Çin çip və robot istehsalçı səhmlərinin yarısına qədər itirib

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Yayda bazar kapitallaşması bir neçə gün ərzində sürətlə artan bir çox Çin emitentinin səhmləri düşməyə görə, dəyərinin yarısına qədər itirib. Bəziləri süni intellekt köpüyünün partlamasından danışır, digərləri isə vəziyyəti daha aşağı qiymətlərlə perspektivli səhmlər almaq üçün bir fürsət kimi görürlər.

Reuters agentliyinin müsahibə verdiyi ekspertlərin fikrincə, Çin fond bazarının dinamikası göstərir ki, ötən il başlayan süni intellekt, yarımkeçiricilər və robototexnika sahələrində investisiya bumundan sonra artıq deflyasiyaya başlayıb. Aparıcı süni intellekt və yarımkeçirici şirkətlərinin səhmlərini özündə birləşdirən STAR50 indeksi dörd aydan az müddətdə 40 faiz düşərək təxminən 480 milyard dollarlıq bazar kapitallaşmasını silib. Mavi çipli CSI300 indeksi iyun ayındakı ən yüksək göstəricilərindən təxminən 20 faiz düşüb. Qərb fond bazarlarından fərqli olaraq, Çin indeksi əvvəllər daha kəskin şəkildə yüksəlmişdi, lakin indi daha kəskin şəkildə azalma yaşayır, çünki ABŞ Nasdaq indeksi üç həftə əvvəl rekord həddə çatdıqdan bəri cəmi 6 faiz itirib. Çin səhmlərinin satışı üçün heç bir açıq tetikleyici yox idi. Bazar iştirakçıları enişi tetikləyən mümkün amillər kimi yüksək qiymətləri, vergi ödənişlərini və ABŞ-da və digər ölkələrdə Çin istehsalı olan məlumat mərkəzi avadanlıqlarının istifadəsinə qadağa qoyulması təhlükəsini göstərirlər.

Goldman Sachs-a görə, süni intellektlə əlaqəli səhmlər Çinin bazar kapitallaşmasının 42 faizə qədərini təşkil edir və onların Çin və Honkonqdakı A-səhmlərindəki payı müvafiq olaraq 57 faizə çatır. Yerli fond bazarında kiçik investorlar üstünlük təşkil edir və son aylarda qarışıqlıqdan az adam xilas ola bilib.

Avqust ayında ilkin kütləvi təklifindən 8000 dəfə çox təklif alan robot istehsalçısı Unitree Robotics, IPO-dan bəri bazar dəyərini yarıya endirib. Yaddaş istehsalçısı CXMT ötən ay bazar kapitallaşmasının dörddə birindən çoxunu itirib. Keçən il debütləri zamanı səhmlərinin müvafiq olaraq 700 faiz və 400 faiz artdığını görən süni intellekt çip təchizatçıları MetaX və Moore Threads Technology şirkətləri iyul ayından bəri bazar dəyərlərinin yarısını itiriblər.

Bazarın yüksəlişi zamanı pərakəndə investorlar əsas bazar oyunçularının dövlət tərəfindən dəstəkləndiyi fikri ilə sakitləşdilər. Lakin, bir çoxları indi müdafiə aktivlərinə doğru irəliləyirlər ki, bu da Çin texnologiya şirkətlərinin yeni kapital cəlb etməsini daha da çətinləşdirəcək. Optik komponent istehsalçıları Zhongji Innolight və Eoptolink Technology ABŞ hakimiyyəti tərəfindən məhsullarının yerli məlumat mərkəzlərində istifadəsini qadağan etmək üçün hədəfə alınmaq bədbəxtliyi ilə üzləşiblər. Bu təhlükə bu təchizatçıların səhm qiymətlərinin yayın ilk iki ayı ilə müqayisədə təxminən 60 faiz aşağı düşməsinə səbəb olub.

Yerli investorlar artıq süni intellekt bumunun Çin fond bazarının strukturuna zərər verdiyindən şikayətləniblər. Onların sözlərinə görə, əsas indekslərdə texnologiya səhmlərinin çəkisinin artması kapital davranışını təhrif edir. Müəyyən sektorlarda köpüklər yaranır, digərləri isə əhəmiyyətli dərəcədə axınlar yaşayır.

Bəziləri mövcud tendensiyanı səhmlərin daha aşağı qiymətlərlə alınmasına imkan verən korreksiya kimi də görürlər. Goldman Sachs və BNP Paribas Securities Çin səhmlərinin investisiya portfellərində saxlanmasını dəstəkləyir, birincisi isə tövsiyə olunan alışlar arasında Innolight və CXMT-ni qeyd edir. Lakin bəzi investorlar əmindirlər ki, bütün Çin istehsalçıları gec-tez qiymət müharibəsi ilə üzləşəcək və çip istehsalçıları və süni intellekt infrastruktur komponentləri təchizatçıları bu aqibətdən qaça bilməyəcəklər. Bu mənada bütün köpüklər qaçılmaz olaraq partlayır.

M.MİRZƏ
XQ