv fon deyil – o, canlıdır, danışır, insana toxunur və insanla eyni taleni paylaşır. Bu xüsusiyyət onun poeziyasını folklorla yaxınlaşdırsa da, bu folklor arxaik deyil, modern insanın daxili dünyasına yönəlmişdir.

Lesmian nəsr sahəsində də diqqətçəkən əsərlər qələmə almış, nağıl və alleqoriya üslubunda yazdığı mətnlərlə uşaqlar və böyüklər üçün fərqli oxu təcrübəsi yaratmışdır.

Bu gün Boleslav Lesmian Polşada klassik statusuna malikdir.

Onun yaradıcılığı müasir ədəbiyyatşünaslıqda ontoloji poeziyanın, dil fəlsəfəsinin və poetik innovasiyanın mühüm nümunəsi kimi öyrənilir.

Polşa hüdudlarından kənarda isə Lesmianın az tanınmasının əsas səbəbi onun poeziyasının dilə həddindən artıq bağlı olmasıdır.

Buna baxmayaraq, onu oxuyan hər kəs üçün Lesmian şeiri təkcə mətn yox, yeni bir dil və reallıq təcrübəsidir.