Çin statistikasının təhrif edilmiş güzgüsü..?

...Analitiklər Çinin rəsmi məlumatlarını nəzərdən keçirərkən ehtiyatlı olmağa çağırırlar və qeyd edirlər ki, ölkənin statistikası siyasi təsir, eləcə də əlverişli imic yaratmaq üçün bir vasitə kimi istifadə edilə bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə CEPA yazır.

Onların qiymətləndirməsinə görə, Pekin iqtisadi və texnoloji nailiyyətləri nümayiş etdirməyə yönəlmiş uzunmüddətli informasiya kampaniyası aparır.

Nəticədə bir çox göstəricilər şişirdilə, gizlədilə və ya dövlət üçün əlverişli şəkildə şərh edilə bilər.

ÜDM və dövlət borcu səviyyələri də daxil olmaqla iqtisadi məlumatlara xüsusi diqqət yetirilir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bəzi göstəricilər əsl mənzərəni əks etdirməyə bilər, əksinə artım və sabitlik haqqında rəsmi narrativi dəstəkləməyə xidmət edir.

Patentlərin sayı, elmi nəşrlər və istinadlar kimi innovasiya metrikləri də şübhə altına alınır.

Çində bu cür göstəricilər tez-tez hakimiyyət orqanları tərəfindən müəyyən edilir və bu da rəsmi nəticələrin artmasına səbəb olur.

Həmçinin qeyd olunur ki, hətta elmi sahədə belə, tədqiqatların görünürlüyünü süni şəkildə artıran daxili çarpaz istinad sistemlərindən istifadə edilə bilər.

Hərbi və texnoloji iddialar da analitiklər arasında şübhə doğurur, onlar hesab edirlər ki, faktiki imkanlar bildirilənlərdən fərqli ola bilər.

Eyni zamanda, mütəxəssislər Çin iqtisadiyyatının və sənayesinin miqyasının həqiqətən əhəmiyyətli olduğunu, lakin "həcm məhsuldarlığa zəmanət vermədiyini" vurğulayırlar.

Məsələn, böyük miqdarda infrastruktur və ya istehsal gücü həmişə onların faktiki məhsuldarlığını əks etdirmir.

Daha etibarlı alternativlərə elektrik enerjisi istehlakı, nəqliyyat fəaliyyəti və ya müstəqil beynəlxalq qiymətləndirmələr kimi dolayı göstəricilər daxildir.

Rəsmi Çin mənbələrindən alınan məlumatlar sözün əsl mənasında qəbul edilməməlidir və Çinlə rəqabətin təhlili statistika və ölçmə metodologiyasına kritik yanaşma tələb edir.

Əli Babayev