“Copy paste mediasının meydanı xeyli daralıb” Komitə sədri

Aparılan monitorinqlər göstərir ki, “Media haqqında” yeni qanun son 4 ildə pozitiv dinamikaya səbəb oldu, onlayn media subyektlərinin material istehsalını stimullaşdırdı, özünəməxsus informasiyaların xüsusi çəkisini artırdı. Veb-saytlarda xəbərlərin nisbəti üç dəfə böyüyüb və həcmi təqribən 35 faizə çatıb. Geniş oxucu kütləli onlayn media subyektləri ilə yanaşı, kiçik auditoriyalı veb-saytların məzmununda da dəyişiklik baş verib. Copy-paste mediasının meydanı xeyli daralıb.

Modern.az xəbər verir ki, bu sözləri İnsan hüquqları komitəsinin rəhbəri Zahid Oruc Milli Məclisin 8 iyul tarixində keçirilən iclasında bildirib.

Z. Oruc vurğulayıb ki, sosial şəbəkələrin güclənməsi və sürətli informasiya axınları ənənəvi medianın məzmununa bəzən dağıdıcı, antidövlət və millət əleyhinə cərəyanları da gətirib. Belə şəraitdə milli medianın kontent istehsalı və yayımı zamanı redaksiya siyasəti, peşə etikasına əməl etməsi ümummili tələbə çevrilir. Yeni qanunun qəbulundan sonra jurnalist etikasına zidd və ictimai mənəviyyat əleyhinə materialların kütləvi yayımı xeyli azalıb, istinad və müəlliflik hüquqları sahəsində pozitiv tendensiyalar yaranıb.

“Eyni zamanda, xəbər lentini jurnalist əməyinin minimuma endiyi tərcümə xəbərləri üzərində qurmaq peşəkarlıq prinsiplərinə uyğun deyil. Medianın İnkişafı Agentliyi keçirdiyi müsabiqə qaydalarına dəyişiklik edərək, maliyyələşdirdiyi veb-saytların unikal məzmununun yalnız 25 faizinin tərcümə materialı olması ilə bağlı tələb irəli sürüb. Qərarın mediada rəngarəngliyə, janr çoxşaxəliliiyinə, xüsusilə, təhlil kontentinin genişlənəcəyinə təsiri şübhəsizdir”.

Deputatın sözlərinə görə, Qərb və qonşu dövlətlər paritet qaydada, yəni ölkəmizin media subyektlərinə bərabər şərait, yayım imkanları və dalğaları, eləcə də təmsilçilik kvotaları vermədən Azərbaycanın media məkanı üzərində hökmranlıq qazanmışdılar. "Amerikanın səsi", "Azadlıq radiosu", "Sputnik Azərbaycan" və onlarla digər xarici dövlət mediaları faktiki olaraq, fikir və söz azadlığı çətiri altında xarici dövlətlərin hakimiyyətə təsir, təzyiq mexanizmi və təmsil etdikləri dövlətlərin kəşfiyyat bürolarına çevrilmişdilər. Trampın hakimiyətə gəlməsi ilə  martın 14-də Qlobal Media Agentliyinin fəaliyyət dairəsi və maliyyəsi kəsildi.  40-dan çox dildə onlayn, radio və televiziyada fəaliyyət göstərən beynəlxalq media, 270 milyon dollar büdcəyə və 2 mindən çox əməkdaşa sahib olan, auditoriyası 361 milyondan çox insanı əhatə edən xarici kəşfiyyat və hücum platformalarının fəaliyyəti kəskin şəkildə daraldıldı.

“Abzasmedia mətbuat meyarlarına qətiyyən uyğun olmasa da onun daxildə fəaliyyətini təşkil edən və korrpusiyaya qarşı mübarizə apardığını söyləyən şəbəkə özü xaricdən 100 minlərlə dollar vəsaiti qaçaqmalıçılıq, vergidən yayınma ilə ölkəyə gətirir və əksəriyyəti məsuliyyətə cəlb olunsa da abzas.media platforması fəaliyyətini davam etdirir. “Necə, kimin vasitəsilə və haradan” sualını versəniz, unikal mənzərə ilə qarşılaşacaqsınız. Platformanın bütün texniki resursları, redaksiya siyasəti və xəbər mənbələri xarici qüvvələrin iradəsi, əməliyyat vasitələri və media pərdəsi arxasında konkret dövlətə bağlıdır”- deyə o qeyd edib.

Bunları nəzərə alaraq, informasiya agentliklərinin fəaliyyətinin hüquqi meyarlarının müəyyənləşdirilməsi, o cümlədən, xarici media subyektlərin fəaliyyətinin statusu və biznes subyekti kimi fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi məsələlərindən də danışan Zahid Oruc qeyd edib ki, qanunda hər hansı resursun informasiya agentliyi hesab olunması üçün onun digər media orqanı ilə müqavilə bağlaması əksini tapır. Təklifdə yalnız minimum say müəyyənləşib. Müqavilələrin mövcudluğu hər bir informasiya agentliyini xəbər saytından fərqləndirən əsas xüsusiyyətdir.

“İnformasiya agentliyinin biznes subyekti kimi qeydiyyatdan keçməsi Media Reyestrindən əvvəlki mərhələdir. İlk olaraq, onlar Dövlət Vergi Xidmətində qeydiyyatdan keçir. Yəni, Media Reyestrinə müraciət edənə qədər informasiya agentliyinin istənilən subyektlə müqavilə bağlaması üçün hüquqi imkanı yaranır. Mövcud qanuna əsasən informasiya agentlikləri Reyestrə müraciət edərkən müqavilələrini təqdim edirlər və hər hansı problemlə üzləşmirlər. Dəyişiklik qəbul edilərsə, yalnız minimal hədd müəyyənləşəcək.

Eyni yanaşma, informasiya agentliyinin minimum 5 jurnalistinin xarici ölkədə akkreditasiyadan keçməsinə də aiddir. Hər bir informasiya agentliyinin mahiyyətinə uyğun fəaliyyətə başlaması üçün Reyestrə gələnə qədər müqavilə bağladığı və xarici ölkədə akkreditasiyadan keçirdiyi 5 jurnalisti olmalıdır. Əks halda informasiya agentliyi ilə xəbər saytı arasındakı sərhəd itir. Xüsusi vurğulayaq ki, norma formalaşdırılarkən informasiya agentliklərinin rəhbərləri təklifi tamamilə müdafiə ediblər”. 

“Yekunda bir daha vurğulayaq ki, təklif edilən dəyişiliklər mediada kontentin keyfiyyətinin yüksəlməsinə və aparıcı media orqanlarının daxili-xarici informasiya məkanında paritet təmsilçiliyinə, milli informasiya məkanımızın və rəqəmsal suverenliyimizin qorunmasına, cəmiyyətin media subyektlərindən gözləntilərinin doğrulmasına xidmət edəcəkdir.

Sonda milli mətbuatımızı 150 illik yubileyi ilə münasibətilə təbrik edir, qalib media kimi Əkinçidən Akınçıya çevrilməyi arzulayırıq!”- deyə millət vəkili sonda bildirib.