CHP nin boykot çağırışı: Türkiyədə narazılıq dalğası daha da genişlənə bilər

Türkiyə müxalifəti prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın maraqlarını təmsil edən şirkətlərin istehlakçı boykotunu təşkil etmək niyyətindədir. Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) sədri Özgür Özəl hakimiyyətlə əlaqəsi olduğunu düşündüyü iri holdinqləri “qara siyahı”ya salıb.

Ərdoğanın əleyhdarları İstanbul bələdiyyə sədri və CHP-nin tanınmış üzvü Əkrəm İmamoğlunun həbsinə etiraz etmək istəyirlər. Ekspertlər proqnozlaşdırır ki, Türkiyə iqtisadiyyatı zəifləməyə davam edərsə, bu, etirazların miqyasına ciddi təsir göstərə bilər.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
CHP Ərdoğanın əsas müxaliflərindən olan Əkrəm İmamoğlunun həbsinin davam etməsi ilə bağlı boykot edilməli türk şirkətlərinin siyahısını genişləndirmək qərarına gəlib.
Parlamentdə ikinci ən böyük yerlərə sahib olan partiyanın sədri Özgür Özəl tərəfdarlarına geniş portfelə tikinti şirkətləri, hökumət mediası, enerji və daşınmaz əmlak firmaları, məşhur restoranlar və avtomobil distribüterləri daxil və Ərdoğana bağlı olduğu iddia edilən “Doğuş Qrup” holdinqinin mal və xidmətlərindən imtina etmələrini bildirib.
CHP sədri söz verib: “Doğuş Qrup” yerin altında basdırılacaq.
Bir həftə əvvəl CHP Ərdoğanın ətrafı ilə əlaqəsi olduğu iddia edilən türk şirkətlərinə qarşı boykot taktikasına keçdiyini açıqlamışdı. Bununla belə, müxalifət indi “qara siyahı”ya yeni adlar - daha böyük şirkət adları daxil edərək Türkiyənin həyati infrastrukturu ilə bağlı olanları daxil etmək üçün genişləndirir.
İlk növbədə, boykot çağırışı İmamoğlunun həbsinə qarşı çıxan sadə türk istehlakçılarına ünvanlanıb. Bununla belə, Özəlin son müsahibələrinin birində açıq şəkildə bildirdiyi kimi, hakim isteblişmentə iqtisadi təzyiqlər dövlət satınalmaları səviyyəsinə çata bilər.
Beləliklə, onun fikrincə, 2024-cü il bələdiyyə seçkilərindən sonra müxalifət partiyasının əhəmiyyətli bir hissəsinin nəzarətə götürdüyü bələdiyyələr boykot edilmiş şirkətlərin mal və xidmətlərindən sadəcə imtina edə bilərlər.
CHP üzvləri avtomobil kimi olduqca əhəmiyyətli şeylərlə bağlı olsa belə, bu məhsullardan imtina etməyə hazır olduqlarını vurğulayıblar. Özəl boykotun praktikada təsirli olmasının vacibliyinə diqqət çəkilib. Belə bir boykotun mexanizmi də aydındır - dövlət satınalmaları sistemi vasitəsilə. Bu, xüsusilə şəhərlərdə həssas ola bilər.
Ərdoğan açıq şəkildə müxalifətin yeni təzyiq tədbirlərini “iqtisadiyyatı sabotaj etmək” cəhdi adlandırıb. Onun fikrincə, son vaxtlar CHP-nin bu çağırışları əsl təqibə səbəb olmalıdır.
Türkiyə Müstəqil Sənayeçi və Sahibkarlar Birliyi də boykot taktikasının mənfi nəticələri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. O, ölkənin "iqtisadi nailiyyətlərini" itirə biləcəyi ilə bağlı bəyanat yayıb. Birlik qeyd edir ki, daxili istehlakın iqtisadi artıma kritik təsirini nəzərə alaraq, müxalifət çağırışları xüsusilə "çətin şəraitdə" "istehsal və məşğulluğa mənfi təsir göstərə bilər".
