Daşkəndin “Çorsu” bazarı: ədviyyat, təndir çörəyi və Şərq qonaqpərvərliyi REPORTAJ

Daşkənd, 19 avqust, AZƏRTAC

Daşkənd qonaqlarını yalnız geniş prospektləri, müasir memarlığı və sürətlə inkişaf edən şəhər infrastrukturu ilə qarşılamır. Özbəkistan paytaxtının əsl ritmini hiss etmək üçün şəhərin qoxuların, dadların və ənənələrin dili ilə danışdığı yerə – məşhur “Çorsu” bazarına getmək kifayətdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Çorsu” bazarı ilə ilk tanışlıq memarlıqdan deyil, qoxulardan başlayır. Təzə təndir çörəyinin, ədviyyatların, çayın və quru meyvələrin ətri ticarət sıralarına çatmamış qonaqları qarşılayır. Burada satıcılar sadəcə məhsul təklif etmirlər, onları dadmağa da dəvət edirlər.

Avqustun 18-də mətbuat turu çərçivəsində Özbəkistana səfər edən Azərbaycanın media nümayəndələri Daşkəndin məşhur “Çorsu” bazarını ziyarət ediblər.

Jurnalistlərə piştaxtaların birində əvvəlcə makadamiya, daha sonra isə Daşkənd çayı təklif olunur. Ardınca təndirdə yenicə bişirilmiş isti kökə gətirilir. Mediatur iştirakçıları yerli məhsulların dadına baxır və onların ləzzətini qeyd edirlər.

“Dadlıdır” – dequstasiya zamanı səslənən qısa, lakin kifayət qədər ifadəli qiymətləndirmədir.

Azərbaycanlı qonaqlar üçün Daşkəndlə qastronomik tanışlıq xüsusilə maraqlı olur. Qoz-fındıq, quru meyvələr, çay, çörək və Şərq şirniyyatları Azərbaycan mətbəxinə də yaxşı tanışdır. Buna görə də Çorsudakı bir çox məhsul həm tanış, həm də yeni təsir bağışlayır, belə ki, ortaq kulinariya ənənələri asanlıqla oxşar cəhətlər tapmağa imkan verir, yerli hazırlanma və təqdimetmə üsulları isə özbək mətbəxinin özünəməxsusluğunu üzə çıxarır.

Çorsunun piştaxtalarında badam, püstə, keşyu, qoz, yerfındığı, ərik tumları, həmçinin qaysı qurusu, əncir qurusu, gavalı qurusu və kişmiş satılır. Zərif teksturası və zəngin dadı ilə seçilən makadamiya isə ayrıca diqqət çəkir.

Yaxınlıqda müxtəlif növ çaylar və ədviyyatlar satılır. Onların ətri havada bir-birinə qarışaraq Şərq bazarına xas ab-hava yaradır.

Lakin Çorsu təkcə məhsul çeşidinə görə maraqlı deyil.

Ənənənin gündəlik həyatın bir hissəsi olaraq qaldığı bazar

Daşkəndin tarixi bazarı uzun müddətdir şəhərin tanınan simvollarından birinə çevrilmiş böyük firuzəyi rəngli günbəzin altında yerləşir. Ticarət sıralarında ərzaq məhsulları, ədviyyatlar, quru meyvələr, qoz-fındıq, şirniyyatlar, eləcə də yerli sənətkarların hazırladığı məmulatları tapmaq mümkündür.

Bununla yanaşı, burada ticarətlə ünsiyyət arasında dəqiq sərhəd qoymaq, demək olar ki, mümkün deyil.

Satıcı məhsulu dadmağı təklif edir, onun haqqında məlumat verir, sualları cavablandırır. Alıcı yalnız gözləri ilə deyil, dadına baxaraq da seçim edir. Xarici qonaq üçün belə ticarət forması yerli mədəniyyətlə birbaşa tanışlığa çevrilir.

“Çorsu”nun özəlliyi də məhz bundadır, belə ki, burada ənənələr müasir şəhər həyatından ayrı deyil. Onlar bazarın adi gündəlik ritmində yaşamaqda davam edir.

Təndirdən çıxan kökə – ənənənin dadı

Bu tanışlıqda özbək çörəyi xüsusi yer tutur.

Mediatur iştirakçıları ənənəvi kökənin təndirdə necə hazırlandığını gördülər. Xəmir dairəvi kökə formasına salınaraq qızmar təndirin içərisinə yerləşdirilir. Bir neçə dəqiqədən sonra çörəyin üzərində qızılı rəngli qabıq yaranır və o, özünəməxsus ətir alır.

Jurnalistlər isti kökənin də dadına baxaraq onun ləzzətini qiymətləndiriblər.

Çörək hər iki ölkənin qastronomik mədəniyyətində mühüm yer tutur. Həm Azərbaycanda, həm də Özbəkistanda çörək süfrənin və qonaqpərvərlik ənənəsinin ayrılmaz hissəsidir. Bununla belə, hazırlanma texnikası, forması və təqdimetmə xüsusiyyətləri hər bir xalqın özünəməxsus kulinariya üslubunu qoruyub saxlamasına imkan verir.

Beləliklə, bir piştaxtanın və ya bir süfrənin arxasında iki mədəniyyəti birləşdirən cəhətlərlə yanaşı, onların hər birini özünəməxsus edən xüsusiyyətlər də üzə çıxır.

Daddan qarşılıqlı tanışlığa doğru

“Çorsu”ya səfər Azərbaycan jurnalistlərinin Özbəkistana mətbuat turu proqramının bir hissəsi olub.

Media nümayəndələri üçün belə səfərlər ölkəni yalnız rəsmi görüşlər və bəyanatlar vasitəsilə deyil, həm də onun gündəlik həyatı ilə tanımaq imkanı yaradır. Bazarlar, milli mətbəx, sənətkarlıq və yerli sakinlərlə ünsiyyət yalnız rəsmi sənədlərdə və ya təqdimatlarda əks etdirilməsi mümkün olmayan detalları görməyə imkan verir.

Azərbaycan və Özbəkistan nümunəsində belə tanışlığın xüsusi əhəmiyyəti var. Tarixi və mədəni irsin ümumiliyi ən sadə məqamlarda – qonağa münasibətdə, ailə süfrəsində, çörəyə və çaya münasibətdə özünü göstərir.

Daşkənd çayının özünəməxsus xarakteri, özbək kökəsinin özünəməxsus dadı, “Çorsu”nun isə öz ticarət və ünsiyyət ritmi var.

Azərbaycanlı jurnalistlər üçün bu təcrübə müasir Özbəkistanı onun sakinlərinin gözü ilə – sürətlə dəyişən paytaxtın mərkəzində yaşamaqda davam edən gündəlik ənənələr vasitəsilə görmək üçün daha bir imkan olub.

Əgər müasir Daşkənd Özbəkistanın sabah necə olmaq istədiyini göstərirsə, Çorsu bu yolun haradan başladığını xatırladır.

Bazardan suvenirsiz ayrılmaq çətindir. Lakin Şərq bazarının turistlər üçün süni bir dekorasiya deyil, şəhərin canlı bir hissəsi olduğunu görəndən sonra buradan təəssüratsız getmək daha da çətindir.

Müxbir – Pərvanə Qafarova

Fotoqraf – Tofiq Babayev