Çin qalxdı, İran çökdü rəqəmlər sübut edir

1970-ci illərin sonunda Çin və İran tarix qarşısında eyni dayanacaqda idi. Hər ikisi böyük dövlət potensialına sahib idi: resurslar, strateji mövqe, qədim mədəniyyət, böyük insan kapitalı. Amma iki ölkə fərqli qərar verdi.

Çin 1978-də islahat yolunu seçdi.

İran 1979-da teokratiyanı — molla diktaturasını seçdi.

Və bu gün 50 ilə yaxın zaman keçdikdən sonra nəticə sadəcə “siyasi fikir” deyil: nəticə riyazi həqiqətdir.

1977-ci ildə Çinin nominal ÜDM-i təxminən 175 milyard dollar, adambaşına ÜDM isə cəmi 186 dollar idi. 2024-cü ildə Çin ÜDM-i 18.7 trilyon dollara, adambaşına ÜDM isə təxminən 13,303 dollara çatdı. Bu, ümumi ÜDM-də təxminən 107 dəfə, adambaşına isə 72 dəfə artım deməkdir.

Bu yüksəliş təsadüf deyil. Çin dövlət siyasətini belə qurdu:

elm → istehsal → ixrac → texnologiya → güc.

Çinin ixracı 1977-ci ildə 8.3 milyard dollar idi. 2024-cü ildə isə 3.75 trilyon dollara yüksəldi — təxminən 452 dəfə artım.

İndi İranın “molla inqilabı”nın nəticəsinə baxaq.

1977-ci ildə İran ÜDM-i 70 milyard dollar, adambaşına ÜDM isə 2,314 dollar idi (bu göstərici əsasən neft gəlirinə bağlı idi). 1979-dan sonra isə İran xalqı inkişaf yox, şəriət zindanı aldı: senzura, repressiya, edamlar, ideoloji polis dövləti.

2024-cü ildə İran ÜDM-i cəmi 425 milyard dollar, adambaşına ÜDM isə 4,771 dollar oldu. Yəni 47 il ərzində İran ÜDM-i yalnız 5.3 dəfə, adambaşına düşən ÜDM isə cəmi 2.1 dəfə artdı.

İranın ixracı da molla rejiminin iqtisadi iflasını göstərir:

1977-də İran ixracı 25 milyard dollar, 2024-də 112 milyard dollar — cəmi 4.5 dəfə artım. Üstəlik bu ixracın böyük hissəsi yenə də neftdir. Yəni İran sənaye iqtisadiyyatına çevrilmədi, yalnız “neftə bağlı sanksiyalı sistem” olaraq qaldı.

Bu müqayisənin yekun nəticəsi budur:

Çin islahatla dövlət qurdu, güc qazandı.

İran isə din adı ilə dövlətin içini boşaltdı, xalqı zindana saldı.

Və bu gün İran rejiminin ən böyük qurbanlarından biri də on milyonlarla Azərbaycan Türküdür — dili, kimliyi, siyasi hüquqları boğulan, “təhlükə” kimi damğalanan bir xalq.

ÇAĞIRIŞ (Manifest)

Molla rejimləri hər yerdə təhlükə mənbəyidir. Belə rejimlər heç bir xalqa rifah, inkişaf, azadlıq gətirmir. Onların verdiyi yeganə şey: ölüm, faciə, məyusluq, geriçilik, aclıq və səfalətdir.

Buna görə də bütün xalqlar bilməlidir:

Teokratiya islah olunmur.

Teokratiya bitirilməlidir.

Hər yerdə, hər zaman bu rejimlərdən azad olmağa çalışın!

Saleh Məmmədov