“Son on gündə baş verənlər və küçə terroru soyğunçuluqları gizlətmək cəhdindən başqa bir şey deyil, – deyə Ərdoğan CHP tərəfdarlarının başlayan etiraz fəaliyyətinə münasibət bildirərkən deyib. – İstintaq (İmamoğlu və onunla eyni işlərdə əli olan digər şəxslərlə bağlı – N.Q.) irəlilədikcə və dərinləşdikcə, şübhəsiz ki, bələdiyyələri “ahtapot” kimi bürümüş cinayətkar təşkilatın çadırlarının hara çatdığı üzə çıxacaq”.
Etiraz hərəkatı ilkin olaraq 2028-ci il prezident seçkilərində Ərdoğana güclü rəqib olacağı güman edilən İstanbul bələdiyyə sədrinin azadlığa buraxılması tələbinə yönəlsə də, indi şərtlərin siyahısı genişlənir. Nümayişçilər repressiyaların dayandırılmasını və digər siyasi məhbusların azadlığa buraxılmasını tələb edirlər. Digər siyasi qüvvələr, eləcə də öz gündəmi olan tələbə qrupları indi küçə hərəkatında dağılıblar.
Nümayişçilər hökumətdən digər şeylərlə yanaşı, sürətlə artan yaşayış bahalığına qarşı effektiv mübarizə aparmağı tələb edirlər. Türkiyə lirəsi və birjası İmamoğlunun martın 19-da baş verən həbsinə həssas reaksiya verib. Mərkəzi Bank milli valyutanın məzənnəsini sabitləşdirmək üçün genişmiqyaslı müdaxilələr etməli olub. Maliyyə Nazirliyi də öz növbəsində xarici investorlarla danışıqlar apararaq, onları inandırmağa çalışıb ki, son on ildə Türkiyədə ən irimiqyaslı iğtişaşlar milli iqtisadiyyata heç bir təsir göstərməyəcək.
Bununla belə, MKİ-yə bağlı “Stratfor” analitik mərkəzinin məlumatına görə, xarici investorlar son bir həftə ərzində Türkiyəyə investisiyalarını azaltmağa başlayıblar.
“Stratfor” yazır: “Əgər siyasi böhran və bunun nəticəsində yaranan kapital axını yaxın həftələrdə səngiməzsə, Türkiyə hakimiyyəti valyuta müdaxilələrini azaltmağa və daha yüksək inflyasiyaya səbəb ola biləcək daha əhəmiyyətli məzənnə tənzimlənməsinə icazə verməyə məcbur olacaq”.
Analitik mərkəzi hesab edir ki, artan iqtisadi təzyiq, hökumətin etirazlara reaksiyası və müxalifətin səfərbərliyi “hazırkı etiraz hərəkatının prezident Ərdoğanın hakimiyyətinə daha ciddi çağırışa çevrilməsinə imkan verə bilər”.
“Stratfor”un fikrincə, Türkiyənin iqtisadi göstəriciləri, etirazların davam etdiyi təqdirdə, ölkənin yüksək inflyasiya ilə bağlı problemləri nəzərə alınmaqla, Ankaranın iqtisadi siyasətindən geniş ictimai narazılığı daha da artıra bilər.
Ekspertlərin sözlərinə görə, bu, türk lirəsinin kövrək mövqeyini pisləşdirəcək və hökumətin böhrana effektiv cavab vermək qabiliyyətini zəiflədəcək.
“Həddindən artıq polis zorakılığı və iqtisadi narazılıq kimi faktorlarla kəskinləşən davamlı etiraz səfərbərliyi kürdyönlü DEM partiyası kimi digər müxalifət partiyalarını da hərəkata qoşulmağa sövq edə bilər və bu, Ərdoğanın hakimiyyətinə bu təhlükəyə daha bir qat əlavə edə bilər”, - “Stratfor” tədqiqatçıları yekunlaşdırır.

Y. QACAR