Davos mesajı: Dünyanı hüquq deyil, güc idarə edir

“Son illərdə qlobal miqyasda baş verən proseslər bir həqiqəti açıq şəkildə ortaya qoydu: beynəlxalq münasibətlər artıq hüququn gücü ilə deyil, gücün hüququ ilə idarə olunur. Onilliklər boyu kağız üzərində mövcud olan beynəlxalq hüquq normaları real siyasətdə təsir mexanizmini itirib. Dünya yeni, daha sərt və daha amansız mərhələyə daxil olub”.

 Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev  deyib.

Komitə sədri deyib ki, bu reallığı ilk və açıq şəkildə ifadə edən liderlərdən biri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevdir: “O, Davos İqtisadi Forumunda “Euronews” telekanalına müsahibəsində və yüksək səviyyəli görüşlərdə birmənalı şəkildə bəyan etdi: beynəlxalq münasibətlər yeni eraya qədəm qoyur və bu erada artıq hüququn aliliyi deyil, güc hökmranlıq edir.

Bu, sadəcə siyasi müşahidə deyil. Bu, qlobal sistemə qoyulan diaqnozdur. Necə deyərlər beynəlxalq hüququn iflası və illüziyaların sonu… 

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının Azərbaycanın işğal altındakı əraziləri ilə bağlı qəbul etdiyi dörd qətnamə 30 il ərzində kağız üzərində qaldı. ATƏT, Avropa strukturları, müxtəlif beynəlxalq vasitəçilik mexanizmləri, hamısı fəaliyyətsiz oldu. Dünya “ədalət” adı altında seyrçi mövqedə dayandı.

Prezident İlham Əliyevin Davosda səsləndirdiyi əsas tezis məhz budur:

“Biz beynəlxalq təsisatların dəyişəcəyinə ümid etmədik. Biz özümüz dəyişdik”. 
Bəli, güclü Azərbaycan  öz gücü hesabına pozulmuş beynəlxalq hüququ və ədaləti bərpa etdi. Azərbaycan kiminsə gəlib onun üçün problemi həll edəcəyinə inanmağı dayandırdı. Dövlət gücləndi, siyasi iradə formalaşdı, cəmiyyət vahid mövqedən çıxış etdi və nəticədə ədalət güc balansı daxilində, lakin beynəlxalq hüquq çərçivəsində bərpa olundu.
Bu, XXI əsrin ən mühüm presedentlərindən biridir. 

ABŞ Prezidenti Donald Trampın  da son günlərdə Qrelandiya ilə bağlı işlətidiyi “dünyada hər şeyi güc həll edir” etirafı əslində İlham Əliyevin illərdir dediyi fikrin Qərbdən gələn təsdiqidir. Tramp açıq şəkildə bildirir ki, sülh də, sabitlik də güc vasitəsilə təmin olunur.
Bu etiraf artıq ikili standartların pərdəsini tamamilə açıb ortaya qoydu. Məhz buna görə Prezident Əliyev vurğulayır ki, heç bir ölkə beynəlxalq təsisatlara arxalanaraq öz gələcəyini qura bilməz. Güclü dövlət, güclü iqtisadiyyat, güclü ordu və realist diplomatiya - yeni dünyanın yeganə keçərli  düsturu budur”.

Deputat əlavə edib ki, Prezidentin İlham Əliyevin əsas prinsipi çoxtərəfliliyin fövqündə balans qorumaqla suverenlik strategiyasını həyata keçirmək idi. 
Ümumdünya Ticarət Təşkilatının iflic vəziyyətə düşməsi, proteksionizmin yüksəlişi və çoxtərəfli mexanizmlərin sıradan çıxması fonunda Azərbaycan vaxtında strateji qərar verdi və iqtisadi suverenliyi qurban vermədi.

Eyni zamanda Bakı bir-birinə zidd görünən, amma əslində bir-birini tamamlayan tərəfdaşlıqlar qurdu: Avropa İttifaqının 10 üzvü ilə strateji tərəfdaşlıq, Çin ilə hərtərəfli strateji əməkdaşlıq, ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq nizamnaməsi üzrə danışıqlara başladı.
Bu, ideoloji deyil,  reallığa əsaslanan praqmatik dövlətçilik modelidir.

Azərbaycan müharibəni qazandı, amma müharibəni sonsuzluğa çevirmədi. Bu, güc sahibi olan liderin ən çətin qərarı idi. Prezident Əliyevin açıq etirafı tarixi məsuliyyətin göstəricisidir: davam etmək mümkün idi, lakin bu, yeni qurbanlar və bitməyən müharibə demək olardı.
Sülhə gedən yol Bakının siyasi iradəsi ilə açıldı. Ermənistanla sülh sazişinin Prezident Trampın iştirakı ilə paraflanması və prosesin rekord sürətlə başa çatması göstərdi ki, real gücə söykənən sülh mümkündür.

Bu gün Azərbaycan və Ermənistan vasitəçisiz, ikitərəfli formatda faktiki sülh şəraitində yaşayır. Blokadalar birtərəfli qaydada aradan qaldırılır, etimad mühiti formalaşır”.
Deputat qeyd edib ki, Bakının yeni geosiyasi hədəfi bölgəni  sülh, sabitlik, rifah,  əməkdaşlıq adasına çevriməkdir:

“Azərbaycanın yürütdüyü siyasət nəticəsində Cənubi Qafqaz Şərqlə Qərb arasında əməkdaşlıq körpüsünə, Avrasiya məkanında sabitlik adasına, Avropa, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya üçün strateji əlaqə nöqtəsinə çevrilməkdədir.

Bu, yalnız regional deyil, qlobal əhəmiyyət daşıyan siyasi modeldir.
Davosdan verilən mesaj aydındır: Yeni dünyada qalib olmaq üçün ədaləti gözləmək yox, ədaləti təmin edəcək gücə sahib olmaq lazımdır.
Azərbaycan bunu bacardı. Və təsadüf deyil  ki, bu, dövlət ağlının, siyasi iradənin və strateji realizmin nəticəsidir”.

Mürtəza